Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 维特里乌斯传 §3-7

奥卢斯·维特里乌斯的前半生与出任下日耳曼尼亚

第 2 段,共 5 段 · 拉丁语

内容简介

本章节记述了卢基乌斯·维特里乌斯的去世,其子(未来的皇帝)奥卢斯的出生、少年时代以及在三代皇帝宫廷中的发迹。同时详细描述了加尔巴任命其为下日耳曼尼亚总督、其出发时的极度贫困以及受到军队的热烈欢迎。

§3decessit paralysi altero die quam correptus est, duobus filiis superstitibus, quos ex Sestilia probatissima nec ignobili femina editos consules uidit, et quidem eodem ambos totoque anno, cum maiori minor in sex menses successisset.
卢基乌斯·维特里乌斯在发病后的次日因瘫痪去世,留下了两个健在的儿子。 他曾亲眼目睹这两个由品行极佳且出身高贵的女子塞斯蒂莉亚所生的儿子担任执政官,而且两人是在同一年内,长子任期满六个月后由次子接替,共同执掌了整年的执政官之职。
defunctum senatus publico funere honorauit, item statua pro rostris cum hac inscriptione: "pietatis immobilis erga principem" .
元老院为这位逝者举行了国葬以示哀荣,并在演讲台前为他立了一尊雕像,上面刻着:“对皇帝怀有无可动摇的敬虔”。
A. Vitellius L. filius imperator natus est VIII. Kal. Oct. , uel ut quidam VII. Id. Sept. , Druso Caesare Norbano Flacco cons.
卢基乌斯之子、皇帝奥卢斯·维特里乌斯出生于十月卡兰德前第八天(即9月24日),或者如某些人所说是九月伊杜斯前第七天(即9月7日),当时正值德鲁苏斯·凯撒和诺尔巴努斯·弗拉库斯担任执政官。
genituram eius praedictam a mathematicis ita parentes exhorruerunt, ut pater magno opere semper contenderit, ne qua ei prouincia uiuo se committeretur, mater et missum ad legiones et appellatum imperatorem pro afflicto statim lamentata sit.
占星术士预言了他的星盘命运,这使他的父母深感恐惧,以致他的父亲在世时总是竭力阻止将任何属州委托给他,而他的母亲在他被派往军团以及被拥立为皇帝时,都立刻将其视为遭遇不幸而痛哭。
pueritiam primamque adulescentiam Capreis egit inter Tiberiana scorta, et ipse perpetuo spintriae cognomine notatus existimatusque corporis gratia initium et causa incrementorum patri fuisse;
他在卡普里岛的提比略的男宠中度过了童年和早期的青年时代,他自己也终身被打上“斯平特里亚”这一外号的烙印,并被认为是通过出卖肉体而成为其父亲发迹的开端和原因。
§4sequenti quoque aetate omnibus probris contaminatus, praecipuum in aula locum tenuit, Gaio per aurigandi, Claudio per aleae studium familiaris, sed aliquanto Neroni acceptior, cum propter eadem haec, tum peculiari merito, quod praesidens certamini Neroneo cupientem inter citharoedos contendere nec quamuis flagitantibus cunctis promittere audentem ideoque egressum theatro reuocauerat, quasi perseuerantis populi legatione suscepta, exorandumque praebuerat.
在随后的岁月中,他同样被各种丑行所玷污,但在宫廷中占据了显要的位置。 他因热衷于驾驭战车而与盖乌斯交好,因热衷于玩掷骰子而与克劳狄乌斯关系亲密,但更受尼禄的器重,这不仅是因为上述共同的爱好,还因为他有一项特殊的功劳:当他主持尼禄竞技会时,尼禄渴望在琴手之中参与竞争,却因众人大声疾呼而不敢轻易承诺,因而退出了剧场。 奥卢斯见状,仿佛承担了坚持要求尼禄登台的民衆的使节职责一般,将尼禄召回,并劝说他登台表演。
§5Trium itaque principum indulgentia non solum honoribus uerum et sacerdotiis amplissimis auctus, proconsulatum Africae post haec curamque operum publicorum administrauit et uoluntate dispari et existimatione.
因而,在三位皇帝的恩宠下,他不仅获得了官职,还被授予了极其崇高的神职,此后他管理了阿非利加的行省总督职,并担任了公共工程主管,其热忱和名声在两项工作中截然不同。
in prouincia singularem innocentiam praestitit biennio continuato, cum succedenti fratri legatus substitisset; at in urbano officio dona atque ornamenta templorum subripuisse et commutasse quaedam ferebatur proque auro et argento stagnum et aurichalcum supposuisse.
在行省任内,他在连续两年的时间里表现出了非凡的廉洁,当时他作为接替他的弟弟的副官留任;但在首都任职期间,据说他盗窃并替换了神殿里的祭品和装饰物,甚至用锡和黄铜代替了金和银。
§6Vxorem habuit Petroniam consularis uiri filiam et ex ea filium Petronianum captum altero oculo.
他的妻子佩特罗尼亚是执政官之女,他们生有一个瞎了一只眼的儿子,名叫佩特罗尼亚努斯。
hunc heredem a matre sub condicione institutum, si de potestate patris exisset, manu emisit breuique, ut creditum est, interemit, insimulatum insuper parricidii et quasi paratum ad scelus uenenum ex conscientia hausisset.
