Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 尼禄传 §35-37

诛戮妻子亲族塞内卡与元老院大清洗

第 10 段,共 15 段 · 拉丁语

内容简介

记述了尼禄在杀害新妻后,接连残害亲属及导师塞内卡,并以彗星出现和阴谋暴露为契机,对元老院阶层及其子女展开无情的大规模清洗。

§35Vxores praeter Octauiam duas postea duxit, Poppaeam Sabinam quaestorio patre natam et equiti R. antea nuptam, deinde Statiliam Messalinam Tauri bis consulis ac triumphalis abneptem.
此后,他在奥克塔维亚之外又娶了两任妻子:波派亚·萨比娜(其父曾任财务官,此前曾嫁给一名罗马骑士),以及斯塔提里亚·美萨丽娜(曾两度担任执政官并荣获凯旋式荣誉的塔鲁斯的曾孙女)。
qua ut poteretur, uirum eius Atticum Vestinum consulem in honore ipso trucidauit.
为了占有美萨丽娜,他甚至在其丈夫阿提库斯·韦斯蒂努斯担任执政官的任期内将其杀害。
Octauiae consuetudinem cito aspernatus, corripientibus amicis "sufficere illi debere" respondit "uxoria ornamenta.
他很快便厌恶了与奥克塔维亚的夫妻生活,当朋友们责备他时,他回答说“做妻子的名分和饰物对她而言应该足够了”。
" eandem mox saepe frustra strangulare meditatus dimisit ut sterilem, sed improbante diuortium populo nec parcente conuiciis, etiam relegauit, denique occidit sub crimine adulteriorum adeo inpudenti falsoque, ut in quaestione pernegantibus cunctis Anicetum paedagogum suum indicem subiecerit, qui fingeret† dolo stupratam a se fateretur.
不久,在多次试图勒死她未果后,他以不孕为由与她离婚;但由于民众反对这一离婚且不吝于责骂,他又将其流放,并最终以极其厚颜无耻且虚假的通奸罪名将其杀害,其手段如此卑劣,以至于在审讯中所有人均矢口否认时,他竟指使自己的启蒙教师阿尼凯图斯充当伪告者,由后者假装并承认她曾被自己用诡计所奸污。
Poppaeam duodecimo die post diuortium Octauiae in matrimonium acceptam dilexit unice; et tamen ipsam quoque ictu calcis occidit, quod se ex aurigatione sero reuersum grauida et aegra conuiciis incesserat.
他对奥克塔维亚离婚十二天后娶进门的波派亚极其宠爱;然而,当她怀孕且生病时,因他从战车竞技中迟归而用责骂攻击了他,他竟一脚将其踢死。
ex hac filiam tulit Claudiam Augustam amisitque admodum infantem.
他与她生有一女克劳迪娅·奥古斯塔,但在极幼时便夭折了。
Nullum adeo necessitudinis genus est, quod non scelere perculerit.
确实,没有任何一种亲属关系是他没有用罪行去摧毁的。
Antoniam Claudi filiam, recusantem post Poppaeae mortem nuptias suas, quasi molitricem nouarum rerum interemit; similiter ceteros aut affinitate aliqua sibi aut propinquitate coniunctos;
克劳迪娅的女儿安东尼娅在波派亚死后拒绝与他结婚,他便以企图煽动叛乱为由将其杀害;同样地,其他所有因某种姻亲或血缘关系与他相连的人也遭此厄运。
in quibus Aulum Plautium iuuenem, quem cum ante mortem per uim conspurcasset: 'eat nunc,' inquit, 'mater mea et successorem meum osculetur,' iactans dilectum ab ea et ad spem imperii impulsum.
在这些人中包括年轻的奥卢斯·普劳提乌斯,他在将其杀害前强行玷污了后者,并炫耀说:“现在让我的母亲去吻我的继承人吧,”声称此人曾被其母所爱并被怂恿去觊觎帝位。
priuignum Rufrium Crispinum Poppaea natum, impuberem adhuc, quia ferebatur ducatus et imperia ludere, mergendum mari, dum piscaretur, seruis ipsius demandauit.
