§34Saeuum et sanguinarium natura fuisse, magnis minimisque apparuit rebus.
他天性残酷且嗜血,这在大事和小事中都显露无遗。
tormenta quaestionum poenasque parricidarum repraesentabat exigebatque coram.
他总是当场执行拷问和对弑亲者的惩罚,并亲自在场监督。
cum spectare antiqui moris supplicium Tiburi concupisset et deligatis ad palum noxiis carnifex deesset, accitum ab urbe uesperam usque opperiri perseuerauit.
当他渴望在蒂布尔观看一场按照古代习俗进行的处决,而在罪人已被绑在柱子上时却缺少行刑人,他坚持等待从罗马城召来的行刑人,一直等到傍晚。
quocumque gladiatorio munere, uel suo uel alieno, etiam forte prolapsos iugulari iubebat, maxime retiarios, ut expirantium facies uideret.
在任何角斗士表演中,不论是他自己举办的还是他人举办的,他都下令将那些哪怕只是偶然跌倒的人割喉处死,尤其是网斗士,以便观察他们临终时的面部表情。
cum par quoddam mutuis ictibus concidisset, cultellos sibi paruulos ex utroque ferro in usum fieri sine mora iussit.
当一对角斗士因互击而同时倒下时,他毫不延迟地命令用这两把剑的铁为自己制作随身小刀。
bestiaris meridianisque adeo delectabatur, ut et prima luce ad spectaculum descenderet et meridie dimisso ad prandium populo persederet praeterque destinatos etiam leui subitaque de causa quosdam committeret, de fabrorum quoque ac ministrorum atque id genus numero, si automatum uel pegma uel quid tale aliud parum cessisset.
他如此喜爱斗兽和中午的表演,以至于黎明时分他就走下看台,而在中午人们散去吃午餐时他依然坐着;除了预定的人之外,他还常常因为一些轻微和突发的原因而让其他人上场厮杀,这些人甚至包括工匠、助手及此类人,如果某个自动机关、升降台或其他类似设施运作不善的话。
induxit et unum ex nomenculatoribus suis, sic ut erat togatus.
他甚至将他的一名通名奴隶,就按他穿着托加袍的原样,带进了斗兽场。
§35Sed nihil aeque quam timidus ac diffidens fuit.
但没有什么比他的胆怯和多疑更甚的了。
primis imperii diebus quanquam, ut diximus, iactator ciuilitatis, neque conuiuia inire ausus est nisi ut speculatores cum lanceis circumstarent militesque uice ministrorum fungerentur, neque aegrum quemquam uisitauit nisi explorato prius cubiculo culcitisque et stragulis praetemptatis et excussis.
在他统治的最初日子里,尽管如前所述,他极力炫耀自己的平民作风,但除非有手持长矛的贴身护卫在周围站立,且有士兵充当侍者,否则他绝不敢参加宴会;而且在未先搜查病房、摸索并抖动褥垫和被褥之前,他绝不探望任何病人。
reliquo autem tempore salutatoribus scrutatores semper apposuit, et quidem omnibus et acerbissimos.
此外,在其余的时间里,他总是对前来晋见的人指派搜身员,而且是对所有人,并且极其严格。
sero enim ac uix remisit, ne feminae praetextatique pueri et puellae contrectarentur et ne cuius comiti aut librario calamariae et graphiariae thecae adimerentur.
因为直到很晚且极为勉强,他才免除了这些做法,即不再让妇女和穿饰边托加的少男少女们被搜身,也不再从任何随行人员或书记员那里没收墨水瓶和笔盒。
motu ciuili cum eum Camillus, non dubitans etiam citra bellum posse terreri, contumeliosa et minaci et contumaci epistula cedere imperio iuberet uitamque otiosam in priuata re agere, dubitauit adhibitis principibus uiris an optemperaret.
在内乱期间,卡米卢斯确信甚至不用交战就能吓倒他,于是在一封侮辱性、威胁性且傲慢的信中命令他让出帝位、在私人生活中安度闲暇,克劳迪乌斯召集了首要人物,犹豫是否要顺从。
§36quasdam insidias temere delatas adeo expauit, ut deponere imperium temptauerit.
他对某些轻率呈报的阴谋惊恐万分,以至于企图放弃帝位。
quodam, ut supra rettuli, cum ferro circa sacrificantem se deprehenso, senatum per praecones propere conuocauit lacrimisque et uociferatione miseratus est condicionem suam, cui nihil tuti usquam esset, ac diu publico abstinuit.
正如我上面所提到的,当某人在他进行祭祀时被发现身上带着刀,他急忙通过传令官召集元老院,并声泪俱下地哀叹自己的处境,说自己无处安全,且在很长一段时间里避开公开场合。
Messalinae quoque amorem flagrantissimum non tam indignitate contumeliarum quam periculi metu abiecit, cum adultero Silio adquiri imperium credidisset; quo tempore foedum in modum trepidus ad castra confugit, nihil tota uia quam essetne sibi saluum imperium requirens.
他放弃对美萨里娜那极其炽烈的爱,也不是因为她对他的侮辱有多么不堪,而是出于对危险的恐惧,因为他相信帝位正被她的奸夫西里乌斯所篡夺;当时他极其狼狈地逃往军营,一路上只顾打听帝位是否还在自己手中。
§37nulla adeo suspicio, nullus auctor tam leuis extitit, a quo non mediocri scrupulo iniecto ad cauendum ulciscendumque compelleretur.
没有任何多疑是如此轻微,没有任何告密者是如此微不足道,以至于不向他灌输相当大的焦虑,并迫使他采取防范和报复措施。
unus ex litigatoribus seducto in salutatione affirmauit, uidisse se per quietem occidi eum a quodam; dein paulo post, quasi percussorem agnosceret, libellum tradentem aduersarium suum demonstrauit: confestimque is pro deprenso ad poenam raptus est.
一名诉讼当事人在晨觐时将他拉到一旁,声声自己在梦中看见皇帝被某人杀害;不久之后,他仿佛认出了刺客一般,指着正递交请愿书的诉讼对手;那人立刻被当作现行犯抓去受刑。
pari modo oppressum ferunt Appium Silanum: quem cum Messalina et Narcissus con spirassent perdere, diuisis partibus alter ante lucem similis attonito patroni cubiculum inrupit, affirmans somniasse se uim ei ab Appio inlatam; altera in admirationem formata sibi quoque eandem speciem aliquot iam noctibus obuersari rettulit; nec multo post ex composito inrumpere Appius nuntiatus, cui pridie ad id temporis ut adesset praeceptum erat, quasi plane repraesentaretur somnii fides, arcessi statim ac mori iussus est.
据说阿庇乌斯·西拉努斯也是以同样的方式被除掉的:美萨里娜和纳尔奇苏斯共谋要毁灭他,他们分工合作,其中一人在黎明前像受惊过度一般闯入监护人的卧室,声称自己梦见阿庇乌斯对皇帝施暴;另一人则做出一副惊讶的样子,报告说自己近几天夜里也看到了同样的幻象;不久,按照预谋,有人通报阿庇乌斯正在闯入(他前一天被命令在这个时间前来),仿佛梦境的真实性得到了完全证实一般,他被立即传唤并处死。
nec dubitauit postero die Claudius ordinem rei gestae perferre ad senatum ac liberto gratias agere, quod pro salute sua etiam dormiens excubaret.
克劳迪乌斯在第二天甚至毫不犹豫地向元老院报告了事情的始末,并感谢他的解放奴隶,因为这位奴隶即使在睡觉时也为他的安全站岗。