由于母亲在遗嘱中规定,只要儿子脱离父亲的家父长权,即可继承财产,他便释放了儿子,但不久后,正如人们所相信的那样,他将儿子杀害了,而且还指控其犯有弑父罪,声称儿子是在察觉到罪行败露后,服下了为作案准备的毒药。
duxit mox Galeriam Fundanam praetorio patre ac de hac quoque liberos utriusque sexus tulit, sed marem titubantia oris prope mutum et elinguem.
不久他又迎娶了父亲具有法务官背景的加莱里亚·芬达娜,并与她生下了一儿一女,但男孩因为口吃几乎不能说话,形同哑巴。
§7A Galba in inferiorem Germaniam contra opinionem missus est.
他出乎意料地被加尔巴派往了下日耳曼尼亚。
adiutum putant T. Vini suffragio, tunc potentissimi et cui iam pridem per communem factionis Venetae fauorem conciliatus esset;
人们认为这得益于当时权势极大的提图斯·维尼乌斯的支持,因为他们此前早已通过对蓝党的共同支持而结下了友谊。
nisi quod Galba prae se tulit nullos minus metuendos quam qui de solo uictu cogitarent, ac posse prouincialibus copiis profundam gulam eius expleri, ut cuiuis euidens sit contemptu magis quam gratia electum.
然而加尔巴公开宣称,没有什么人比那些整天只想着吃喝的人更不值得畏惧,并且行省的资源足以填饱他那无底深渊般的胃口,因此任何人都能看出,他是因为被轻视而不是因为受器重才被选中的。
satis constat exituro uiaticum defuisse, tanta egestate rei familiaris, ut uxore et liberis, quos Romae relinquebat, meritorio cenaculo abditis domum in reliquam partem anni ablocaret utque ex aure matris detractum unionem pignerauerit ad itineris impensas.
众所周知,他在出发时缺乏旅费,家境之贫寒使他将留在罗马的妻儿安置在租来的阁楼里,并把自家的房屋出租了该年余下的时间,甚至从他母亲的耳朵上取下珍珠来作抵押以充旅费。
creditorum quidem praestolantium ac detinentium turbam et in iis Sinuessanos Formianosque, quorum publica uectigalia interuerterat, non nisi terrore calumniae amouit, cum libertino cuidam acerbius debitum reposcenti iniuriarum formulam, quasi calce ab eo percussus, intendisset nec aliter quam extortis quinquaginta sestertiis remisisset.
至于那些等候并阻拦他的债权人群体(其中包括他曾中饱私囊、扣留其公共税收的西努埃萨和福尔米亚的人),他完全是靠诬告的恐吓才将他们赶走的:他向一个激烈催债的解放奴隶提起了伤害诉讼,谎称自己被对方用脚踢了,直到敲诈了五万塞斯特尔提乌斯之后才撤销了诉讼。
Aduenientem male animatus erga principem exercitus pronusque ad res nouas libens ac supinis manibus excepit uelut dono deum oblatum, ter consulis filium, aetate integra, facili ac prodigo animo.
当他抵达时,对皇帝心怀不满、倾向于变革的军队非常乐意且举双手欢迎他,视他为神赐的礼物。 他是三任执政官之子,正值壮年,性格随和且出手大方。
quam ueterem de se persuasionem Vitellius recentibus etiam experimentis auxerat, tota uia caligatorum quoque militum obuios exosculans perque stabula ac deuersoria mulionibus ac uiatoribus praeter modum comis, ut mane singulos iamne iantassent sciscitaretur seque fecisse ructu quoque ostenderet.
维特里乌斯还通过最近的举动,加深了人们对他以前的这种良好印象。 在沿途路上,他甚至会亲吻相遇的普通士兵,在马厩和旅店里对马车夫和旅人也显得极尽熟络,以至于早上会询问每个人是否已经吃过早饭,并用打嗝的方式向他们表明自己也已经吃过了。

词汇与语法注释

  1. §3 ¦1¦altero die quam — “在……的次日”。在后接 quam 从句时,省略了 post(即 altero die [post] quam...),字面意思是“在他被(疾病)袭击后的第二天”,译为“翌日”。
  2. §4 ¦1¦exorandumque praebuerat — 结合动形容词(未来被动分词)的句式。praebere(提供)与动形容词连用,表示“使某人处于易于被……的状态”或“让某人顺从”,此处意为“让(尼禄)接受了恳求(即劝说他登台)”。
  3. §6 ¦1¦si de potestate patris exisset — 指罗马法中脱离“家父长权(patria potestas)”。母亲将儿子定为继承人的条件是儿子必须脱离父亲维特里乌斯的支配(即家父长权),因此维特里乌斯为了家产而对儿子进行了释放(manu emisit)。
  4. §7 ¦2¦non nisi terrore calumniae amouit — “仅凭诬告的恐惧才将他们赶走”。non nisi 为限定表达,意为“除……之外不”即“仅仅”。amouit 的宾语是前句的债权人群体(creditorum... turbam)。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 维特里乌斯传 §3-7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo019.humanitext-lat2:3-7

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。