Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 维斯帕先传 §5-6

称帝的前兆与东方军团拥立维斯帕先

第 3 段,共 7 段 · 拉丁语

内容简介

本章节描述了预示维斯帕西亚将成为皇帝的种种预兆,以及莫埃西亚、埃及、叙利亚和犹太军队拥立他为帝的举动和外部盟友的支持。

§5Post Neronem Galbamque Othone ac Vitellio de principatu certantibus in spem imperii uenit iam pridem sibi per haec ostenta conceptam.
在尼禄和加尔巴之后,当奥托和维特里乌斯为帝位争夺不休时,他开始对帝位抱有希望,而这一希望早就因这些预兆而在他心中孕育了。
In suburbano Flauiorum quercus antiqua, quae erat Marti sacra, per tres Vespasiae partus singulos repente ramos a frutice dedit, haud dubia signa futuri cuiusque fati: primum exilem et cito arefactum, ideoque puella nata non perannauit, secundum praeualidum ac prolixum et qui magnam felicitatem portenderet, tertium uero instar arboris.
在弗拉维乌斯家族的郊外庄园里,有一棵献给马尔斯的古老橡树,在维斯帕西亚的三次生育中,每当她生产,树干上就会突然长出一根枝条,这无疑是每个人未来命运的昭示:第一根枝条细弱且很快枯萎,因此生下的女孩没活满一年;第二根枝条极其强壮且茂盛,预示着巨大的幸福;而第三根则宛如一棵大树。
quare patrem Sabinum ferunt, haruspicio insuper confirmatum, renuntiasse matri, nepotem ei Caesarem genitum; nec illam quicquam aliud quam cachinnasse, mirantem quod adhuc se mentis compote deliraret iam filius suus.
因此,据说他的父亲萨比努斯在内脏占卜的进一步证实下,向母亲宣告,她生下了一个将成为凯撒的孙子;而她除了哈哈大笑外没有别的反应,奇怪自己的儿子在自己依然神志清醒的时候就已经在胡言乱语了。
Mox, cum aedilem eum C. Caesar, succensens curam uerrendis uiis non adhibitam, luto iussisset oppleri congesto per milites in praetextae sinum, non defuerunt qui interpretarentur, quandoque proculcatam desertamque rem p. ciuili aliqua perturbatione in tutelam eius ac uelut in gremium deuenturam.
后来,当他担任市政官时,盖乌斯·凯撒因愤怒于道路清扫不力,曾命令士兵用收集来的泥土填满他的宽边公服的衣兜,当时不乏有人解释说,总有一天,被践踏和遗弃的国家,将由于某种内乱而归于他的保护之下,犹如投入他的怀抱。
Prandente eo quondam canis extrarius e triuio ma num humanam intulit mensaeque subiecit.
一次他正吃午饭时,一只来自十字路口的外来野狗把一只人手衔进了餐厅,并丢在餐桌下。
cenante rursus bos arator decusso iugo triclinium irrupit ac fugatis ministris quasi repente defessus procidit ad ipsos accumbentis pedes ceruicemque summisit.
又有一次他正吃晚饭时,一头耕牛挣脱了轭,闯入餐厅,在吓跑了仆人之后,仿佛突然疲惫不堪,倒在他正躺着的脚边,并低下了脖子。
arbor quoque cupressus in agro auito sine ulla ui tempestatis euulsa radicitus atque prostrata insequenti die uiridior ac firmior resurrexit.
此外,他祖父田地里的一棵柏树,在没有任何风暴力量的情况下被连根拔起并倒下,第二天却复活得更加青翠和强壮。
At in Achaia somniauit initium sibi suisque felicitatis futurum, simul ac dens Neroni exemptus esset; euenitque ut sequenti die progressus in atrium medicus dentem ei ostenderet tantumque quod exemptum.
而在阿开亚,他梦见自己和家人的好运之始,将在尼禄的一颗牙齿被拔掉的同时到来;结果第二天,当他走向大厅时,医生向他展示了一颗刚拔下来的牙齿。
Apud Iudaeam Carmeli dei oraculum consulentem ita confirmauere sortes, ut quidquid cogitaret uolueretque animo quamlibet magnum, id esse prouenturum pollicerentur; et unus ex nobilibus captiuis Iosephus, cum coiceretur in uincula, constantissime asseuerauit fore ut ab eodem breui solueretur, uerum iam imperatore.
在犹太,当他向卡梅尔神的显圣所祈求神谕时,占卜的签极大地坚定了他的信心,承诺无论他在心中谋划和向往什么,无论多么宏大,都将得以实现;而在高贵囚犯中的一位名叫约瑟夫斯的人,在被锁上锁链时,极其坚定地断言,他不久就会被同一个人释放,但那时此人已经成为了皇帝。
nuntiabantur et ex urbe praesagia: Neronem diebus ultimis monitum per quietem, ut tensam Iouis Optimi Maximi e sacrario in domum Vespasiani et inde in circum deduceret; ac non multo post comitia secundi consulatus ineunte Galba statuam Diui Iuli ad Orientem sponte conuersam, acieque Betriacensi, prius quam committeretur, duas aquilas in conspectu omnium conflixisse uictaque altera superuenisse tertiam ab solis exortu ac uictricem abegisse.
罗马市也传来了预兆:尼禄在最后的日子里在梦中受到警告,要将最伟大的朱庇特的礼仪战车从神庙引向维斯帕西亚的住宅,并从那里引向竞技场;此后不久,在加尔巴开始第二次执政官任期的民会时,神圣尤里乌斯的雕像自动转向了东方;并且在贝特里亚库姆战役交兵前,两只鹰在众目睽睽之下搏斗,其中一只被击败后,第三只鹰从太阳升起的地方出现,并赶走了胜利者。
§6nec tamen quicquam ante temptauit, promptissimis atque etiam instantibus suis, quam sollicitatus quorundam et ignotorum et absentium fortuito fauore.
然而,尽管他手下的人极其热切,甚至在催促他,但在受到某些素不相识且远在异地的人偶然支持的鼓舞之前,他没有采取任何行动。
Moesiaci exercitus bina e tribus legionibus milia missa auxilio Othoni, postquam ingressis iter nuntiatum est uictum eum ac uim uitae suae attulisse, nihilo setius Aquileiam usque perseuerauerunt, quasi rumori minus crederent.
莫埃西亚军队从三个军团中各派出了两千人去援助奥托,在他们行军途中传来奥托战败并自杀的消息后,他们仍然继续前行直到阿奎莱亚,仿佛不太相信这个传言。
ibi per occasionem ac licentiam omni rapinarum genere grassati, cum timerent ne sibi reuersis reddenda ratio ac subeunda poena esset, consilium inierunt eligendi creandique imperatoris; neque enim deteriores esse aut Hispaniensi exercitu qui Galbam, aut praetoriano qui Othonem, aut Germaniciano qui Vitellium fecissent.
他们在那里利用机会和混乱肆意进行各种掠夺,因为害怕回去后必须交代并受到惩罚,他们便策划了选择和创立皇帝的计划;因为他们说,他们并不比那些扶立加尔巴的西班牙军队、扶立奥托的近卫军、或扶立维特里乌斯的德意志军队差。
propositis itaque nominibus legatorum consularium, quot ubique tunc erant, cum ceteros alium alia de causa improbarent et quidam e legione tertia, quae sub exitu Neronis translata ex Syria in Moesiam fuerat, Vespasianum laudibus ferrent, assensere cuncti nomenque eius uexillis omnibus sine mora inscripserunt.
于是,他们提出了当时各地所有执政官级遗赠使节的名字,由于因各种原因否定了其他人,而第三军团(该军团在尼禄统治行将结束时从叙利亚调往莫埃西亚)的一些人极力赞美维斯帕西亚,所有人便都赞同了,并毫不延迟地在所有军旗上写上了他的名字。
et tunc quidem compressa res est reuocatis ad officium numeris parumper.
当时,由于部队被暂时召回履行职责,这件事确实被平息了。
ceterum diuulgato facto Tiberius Alexander praefectus Aegypti primus in uerba Vespasiani legiones adegit Kal. Iul. , qui principatus dies in posterum obseruatus est; Iudaicus deinde exercitus V. Idus Iul. apud ipsum iurauit.
但是,当这件事传开后,埃及长官 Tiberius Alexander 最先在7月1日逼迫各军团向维斯帕西亚宣誓效忠,这一天在后世被视为他统治的开始日;随后,犹太军队于7月11日在维斯帕西亚本人面前宣誓。
Plurimum coeptis contulerunt iactatum exemplar epistulae uerae siue falsae defuncti Othonis ad Vespasianum extrema obtestatione ultionem mandantis et ut rei p. subueniret optantis, simul rumor dissipatus destinasse uictorem Vitellium permutare hiberna legionum et Germanicas transferre in Orientem ad securiorem mollioremque militiam, praeterea ex praesidibus prouinciarum Licinius Mucianus et e regibus Vologaesus Parthus; ille deposita simultate, quam in id tempus ex aemulatione non obscure gerebat, Syriacum promisit exercitum, hic quadraginta milia sagittariorum.
大大促进这一事业的,是流传的一份已故奥托写给维斯帕西亚的信件抄本(无论是真是假),信中以临终的恳求将复仇托付给他,并希望他拯救国家;同时也因为流传着一个谣言,说获胜的维特里乌斯已决定调整军团的冬营,并将德意志军团调往东方,以从事更安全、更轻松的军务;此外,在属州长官中还有 Licinius Mucianus,在国王中还有帕提亚的 Vologaesus 的支持;前者放下了因竞争而一直公开表现的嫌隙,承诺提供叙利亚军队,后者则承诺提供四万名弓箭手。

