Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 卡里古拉传 §53-56

对技艺表演的狂热与卡西乌斯·卡埃雷亚的刺杀阴谋

第 14 段,共 15 段 · 拉丁语

内容简介

叙述了盖乌斯在雄辩术上的才能及其对舞台艺术和角斗的病态沉迷,以及他对哑剧演员和爱马的狂热偏爱,并描绘了因其暴虐而由卡西乌斯·卡埃雷亚主导的刺杀计划的成形过程。

§53Ex disciplinis liberalibus minimum eruditioni, eloquentiae plurimum attendit, quantumuis facundus et promptus, utique si perorandum in aliquem esset.
在自由学艺中,他最不关注学问,而最关注雄辩,尽管他是如此雄辩和敏捷,尤其是在必须指控某人时。
irato et uerba et sententiae suppetebant, pronuntiatio quoque et uox, ut neque eodem loci prae ardore consisteret et exaudiretur a procul stantibus.
当他发怒时,言辞和思想,以及发音和声音都会源源不断地涌来,以至于他因兴奋而无法停留在同一个地方,连站在远处的人也能听到他。
peroraturus stricturum se lucubrationis suae telum minabatur, lenius comptiusque scribendi genus adeo contemnens, ut Senecam tum maxime placentem 'commissiones meras' componere et 'harenam esse sine calce' diceret.
在准备发表演说时,他常威胁说要拔出自己挑灯夜战所磨砺的武器,他极其轻视那种温和而华丽的文体,以至于称当时最受欢迎的塞内卡所写的不过是“纯粹的演练作文”,是“没有石灰的沙子”。
solebat etiam prosperis oratorum actionibus rescribere et magnorum in senatu reorum accusationes defensionesque meditari ac, prout stilus cesserat, uel onerare sententia sua quemque uel subleuare, equestri quoque ordine ad audiendum inuitato per edicta.
他还习惯于对辩论家们成功的演说撰写反驳,并在元老院中构思对显贵被告的指控和辩护,并且根据笔锋所向,用自己的判决来加重或减轻每个人的罪责,甚至还通过布告邀请骑士阶层前来旁听。
§54Sed et aliorum generum artes studiosissime et diuersissimas exercuit.
但他也极其热心地实践了其他各种截然不同的艺术。
Thraex et auriga, idem cantor atque saltator, battuebat pugnatoriis armis, aurigabat extructo plurifariam circo; canendi ac saltandi uoluptate ita efferebatur, ut ne publicis quidem spectaculis temperaret quo minus et tragoedo pronuntianti concineret et gestum histrionis quasi laudans uel corrigens palam effingeret.
他既是色雷斯角斗士,又是战车御者,同时还是歌手和舞者。 他曾用格斗武器进行训练,并在各地建造的竞技场中驾驭战车;他被唱歌和跳舞的乐趣冲昏了头脑,以至于在公共演出中也无法克制自己,不仅跟着朗诵的悲剧演员一起合唱,还公然模仿演员的姿势,仿佛在赞许或纠正一样。
nec alia de causa uidetur eo die, quo periit, peruigilium indixisse quam ut initium in scaenam prodeundi licentia temporis auspicaretur.
他在他死的那天宣布举行彻夜狂欢,似乎不为别的原因,只为了在那个时间段的放纵下,开始他登上舞台的初次亮相。
saltabat autem nonnumquam etiam noctu; et quondam tres consulares secunda uigilia in Palatium accitos multaque et extrema metuentis super pulpitum conlocauit, deinde repente magno tibiarum et scabellorum crepitu cum palla tunicaque talari prosiluit ac desaltato cantico abiit.
而且他有时甚至在夜间跳舞;有一次,在夜间第二哨时,他将三位执政官级前高官召入帕拉蒂乌姆,在他们恐惧万分、担心遭遇最坏情况时,将他们安置在舞台上,随后伴随着笛子和足踏板的巨大声响,他身穿披风和及踝长袍突然跃出,跳完一支曲子后便离去了。
atque hic tam docilis ad cetera natare nesciit.
而这个在其他方面如此聪明伶俐的人,居然不会游泳。
§55Quorum uero studio teneretur, omnibus ad insaniam fauit.
至于他所着迷的人,他全都偏爱到了疯狂的地步。
Mnesterem pantomimum etiam inter spectacula osculabatur, ac si qui saltante eo uel leuiter obstreperet, detrahi iussum manu sua flagellabat.
他甚至在演出期间亲吻哑剧演员姆内斯特,如果有人在他跳舞时发出哪怕是极其轻微的吵闹声,他就下令将那人拉出来并亲自动手鞭打。
equiti R. tumultuanti per centurionem denuntiauit, abiret sine mora Ostiam perferretque ad Ptolemaeum regem in Mauretaniam codicillos suos; quorum exemplum erat: 'ei quem istoc misi, neque boni quicquam neque mali feceris.
对于一名喧哗的罗马骑士,他派百人队长向其传令,要求他毫不拖延地前往奥斯提亚,并将他的信件送呈毛里塔尼亚的托勒密国王;信的抄本是:“对于我派往你那里的那个人,你既不要做任何好事,也不要做任何坏事。
' Thraeces quosdam Germanis corporis custodibus praeposuit.
” 他把某些色雷斯角斗士置于日耳曼卫队的指挥位置。
murmillonum armaturas recidit.
他缩减了鱼盔角斗士的装备。
Columbo uictori, leuiter tamen saucio, uenenum in plagam addidit, quod ex eo Columbinum appellauit; sic certe inter alia uenena scriptum ab eo repertum est.
对于获胜但受了轻伤的角斗士科隆布斯,他在其伤口上敷了毒药,并因此将其命名为“科隆布斯毒”;至少,在其他毒药中发现了由他亲笔书写的这个记录。
prasinae factioni ita addictus et deditus, ut cenaret in stabulo assidue et maneret, agitatori Eutycho comisatione quadam in apophoretis uicies sestertium contulit.
他如此沉溺并致力于“绿党”,以至于经常在马厩里吃饭和留宿,并在一次宴会上,作为随手礼赐予御者欧提库斯两百万塞斯特尔提乌斯。
Incitato equo, cuius causa pridie circenses, ne inquietaretur, uiciniae silentium per milites indicere solebat, praeter equile marmoreum et praesaepe eburneum praeterque purpurea tegumenta ac monilia e gemmis domum etiam et familiam et supellectilem dedit, quo lautius nomine eius inuitati acciperentur; consulatum quoque traditur destinasse.
为了他的爱马“印西塔图斯”,在比赛前一天,为了不让它受到惊扰,他往往派兵士命令邻里保持安静。 除了大理石的马厩、象牙的食槽,以及紫色的马鞍和宝石项链之外,他还给它赐予了房屋、奴仆和家具,以便那些以马的名义受到邀请的客人们能得到更奢华的款待;据传,他甚至曾打算指定它为执政官。
§56Ita bacchantem atque grassantem non defuit plerisque animus adoriri.
面对他如此狂妄、暴虐无道的行径,许多人并不缺乏袭击他的勇气。
sed una atque altera conspiratione detecta, aliis per inopiam occasionis cunctantibus, duo consilium communicauerunt perfeceruntque, non sine conscientia potentissimorum libertorum praefectorumque praetori; quod ipsi quoque etsi falso in quadam coniuratione quasi participes nominati, suspectos tamen se et inuisos sentiebant.
但在这一两个阴谋被败露、其他人因缺乏机会而犹豫不决时,有两个人共同策划并完成了这一计划,这其中并非没有那些最有权势的释放奴隶和近卫军长官的默许;因为他们自己虽然在一场阴谋中被虚假地指控为参与者,但依然感到自己受到了怀疑和憎恨。
nam et statim seductis magnam fecit inuidiam destricto gladio affirmans sponte se periturum, si et illis morte dignus uideretur, nec cessauit ex eo criminari alterum alteri atque inter se omnis committere.
因为盖乌斯曾立即把他们带到一旁,拔出剑并断言,如果他们也认为自己该死,他宁愿自愿死去,以此制造了极大的不和;且从此以后,他不断地在他们彼此面前互相指责,使所有人互相敌对。
Cum placuisset Palatinis ludis spectaculo egressum meridie adgredi, primas sibi partes Cassius Chaerea tribunus cohortis praetoriae depoposcit, quem Gaius seniorem iam et mollem et effeminatum denotare omni probro consuerat et modo signum petenti 'Priapum' aut 'Venerem' dare, modo ex aliqua causa agenti gratias osculandam manum offerre formatam commotamque in obscaenum modum.
当他们决定在帕拉蒂乌姆运动会上、于正午他离开演出场所时发起袭击时,近卫步兵大队的护民官卡西乌斯·卡埃雷亚为自己要求了主导权。 盖乌斯习惯于用各种侮辱性的词汇来嘲讽这个已经上了年纪、软弱而娇气的男人,时而在他请求合口令时给予他“普里阿普斯”或“维纳斯”,时而在他因某种原因致谢时,把手弯曲并以猥亵的方式摆动,伸出来让他亲吻。

