[IDEM libro uicensimo sexto ad edictum. ] §12.1.11.prRogasti me, ut tibi pecuniam crederem: ego cum non haberem, lancem tibi dedi uel massam auri, ut eam uenderes et nummis utereris.
[同上,载《告示评注》第二十六卷] 你请求我借钱给你:因为我没有现金,我便给了你一个盘子或一块黄金,让你卖掉它并使用其所得的款项。
si uendideris, puto mutuam pecuniam factam.
如果你卖掉了它,我认为消费借贷即告成立。
quod si lancem uel massam sine tua culpa perdideris prius quam uenderes, utrum mihi an tibi perierit, quaestionis est.
但是,如果你在卖掉之前,在没有过错的情况下丢失了该盘子或金块,那么它是算作我的损失还是你的损失,这是一个问题。
mihi uidetur Neruae distinctio uerissima existimantis multum interesse, uenalem habui hanc lancem uel massam nec ne, ut, si uenalem habui, mihi perierit, quemadmodum si alii dedissem uendendam: quod si non fui proposito hoc ut uenderem, sed haec causa fuit uendendi, ut tu utereris, tibi eam perisse, et maxime si sine usuris credidi.
在我看来,涅尔瓦的区分最为正确,他认为,我是否本来就把这盘子或金块作为待售之物,这有着很大的区别:如果我本来就将其作为待售之物,它就属于我的损失,正如我将其交给他人去卖一样;但如果我并没有卖掉它的意图,而卖掉它的原因仅仅是为了让你能够使用,那么它就属于你的损失,尤其是在我无息出借的情况下更是如此。
§12.1.11.1Si tibi dedero decem sic, ut nouem debeas, Proculus ait, et recte, non amplius te ipso iure debere quam nouem.
如果我给你十个单位,条件是你只承担债务九个单位,普罗库鲁斯认为(且是正确的),你在法律上承担的债务不应超过九个单位。
sed si dedero, ut undecim debeas, putat Proculus amplius quam decem condici non posse.
但如果我给你,条件是你承担债务十一个单位,普罗库鲁斯认为,不能请求返还超过十个单位的数额。
§12.1.11.2Si fugitiuus seruus nummos tibi crediderit, an condicere tibi dominus possit, quaeritur.
如果一个逃亡奴隶借钱给你,主人是否可以向你请求返还,这是一个问题。
et quidem si seruus meus, cui concessa est peculii administratio, crediderit tibi, erit mutua: fugitiuus autem uel alius seruus contra uoluntatem domini credendo non facit accipientis.
确实,如果是我的被允许管理特有财产的奴隶借钱给你,消费借贷便成立。 然而,逃亡奴隶或其他奴隶违背主人的意愿出借,并不能使接受者获得该金钱的所有权。
quid ergo? uindicari nummi possunt, si extant, aut, si dolo malo desinant possideri, ad exhibendum agi: quod si sine dolo malo consumpsisti, condicere tibi potero.
那么该怎么办呢? 如果金钱尚存,可以提起所有物返还之诉;或者,如果因恶意而不再占有该金钱,可以提起提示之诉;但如果你在没有恶意的情况下消费了它,我将能够向你请求返还。