词汇与语法注释

  1. §5 ¦1¦sibi per haec ostenta conceptam — "sibi" 是与格,与被动分词 "conceptam" 连用,表示行为的主体(“被他所抱有的希望”)。
  2. §5 ¦2¦nepotem ei Caesarem genitum — 这是宾格不定式句结构,“nepotem” 是主语,“genitum (esse)” 是不定式。 “ei” 是指向母亲(“matri”)的与格。
  3. §5 ¦2¦adhuc se mentis compote deliraret iam filius suus — “se mentis compote” 是一个独立夺格结构,表示“她自己(se)依然神志清醒(mentis compote)”的状态。
  4. §5 ¦5¦tantumque quod exemptum — “tantum quod” 是一个惯用表达,表示“刚刚,才”,此处用以形容那颗牙齿是“刚刚被拔出来的”。
  5. §6 ¦1¦nec tamen quicquam ante temptauit... quam sollicitatus — 关联结构 “ante... quam”(意为“直到……才……”)。在 “sollicitatus” 之后省略了过去时态动词 “est”。
  6. §6 ¦2¦neque enim deteriores esse — 间接引语中的独立句。省略了宾格主语 “se”,表示“因为他们并不比(其他军队)差”。
  7. §6 ¦4¦Plurimum coeptis contulerunt iactatum exemplar... simul rumor... praeterea... Mucianus... et... Vologaesus — 多个主语(exemplar, rumor, Mucianus, Vologaesus)共同使用位于句首的复数动词 “contulerunt” 的句法结构。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 维斯帕先传 §5-6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo020.humanitext-lat2:5-6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。