Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 图密善传 §4-6

公共竞技与建筑工程及军事远征

第 2 段,共 7 段 · 拉丁语

内容简介

这一部分记述了多米提安举办的各种宏大表演与竞技、对公共建筑的重建与新建,以及他在高卢、达契亚等地的军事远征和对安东尼乌斯内乱的平定。

§4Spectacula assidue magnifica et sumptuosa edidit non in amphitheatro modo, uerum et in circo, ubi praeter sollemnes bigarum quadrigarumque cursus proelium etiam duplex, equestre ac pedestre, commisit; at in amphitheatro nauale quoque.
他经常举办宏大且昂贵的表演,不仅在圆形剧场,也在大竞技场,在那里除了惯常的两驾和四驾马车比赛外,他还组织了骑兵战和步兵战的双重战斗;而在圆形剧场里甚至还举办了海战。
nam uenationes gladiatoresque et noctibus ad lychnuchos, nec uirorum modo pugnas, sed et feminarum.
因为他还曾在夜间挑灯进行野兽狩猎和角斗士表演,而且不仅有男子的决斗,甚至还有女子的决斗。
praeterea quaestoriis muneribus, quae olim omissa reuocauerat, ita semper interfuit, ut populo potestatem faceret bina paria e suo ludo postulandi eaque nouissima aulico apparatu induceret.
此外,对于那些曾经废止、但他又恢复了的财务官举办的公共表演,他总是亲自出席,以至于给予民众要求从他自己的学校中挑选两对角斗士的权利,并将他们以最新式的朝廷华丽装束引入场内。
ac per omne gladiatorum spectaculum ante pedes ei stabat puerulus coccinatus paruo portentosoque capite, cum quo plurimum fabulabatur, nonnumquam serio.
并且在每一次角斗士表演的整个过程中,都有一名身穿绯红衣服、脑袋奇小且畸形的小男孩站在他的脚边,他经常与这个小男孩闲聊,有时还颇为认真。
auditus est certe, dum ex eo quaerit, ecquid sciret, cur sibi uisum esset ordinatione proxima Aegypto praeficere Mettium Rufum.
确实有人听到他问这个孩子,是否知道为什么他在最近的人事任命里决定由梅提乌斯·鲁福斯来掌管埃及。
edidit naualis pugnas paene iustarum classium, effosso et circumstructo iuxta Tiberim lacu, atque inter maximos imbres perspectauit.
他还在台伯河畔挖掘并建造了一个人工湖,举办了几乎算得上正规舰队规模的海战,甚至在大雨倾盆时也一直观看。
Fecit et ludos saeculares, computata ratione temporum ad annum non quo Claudius proxime, sed quo olim Augustus ediderat; in iis circensium die, quo facilius centum missus peragerentur, singulos e septenis spatiis ad quina corripuit.
他还举办了百年纪年竞技会,其计算年代不是根据克劳狄乌斯最近举办的年份,而是根据以前奥古斯都举办的年份;在这些竞技中,在马车竞技日那天,为了能更轻松地完成一百场赛事,他将每场比赛的圈数从七圈缩短为五圈。
Instituit et quinquennale certamen Capitolino Ioui triplex, musicum equestre gymnicum, et aliquanto plurium quam nunc est coronatorum.
他还为卡比托利欧的朱庇特创立了每五年举行一次的三重竞技会(音乐、骑马、体育),获得桂冠者的人数比现在还要多一些。
certabant enim et prosa oratione Graece Latineque ac praeter citharoedos chorocitharistae quoque et psilocitharistae, in stadio uero cursu etiam uirgines.
因为他们还用希腊语和拉丁语进行散文演说竞赛,而且除了基他拉琴独奏歌唱者之外,还有伴唱基他拉琴手和纯基他拉琴手,而在体育场里甚至还有少女进行跑步比赛。
certamini praesedit crepidatus purpureaque amictus toga Graecanica, capite gestans coronam auream cum effigie Iouis ac Iunonis Mineruaeque, adsidentibus Diali sacerdote et collegio Flauialium pari habitu, nisi quod illorum coronis inerat et ipsius imago.
他脚穿希腊式凉鞋,身披希腊风的紫色托加礼服,头戴一顶饰有朱庇特、朱诺和弥涅尔瓦像的金冠主持竞技会,身旁坐着朱庇特的神官和弗拉维神官团,他们穿着相似的服装,唯一的区别是他们的冠冕上还带有他本人的肖像。
celebrabat et in Albano quotannis Quinquatria Mineruae, cui collegium instituerat, ex quo sorte ducti magisterio fungerentur ederentque eximias uenationes et scaenicos ludos superque oratorum ac poetarum certamina.
他每年还在阿尔巴别墅举行弥涅尔瓦的祭典,并为此创立了一个神官团,从中抽签产生的人担任祭司职务,举办杰出的野兽狩猎、戏剧演出以及演说家和诗人的竞技会。