波派亚所生的继子鲁弗里乌斯·克里斯皮努斯,虽仍未成年,但因传言他玩耍时扮演将军和皇帝,他便命令其家奴在后者钓鱼时将其溺死于海中。
Tuscum nutricis filium relegauit, quod in procuratione Aegypti balineis in aduentum suum extructis lauisset.
他将乳母之子图斯库斯流放,原因是在后者担任埃及总督期间,使用了为他自己到来而建造的浴池。
Senecam praeceptorem ad necem compulit, quamuis saepe commeatum petenti bonisque cedenti persancte iurasset suspectum se frustra periturumque potius quam nociturum ei.
他逼迫导师塞内卡自杀,尽管塞内卡多次请求退休并呈交财产时,他曾极庄严地向其起誓说,塞内卡对他起疑是毫无根据的,他宁可自己死掉也绝不伤害塞内卡。
Burro praefecto remedium ad fauces pollicitus toxicum misit.
对于长官布鲁斯,他许诺送去治疗喉疾的药,却送去了毒药。
libertos diuites et senes, olim adoptionis mox dominationis suae fautores atque rectores, ueneno partim cibis partim potionibus indito intercepit.
对于富有且年长的解放奴,这些曾经在他被收养以及随后统治中给予支持和引导的人,他通过在食物和饮料中下毒,将其一一毒杀。
§36Nec minore saeuitia foris et in exteros grassatus est.
他对门外之人以及外邦人的残暴也毫不逊色。
stella crinita, quae summis potestatibus exitium portendere uulgo putatur, per continuas noctes oriri coeperat.
彗星——世人普遍认为它预示着最高统治者的毁灭——已经连续数夜开始出现。
anxius ea re, ut ex Balbillo astrologo didicit, solere reges talia ostenta caede aliqua illustri expiare atque a semet in capita procerum depellere, nobilissimo cuique exitium destinauit;
他对此深感焦虑,当他从占星术师巴尔比卢斯那里得知,国王们通常通过杀害某些显贵来消除此类凶兆,并借此将灾祸从自身转移到贵族们的头上,于是他便决定除掉所有最显贵的人;而当两起阴谋被揭发后,他更是大张旗鼓、且仿佛带着正当的理由行事。
enimuero multo magis et quasi per iustam causam duabus coniurationibus prouulgatis, quarum prior maiorque Pisoniana Romae, posterior Viniciana Beneuenti conflata atque detecta est.
这两起阴谋中,较早且规模较大的一起是罗马的皮索阴谋,较晚的一起是在贝内文图姆策划并被识破的维尼基乌斯阴谋。
coniurati e uinculis triplicium catenarum dixere causam, cum quidam ultro crimen faterentur, nonnulli etiam imputarent, tamquam "aliter illi non possent nisi morte succurrere dedecorato flagitiis omnibus.
阴谋者们在三重铁链的束缚中进行辩白,当时有些人主动承认了罪行,甚至有些人还以此邀功,声称“对于一个因种种恶行而声名狼藉的人,他们除了用死以外无法给他提供拯救”。
" damnatorum liberi urbe pulsi enecti que ueneno aut fame; constat quosdam cum paedagogis et capsaris uno prandio pariter necatos, alios diurnum uictum prohibitos quaerere.
被判罪者的子女被驱逐出城,并被毒死或饿死;据证实,有些人与他们的启蒙教师和书童在同一顿饭中一同被毒杀,另一些人则被剥夺了谋求生计的权利。
§37Nullus posthac adhibitus dilectus aut modus interimendi quoscumque libuisset quacumque de causa.
自此以后,在任意杀害他所乐意杀害的任何人时,不论出于何种原因,都没有采取任何选择或限度。
sed ne de pluribus referam, Saluidieno Orfito obiectum est quod tabernas tres de domo sua circa forum ciuitatibus ad stationem locasset, Cassio Longino iuris consulto ac luminibus orbato, quod in uetere gentili stemmate C. Cassi percussoris Caesaris imagines retinuisset, Paeto Thraseae tristior et paedagogi uultus.
