§21Congiaria populo saepius distribuit.
他多次向民众发放赏金。
spectacula quoque complura et magnifica edidit, non usitata modo ac solitis locis, sed et commenticia et ex antiquitate repetita, et ubi praeterea nemo ante eum.
他也举办了许多繁华壮丽的表演,不仅以通常的形式在惯常的地点举行,还有一些是新发明的或从古代恢复的,甚至是在此前从未有人举办过的地方。
ludos dedicationis Pompeiani theatri, quod ambustum restituerat, e tribunali posito in orchestra commisit, cum prius apud superiores aedes supplicasset perque mediam caueam sedentibus ac silentibus cunctis descendisset.
他为自己修复的遭火焚毁的庞培剧院举办落成纪念竞技,在剧院上部的神殿先进行祈祷后,在全场观众静坐肃静之中穿过观众席中央走下,从设在乐池(贵宾席)的讲台上宣布竞技开始。
fecit et saeculares, quasi anticipatos ab Augusto nec legitimo tempori reseruatos, quamuis ipse in historiis suis prodat, intermissos eos Augustum multo post diligentissime annorum ratione subducta in ordinem redegisse.
他还举办了百年祭,仿佛该节日曾被奥古斯都提前举办而没有保留到法定的合适时间,尽管他自己在其历史著作中透露,由于该祭典曾中断很久,奥古斯都在极其仔细地计算了年数后才将其恢复到正常秩序中。
quare uox praeconis irrisa est inuitantis more sollemni ad ludos, quos nec spectasset quisquam nec spectaturus esset, cum superessent adhuc qui spectauerant, et quidam histrionum producti olim tunc quoque producerentur.
因此,报幕员按照庄严的惯例邀请大家参加“任何人未曾见过、也绝不会再见到的竞技”的喊声遭到了嘲笑,因为当时还有曾见过这一竞技的人活在世上,而且一些以前曾登台的演员在此时也再次登台。
circenses frequenter etiam in Vaticano commisit, nonnumquam interiecta per quinos missus uenatione.
他还经常在梵蒂冈举办战车竞技,有时在每五轮比赛之间穿插进行野兽狩猎。
circo uero maximo marmoreis carceribus auratisque metis, quae utraque et tofina ac lignea antea fuerant, exculto propria senatoribus constituit loca promiscue spectare solitis;
此外,在大竞技场被用大理石的出车闸门和镀金的折返柱(在此之前这两者分别由凝灰岩和木头制成)装饰一新后,他为此前一直与平民混坐观看的元老院议员们设立了专座。
ac super quadrigarum certamina Troiae lusum exhibuit et Africanas, conficiente turma equitum praetorianorum, ducibus tribunis ipsoque praefecto; praeterea Thessalos equites, qui feros tauros per spatia circi agunt insiliuntque defessos et ad terram cornibus detrahunt.
在四马双轮战车比赛之外,他还展示了“特洛伊游戏”和“非洲野兽”(狩猎),由近卫军骑兵队在护民官及长官本人的率领下完成;此外还有泰萨利亚的骑兵,他们在竞技场内驱赶凶猛的公牛,并在它们精疲力竭时跳上去,抓住牛角将它们拽倒在地。
Gladiatoria munera plurifariam ac multiplicia exhibuit: anniuersarium in castris praetorianis sine uenatione apparatuque, iustum atque legitimum in Saeptis; ibidem extraordinarium et breue dierumque paucorum, quodque appellare coepit 'sportulam,' quia primum daturus edixerat, uelut ad subitam condictamque cenulam inuitare se populum.
他在许多地方举办了多种形式的剑斗士表演:在近卫军营地举办一年一度的、不带野兽狩猎和华丽准备的表演;在萨埃普塔举办正式且合法的表演;在同一地点还举办了一种非常规的、简短且仅持续数日的表演,他开始称之为“便餐”,因为在他首次准备举办时,曾下诏表示自己仿佛在邀请民众参加一场仓促约定的简便小宴。
nec ullo spectaculi genere communior aut remissior erat, adeo ut oblatos uictoribus aureos prolata sinistra pariter cum uulgo uoce digitisque numeraret ac saepe hortando rogandoque ad hilaritatem homines prouocaret, dominos identidem appellans, immixtis interdum frigidis et arcessitis iocis; qualis est ut cum Palumbum postulantibus daturum se promisit, si captus esset.
在任何一种表演中,他都不曾表现得比这更平易近人或轻松随和,以至于当向获胜者赠送金币时,他会伸出左手,同平民百姓一起用声音和手指计数,并通过频繁地鼓励和请求来引发众人的欢笑,屡次称呼他们为“主人们”,其间有时还夹杂着冷淡而牵学的玩笑;例如当人们要求“帕伦布斯”出场时,他答应如果抓到的话就会送给他们。
illud plane quantumuis salubriter et in tempore: cum essedario, pro quo quattuor fili deprecabantur, magno omnium fauore indulsisset rudem, tabulam ilico misit admonens populum, quanto opere liberos suscipere deberet, quos uideret et gladiatori praesidio gratiaeque esse.