Congiarium populo nummorum trecenorum ter dedit atque inter spectacula muneris largissimum epulum Septimontiali †sacrorum quidem senatui equitique panariis, plebei sportellis cum obsonio distributis initium uescendi primus fecit; dieque proximo omne genus rerum missilia sparsit, et quia pars maior intra popularia deciderat, quinquagenas tesseras in singulos cuneos equestris ac senatorii ordinis pronuntiauit.
他曾三次向民众发放每人三百塞斯特尔提乌斯的赏金,并在某次角斗士表演期间,于七丘节举办了一场极其丰盛的宴会,给元老院议员和骑士分发了面包篮,给平民分发了带菜肴的食品小篮,并由他率先开始用餐;第二天他撒下了各种各样的抛撒礼品,由于大部分都落在了平民席上,他宣布给骑士和元老院阶级的每一个座位区发放五十张兑换券。
§5Plurima et amplissima opera incendio absumpta restituit, in quis et Capitolium, quod rursus arserat; sed omnia sub titulo tantum suo ac sine ulla pristini auctoris memoria.
他重建了许多在火灾中损毁的庞大建筑,其中包括再次被烧毁的卡比托利欧神庙;但所有这些再建建筑都只署了他自己的名字,而没有保留任何原建造者的记忆。
nouam autem excitauit aedem in Capitolio Custodi Ioui et forum quod nunc Neruae uocatur, item Flauiae templum gentis et stadium et odium et naumachiam, e cuius postea lapide maximus circus deustis utrimque lateribus extructus est.
他还在卡比托利欧山上为“守护者朱庇特”建造了一座新神庙,并建造了现在被称为涅尔瓦广场的广场,以及弗拉维氏族神庙、体育场、音乐厅和海战池。 这所海战池的石材后来在大竞技场两边烧毁后,被用来重建大竞技场。
§6Expeditiones partim sponte suscepit, partim necessario: sponte in Chattos, necessario unam in Sarmatas legione cum legato simul caesa; in Dacos duas, primam Oppio Sabino consulari oppresso, secundam Cornelio Fusco praefecto cohortium praetorianarum, cui belli summam commiserat.
他的远征有些是自愿发起的,有些则是出于必要:自愿发起的是针对哈提人的远征,出于必要的则是一次针对萨尔马提亚人的远征,当时有一支军团连同其军团长一同被歼灭;针对达契亚人他发动了两次远征,第一次是在前执政官奥皮乌斯·萨比努斯兵败身亡后,第二次是在他托付了战争最高指挥权的近卫军长官科尔内利乌斯·富斯库斯败北身亡后。
de Chattis Dacisque post uaria proelia duplicem triumphum egit, de Sarmatis lauream modo Capitolino Ioui rettulit.
在与哈提人和达契亚人进行了多场战斗后,他举办了双重凯旋式,而对于针对萨尔马提亚人的胜利,他仅将一顶月桂冠奉献给了卡比托利欧的朱庇特。
Bellum ciuile motum a L. Antonio, superioris Germaniae praeside, confecit absens felicitate mira, cum ipsa dimicationis hora resolutus repente Rhenus transituras ad Antonium copias barbarorum inhibuisset.
由上日耳曼行省总督卢基乌斯·安东尼乌斯发动的内战,他虽不在现场,却凭着惊人的好运将其平定。 因为就在决战的时刻,突然融化的莱茵河阻挡了企图渡河投奔安东尼乌斯的蛮族军队。
de qua uictoria praesagiis prius quam nuntiis comperit, siquidem ipso quo dimicatum erat die statuam eius Romae insignis aquila circumplexa pinnis clangores laetissimos edidit; pauloque post occisum Antonium adeo uulgatum est, ut caput quoque adportatum eius uidisse se plerique contenderent.
对于这次胜利,他通过预兆比通过信使更早得知,因为就在进行战斗的当天,在罗马,一只非凡的雄鹰用双翼抱住了他的雕像,并发出极为欢快的叫声;此后不久,安东尼乌斯被杀的消息便传得如此之广,以至于许多人都声称自己亲眼看到了被送来的他的首级。

词汇与语法注释

  1. 4.1et noctibus ad lychnuchos, nec uirorum modo pugnas, sed et feminarum — 省略了前句中的动词 edidit(举办)或 commisit(使交战)。noctibus 是时间夺格(在夜间),而 ad lychnuchos(在灯火下)作为副词短语修饰它。
  2. 4.5senatui equitique panariis, plebei sportellis cum obsonio distributis — distributis 是完成时被动分词,与 panariis(面包篮)和 sportellis(食品篮)一致,构成夺格绝对结构。与格的 senatui equitique 和 plebei 表示分发对象(间接宾语)。
  3. 6.2transituras ad Antonium copias — transituras 是动词 transeo(渡过)的将来主动分词阴性宾格复数形式,修饰 copias(军队),表示其“正试图/将要渡河”的意图或目的。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 图密善传 §4-6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo022.humanitext-lat2:4-6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。