为了不列举太多,萨尔维迪埃努斯·奥尔菲图斯被控告是因为他将自己在论坛附近住宅的三间商铺租给外邦城市作为使节住所;法学家且双目失明的卡西乌斯·隆吉努斯,是因为他在古老的家族谱系中保留了刺杀恺撒的盖乌斯·卡西乌斯的画像;帕埃图斯·特拉塞亚,则是由于他的神情过于阴沉且像个家庭教师。
mori iussis non amplius quam horarum spatium dabat; ac ne quid morae interueniret, medicos admouebat qui cunctantes continuo curarent: ita enim uocabatur uenas mortis gratia incidere.
他给那些被下令处死的人不超过一小时的时间;为了不产生任何延误,他派去医生,让他们对犹豫不决者进行“即刻治疗”:因为为死而切开血管就是这样被称呼的。
creditur etiam polyphago cuidam Aegypti generis crudam carnem et quidquid daretur mandere assueto, concupisse uiuos homines laniandos absumendosque obicere.
世人还相信,对于一个埃及裔的、习惯于吞食生肉和任何给他的东西的大食汉,他曾渴望把活人扔给此人去撕裂和吞食。
elatus inflatusque tantis uelut successibus negauit "quemquam principum scisse quid sibi liceret" , multasque nec dubias significationes saepe iecit, ne reliquis quidem se parsurum senatoribus, eumque ordinem sublaturum quandoque e re p. ac prouincias et exercitus equiti R. ac libertis permissurum.
他因这一连串的所谓成功而洋洋得意、傲慢无礼,声称“没有任何一位皇帝曾知道自己被允许做些什么”,并且经常散布许多毫不含糊的暗示,称他甚至不会放过剩下的元老院议员,总有一天会从国家中消除这一阶级,并将属州和军队托付给罗马骑士和解放奴。
certe neque adueniens neque proficiscens quemquam osculo impertiit ac ne resalutatione quidem; et in auspicando opere Isthmi magna frequentia clare ut sibi ac populo R. bene res uerteret optauit dissimulata senatus mentione.
确实,无论是抵达还是出发,他都不曾赐予任何人吻礼,甚至不回礼问候;在主持伊斯米亚地峡运河工程的动工仪式时,他在大群观众面前大声祈愿,希望工程对自己和罗马人民带来好运,却故意对元老院只字不提。

词汇与语法注释

  1. 35.2Anicetum paedagogum suum indicem subiecerit, qui fingeret dolo stupratam a se fateretur. — 动词 `subiecerit` 是由引导结果从句的 `ut` 支配的虚拟式完成时。关系代词 `qui` 引导的从句中的 `fingeret` 和 `fateretur`,由于主句为历史时态,因时态一致而使用虚拟式未完成时。`stupratam [esse]` 是带对格的不定式短语(被动完成时),其逻辑主语为前文的 `eandem`(奥克塔维亚)。
  2. 36.1solere reges talia ostenta caede aliqua illustri expiare — 不定式 `solere` 引入间接引语,可视为插入从句 `ut... didicit` 中动词 `didicit` 的宾语,或者作为独立说明,表示主句动词 `destinauit` 之前尼禄的心中想法。
  3. 37.1Paeto Thraseae tristior et paedagogi uultus — 这是一个高度省略的结构。与前两个 `quod` 从句并列,可补全为 `Paeto Thraseae [obiectum est quod] tristior et paedagogi uultus [esset]`,或者将这些名词视为直接主语:`Paeto Thraseae tristior et paedagogi uultus [obiectus est / fuit]`。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 尼禄传 §35-37. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo016.humanitext-lat2:35-37

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。