然而,以下这件事显然是极其有益且及时的:当众人在热烈的支持下,为一名有四个儿子代为求情的战车剑斗士恳求免役木剑时,他当即派人送出一块告示牌,提醒民众他们应当多么努力地生育子女,因为他们看到,子女甚至能成为剑斗士的保护和恩惠。
edidit et in Martio campo expugnationem direptionemque oppidi ad imaginem bellicam et deditionem Britanniae regum praeseditque paludatus.
他还在战神广场上以逼真的战争景象展示了一座城镇的攻陷与劫掠,以及不列颠诸王的投降,并身着将军斗篷主持了仪式。
quin et emissurus Fucinum lacum naumachiam ante commisit.
甚至在准备排干福基努斯湖水之前,他先举行了一场模拟海战。
sed cum proclamantibus naumachiariis: 'haue imperator, morituri te salutant!' respondisset: 'aut non,' neque post hanc uocem quasi uenia data quisquam dimicare uellet, diu cunctatus an omnes igni ferroque absumeret, tandem e sede sua prosiluit ac per ambitum lacus non sine foeda uacillatione discurrens partim minando partim adhortando ad pugnam compulit.
但当海战的战士们高呼:“万岁,皇帝,即将死去的人向您致敬! ”而他却回答说:“或者不。 ”此话一出,仿佛获得了赦免一般,谁也不愿再交战。 他迟疑了很久,不知是否该用火与剑将他们全部消灭,最终他从座位上跳了下来,沿着湖边不仅丑陋地一瘸一拐地跑着,一边威胁一边鼓励,强迫他们投入战斗。
hoc spectaculo classis Sicula et Rhodia concurrerunt, duodenarum triremium singulae, exciente bucina Tritone argenteo, qui e medio lacu per machinam emerserat.
在这场表演中,西西里舰队和罗德岛舰队展开对决,各由十二艘三桅战船组成,一只通过机械从湖中央升起的银色特里同吹响军号发出信号。
§22Quaedam circa caerimonias ciuilemque et militarem morem, item circa omnium ordinum statum domi forisque aut correxit aut exoleta reuocauit aut etiam noua instituit.
关于宗教仪式、公民与军事习俗,以及国内外所有阶级的地位,他或予以纠正,或恢复已废弛者,甚至创设了新规。
in cooptandis per collegia sacerdotibus neminem nisi iuratus nominauit; obseruauitque sedulo, ut quotiens terra in urbe mouisset, ferias aduocata contione praetor indiceret, utque dira aue in Capitolio uisa obsecratio haberetur, eamque ipse iure maximi pontificis pro rostris populo praeiret summotaque operariorum seruorumque turba.
在增选祭司进入各祭司团时,他除非宣誓,否则不提名任何人;他还认真遵守:每当城中发生地震,执政官便应召集民众大会并宣布节日;每当在卡皮托利乌斯山上看见不祥之鸟,就必须举行祈祷仪式,而他本人凭着大祭司的权力,在移除了工匠和奴隶的人群后,在讲台前亲自向民众领读祈祷文。
§23Rerum actum diuisum antea in hibernos aestiuosque menses coniunxit.
他合并了此前分为冬季和夏季各月的诉讼期。
iuris dictionem de fidei commissis quotannis et tantum in urbe delegari magistratibus solitam in perpetuum atque etiam per prouincias potestatibus demandauit.
对于信托遗赠的司法管辖权,此前通常由地方官每年仅在罗马城内代行,他将其改为永久性,并委托给各行省的执政官。
capiti Papiae Poppaeae legis a Tiberio Caesare, quasi sexagenarii generare non possent, addito obrogauit.
对于提比略·凯萨在《帕皮乌斯·波派乌斯法》中增加的条款——仿佛六十岁的人就无法生育子女似的——他予以了修正和废除。
sanxit ut pupillis extra ordinem tutores a consulibus darentur, utque ii, quibus a magistratibus prouinciae interdicerentur, urbe quoque et Italia summouerentur.
他规定,对于未成年受监护人,应由执政官破例为其指定监护人,且凡被行省官员驱逐出境的人,也应被驱逐出罗马城和意大利。
ipse quosdam nouo exemplo relegauit, ut ultra lapidem tertium uetaret egredi ab urbe.
他自己还开创了新的先例,将某些人流放,禁止他们越过罗马城外第三个里程碑。
De maiore negotio acturus in curia medius inter consulum sellas tribunicio subsellio sedebat.
在元老院准备讨论更重大的事务时,他坐在两名执政官椅子中间的护民官长椅上。
commeatus a senatu peti solitos benefici sui fecit.
此前通常需要向元老院申请的离休假,他改为了由他自己亲自批准。