Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 克劳狄乌斯传 §1-3

父亲德鲁苏斯的事迹与克劳狄乌斯的早年

第 1 段,共 13 段 · 拉丁语

内容简介

本章记述了克劳狄乌斯的父亲德鲁苏斯的辉煌战功与死亡传闻,以及克劳狄乌斯本人多病的成长历程和遭受家人的极度蔑视。

§1Patrem Claudi Caesaris Drusum, olim Decimum mox Neronem praenomine, Liuia, cum Augusto grauida nupsisset, intra mensem tertium peperit, fuitque suspicio ex uitrico per adulterii consuetudinem procreatum.
克劳狄乌斯·凯撒的父亲德鲁苏斯(曾用名德基穆斯,后用名尼禄),在其母利维娅怀着奥古斯特的孩子嫁给奥古斯特后,不到三个月内便出生了。 当时有人怀疑他是其继父通过通奸关系所生。
statim certe uulgatus est uersus: τοῖσ εὐτυχοῦσι καὶ τρίμηνα παιδία.
无论如何,当时立刻流传开一首诗:幸运者皆得三月子。
is Drusus in quaesturae praeturaeque honore dux Raetici, deinde Germanici belli Oceanum septemtrionalem primus Romanorum ducum nauigauit transque Rhenum fossas naui et immensi operis effecit, quae nunc adhuc Drusinae uocantur.
这位德鲁苏斯在担任财务官和裁判官期间,作为雷蒂亚战争及随后的日耳曼战争的统帅,是罗马将军中首位航行于北部海洋的人,并在莱茵河彼岸开凿了规模宏大、供船只通行的运河,至今这些运河仍被称为“德鲁苏斯运河”。
hostem etiam frequenter caesum ac penitus in intimas solitudines actum non prius destitit insequi, quam species barbarae mulieris humana amplior uictorem tendere ultra sermone Latino prohibuisset.
甚至当敌人屡次被击溃并被驱逐到最深处的荒野时,他仍不停追击,直到一个比常人高大的蛮族妇女幻影出现,用拉丁语禁止这位胜利者继续前进。
quas ob res ouandi ius et triumphalia ornamenta percepit; ac post praeturam confestim inito consulatu atque expeditione repetita supremum diem morbo obiit in aestiuis castris, quae ex eo Scelerata sunt appellata.
鉴于这些功绩,他获得了小凯旋式的权利和凯旋式勋章;在担任裁判官后,他立即就任执政官并重新开始远征,但因病在夏营中去世,该营地从此被称为“不祥之营”。
corpus eius per municipiorum coloniarumque primores suscipientibus obuiis scribarum decuriis ad urbem deuectum sepultumque est in campo Martio.
他的遗体由各自治市和殖民地的首要人物运送,沿途由迎来的书记官分队接待,一直运送到罗马城,并安葬在战神广场。
ceterum exercitus honorarium ei tumulum excitauit, circa quem deinceps stato die quotannis miles decurreret Galliarumque ciuitates publice supplicarent.
此外,军队为他建造了一座纪念性陵墓,此后每年在固定的一天,士兵们都会在陵墓周围进行全副武装的行进,高卢各邦也公开举行祈祷。
praeterea senatus inter alia complura marmoreum arcum cum tropaeis uia Appia decreuit et Germanici cognomen ipsi posterisque eius.
此外,元老院除了许多其他荣誉外,还决定在阿皮亚大道上为他建造一座带有战利品的纪念性大理石拱门,并将“日耳曼尼库斯”的称号授予他本人及其子孙。
fuisse autem creditur non minus gloriosi quam ciuilis animi; nam ex hoste super uictorias opima quoque spolia captasse summoque saepius discrimine duces Germanorum tota acie insectatus; nec dissimulasse umquam pristinum se rei p.
此外,人们相信他不仅追求荣耀,而且具有强烈的平民精神;因为他不仅在战胜敌人时力图夺取“最高战利品”,而且经常冒着极大的危险在整个战线上追击日耳曼人的首领;他也从未隐瞒过一旦有机会就要恢复旧日共和国体制的意图。
statum, quandoque posset, restituturum. unde existimo nonnullos tradere ausos, suspectum eum Augusto reuocatumque ex prouincia et quia cunctaretur, interceptum ueneno.
因此我认为,一些历史学家才敢于记载:他受到奥古斯特的怀疑而被召回,因其迟疑而被毒死。
quod equidem magis ne praetermitterem rettuli, quam quia uerum aut ueri simile putem, cum Augustus tanto opere et uiuum dilexerit, ut coheredem semper filiis instituerit, sicut quondam in senatu professus est, et defunctum ita pro contione laudauerit, ut deos precatus sit, similes ei Caesares suos facerent sibique tam honestum quandoque exitum darent quam illi dedissent.