词汇与语法注释

  1. §53¦1¦Ex disciplinis liberalibus minimum eruditioni, eloquentiae plurimum attendit — 动词 `attendere`(关注、专心于)在此处以两个与格 `eruditioni` 和 `eloquentiae` 作为其补足语(尽管该动词也常见接宾格或 `ad` 加宾格),用以对比盖乌斯的智力兴趣偏向。
  2. §54¦1¦temperaret quo minus — 受表示克制、自律的否定表达 `temperaret`(抑制、克制)的引导,连词 `quo minus` 伴随接续法(`concineret`、`effingeret`)共同表达“无法克制而不去……”的双重否定性结果。
  3. §55¦1¦Quorum uero studio teneretur — 句首置有关系从句,其先行词(如 `eorum` 等)被省略。整个从句起到具体限定和描述主句中与格 `omnibus`(他所着迷的所有人和事)的作用。
  4. §56¦1¦seductis — 动词 `se-ducere`(带到一旁)的过去无动分词与格复数形式。作为无名词伴随的独立名词性用法,它指代前文出现的释放奴隶和近卫军长官们,作为 `fecit inuidiam`(引发怨恨)中 `fecit` 的与格间接宾语。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 卡里古拉传 §53-56. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo014.humanitext-lat2:53-56

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。