我之所以记述这个传闻,与其说是由于我认为它真实或可信,倒不如说是为了避免遗漏,因为奥古斯特在他活着时非常器重并喜爱他,正如他曾对元老院宣称的那样,他始终将德鲁苏斯列为与自己儿子们平等的共同继承人;在他去世后,奥古斯特在市民大会上对他的悼词中,甚至向神明祈求,希望自己的凯撒们能够像他一样,并希望自己有一天能得到像他那样体面的结局。
nec contentus elogium tumulo eius uersibus a se compositis insculpsisse, etiam uitae memoriam prosa oratione composuit.
奥古斯特不仅满足于在德鲁苏斯的墓碑上刻上自己创作的诗体墓志铭,还用散文撰写了一部他的生平回忆录。
Ex Antonia minore complures quidem liberos tulit, uerum tres omnino reliquit: Germanicum, Liuillam, Claudium.
德鲁苏斯与小安东尼娅生有数子,但最终只留下了三个:日耳曼尼库斯、莉维拉和克劳狄乌斯。
§2Claudius natus est Iullo Antonio Fabio Africano conss. Kal. Aug. Luguduni eo ipso die quo primum ara ibi Augusto dedicata est, appellatusque Tiberius Claudius Drusus.
克劳狄乌斯出生于尤鲁斯·安东尼乌斯和法比乌斯·阿非利卡努斯担任执政官之年,八月一日在卢格杜努姆,恰在当地首次向奥古斯特献祭神坛的那一天,并被命名为提贝里乌斯·克劳狄乌斯·德鲁苏斯。
mox fratre maiore in Iuliam familiam adoptato Germanici cognomen assumpsit.
不久,在其兄长被收养入尤里乌斯家族后,他继承了“日耳曼尼库斯”的称号。
infans autem relictus a patre ac per omne fere pueritiae atque adulescentiae tempus uariis et tenacibus morbis conflictatus est, adeo ut animo simul et corpore hebetato ne progressa quidem aetate ulli publico priuatoque muneri habilis existimaretur.
然而,他自幼便失去了父亲,且在几乎整个童年和青年时期,都饱受各种顽固疾病的折磨,以至于他的心智和肉体双重受损,甚至在成年后,也被认为不适合担任任何公职或私职。
diu atque etiam post tutelam receptam alieni arbitrii et sub paedagogo fuit; quem barbarum et olim superiumentarium ex industria sibi appositum, ut se quibuscumque de causis quam saeuissime coerceret, ipse quodam libello conqueritur.
在很长一段时间里,甚至在解除监护之后,他仍受他人支配并处于家庭教师的管束下;克劳狄乌斯自己在一本随笔中抱怨道,这位教师是一个粗野之人,过去曾是马夫,被故意派来,以便用极其残酷的方式因任何原因来管教他。
ob hanc eandem ualitudinem et gladiatorio munere, quod simul cum fratre memoriae patris edebat, palliolatus nouo more praesedit; et togae uirilis die circa mediam noctem sine sollemni officio lectica in Capitolium latus est.
由于这同样的健康原因,在与其兄长共同为纪念父亲而举行的角斗士表演中,他以一种新奇的方式披着斗篷主持了仪式;而在他穿上成年托加的那一天,他也在午夜左右、在没有任何庄严仪式的情况下,乘轿被抬上了卡皮托里乌斯山。
§3disciplinis tamen liberalibus ab aetate prima non mediocrem operam dedit ac saepe experimenta cuiusque etiam publicauit.
尽管如此,他自幼便在人文学科上付出了不懈的努力,甚至经常发表各学科的习作。
uerum ne sic quidem quicquam dignitatis assequi aut spem de se commodiorem in posterum facere potuit.
然而,即使如此,他也未能获得任何尊严,或让人对他未来的发展抱有更好的期望。
Mater Antonia portentum eum hominis dictitabat, nec absolutum a natura, sed tantum incohatum; ac si quem socordiae argueret, stultiorem aiebat filio suo Claudio.
其母安东尼娅经常称他为“人中怪胎”,不是自然造化的完成品,而仅仅是个雏形;而如果她指责某人愚笨,就会说那人比她的儿子克劳狄乌斯还要愚蠢。
auia Augusta pro despectissimo semper habuit, non affari nisi rarissime, non monere nisi acerbo et breui scripto aut per internuntios solita.
他的祖母阿古斯塔始终对他极其鄙视,极少与他说话,若有告诫,也只通过刻薄简短的书信或通过传话人传达。
soror Liuilla cum audisset quandoque imperaturum, tam iniquam et tam indignam sortem p. R. palam et clare detestata est.
他的姐姐莉维拉在听到他未来可能统治国家时,公开发声,极为嫌恶罗马人民将面临如此不公且不体面的命运。
nam auunculus maior Augustus quid de eo in utramque partem opinatus sit, quo certius cognoscatur, capita ex ipsius epistulis posui.
大叔父奥古斯特对他毁誉参半的看法,为了更切实地了解,我在这里摘录了奥古斯特本人的信件。

词汇与语法注释

  1. §1 ¦1¦cum Augusto grauida nupsisset — 在连词 `cum`(当……时)引导的从句中,使用了虚拟式过去完成时 `nupsisset`,而主格形容词 `grauida` 则作为主语(莉维娅)的谓语性状语(“处于怀孕状态下”),说明其结婚时的身体状态。
  2. §1 ¦2¦non prius destitit insequi, quam ... prohibuisset — 关联结构 `non prius ... quam`(即 `priusquam` 的分离形式)意为“直到……才停止”。在 `quam` 引导的从句中,使用虚拟式过去完成时 `prohibuisset` 来表示阻止该行动继续的界限性事件。
  3. §1 ¦5¦quod equidem magis ne praetermitterem rettuli, quam quia uerum aut ueri simile putem — 在比较结构 `magis ne ... quam quia ...` 中,否定的目的从句(`ne` + 虚拟式未完成过去时 `praetermitterem`)与被否定的原因从句(`quia` + 虚拟式现在时 `putem`)并列。后者的 `putem` 使用虚拟式,旨在表明叙述者本人并不认可该原因为事实(“并非因为我认为它是真实或可信的”)。
  4. §2 ¦1¦animo simul et corpore hebetato — 这是一个由名词 `animo`、`corpore` 与过去分词 `hebetato` 构成的夺格绝对结构(“心智与肉体双重受损”)。它与随后的另一个夺格绝对结构 `ne progressa quidem aetate`(“即使成年/年龄增长”)联动,共同交代了导致后面结果从句 `ut ... existimaretur` 这一结果的背景环境。
  5. §3 ¦2¦non affari nisi rarissime, non monere nisi acerbo et breui scripto aut per internuntios solita — 主格分词 `solita` 省略了连系动词 `erat`(即 `solita erat`,“习惯于……”),在主句中作谓语,用以描述祖母阿古斯塔的日常习惯。它支配着补充不定式 `affari` 和 `monere`,两处均带有由 `non ... nisi`(“除非……否则不”,即“只在极少数情况下/仅仅通过……”)构成的双重否定限制表达。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 克劳狄乌斯传 §1-3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo015.humanitext-lat2:1-3

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。