§57Futurae caedis multa prodigia extiterunt.
关于未来谋杀的许多预兆出现了。
Olympiae simulacrum Iouis, quod dissolui transferrique Romam placuerat, tantum cachinnum repente edidit, ut machinis labefactis opifices diffugerint; superuenitque ilico quidam Cassius nomine, iussum se somnio affirmans immolare taurum Ioui.
曾被决定拆卸并运往罗马的奥林匹亚朱庇特雕像,突然发出如此巨大的狂笑,以至于架子晃动,工人们纷纷逃散;紧接着一个名叫卡西乌斯的人来到,声称自己在梦中受命向朱庇特献祭一头公牛。
Capitolium Capuae Id. Mart. de caelo tactum est, item Romae cella Palatini atriensis.
三月十五日,卡皮托尔神殿在卡普阿被雷击中,同样在罗马,帕拉蒂乌姆门房的房间也被击中。
nec defuerunt qui coniectarent altero ostento periculum a custodibus domino portendi, altero caedem rursus insignem, qualis eodem die facta quondam fuisset.
也不乏有人推测,其中一个预兆预示着主人将面临来自卫兵的危险,而另一个预兆则预示着将再次发生一场著名的大屠杀,就像曾经在同一天发生过的那样。
consulenti quoque de genitura sua Sulla mathematicus certissimam necem appropinquare affirmauit.
当他就自己的星盘咨询占星术士苏拉时,后者也断定最确定无疑的死亡正在临近。
monuerunt et Fortunae Antiatinae, ut a Cassio caueret; qua causa ille Cassium Longinum Asiae tum proconsulem occidendum delegauerat, inmemor Chaeream Cassium nominari.
安提乌姆的福尔图娜神谕也警告他要提防卡西乌斯;因此,他曾下令处死当时担任亚细亚行省总督的卡西乌斯·隆吉努斯,却忘记了卡埃雷亚的名字也叫卡西乌斯。
pridie quam periret, somniauit consistere se in caelo iuxta solium Iouis impulsumque ab eo dextri pedis pollice et in terras praecipitatum.
在他死前的一天,他梦见自己立于天庭朱庇特的宝座旁,被朱庇特用右脚大脚趾推了一下,坠落到了人间。
prodigiorum loco habita sunt etiam, quae forte illo ipso die paulo prius acciderant.
甚至连当天稍早前偶然发生的某些事情,也被视作预兆。
sacrificans respersus est phoenicopteri sanguine; et pantomimus Mnester tragoediam saltauit, quam olim Neoptolemus tragoedus ludis, quibus rex Macedonum Philippus occisus est, egerat; et cum in Laureolo mimo, in quo actor proripiens se ruina sanguinem uomit, plures secundarum certatim experimentum artis darent, cruore scaena abundauit.
他在献祭时被一只红鹳的鲜血溅了一身;哑剧演员 Mnester 表演了一出悲剧舞蹈,这出戏正是当年悲剧演员尼奥普托勒莫斯在马其顿国王腓力被刺杀的竞技会上演出的那一出;此外,在滑稽剧《劳雷奥鲁斯》中(剧中演员在从废墟中冲出时吐血),几名配角竞相展示他们的演技,使舞台上血流成河。
parabatur et in noctem spectaculum, quo argumenta inferorum per Aegyptios et Aethiopas explicarentur.
还在为夜晚准备一场演出,届时将由埃及人和埃塞俄比亚人来演绎阴间的景象。
§58VIIII. Kal. Febr. hora fere septima cunctatus an ad prandium surgeret marcente adhuc stomacho pridiani cibi onere, tandem suadentibus amicis egressus est.
1月24日约第七时,由于前一天食物带来的负担使胃部仍感不适,他犹豫着是否要起身吃午饭,最终在朋友们的劝说下走了出来。
cum in crypta, per quam transeundum erat, pueri nobiles ex Asia ad edendas in scaena operas euocati praepararentur, ut eos inspiceret hortareturque restitit, ac nisi princeps gregis algere se diceret, redire ac repraesentare spectaculum uoluit.
在他必须穿过的地下通道中,一些从亚细亚召来准备在舞台上进行表演的贵族少年正在做准备,为了视察并鼓励他们,他停下了脚步;若不是剧团的领队说自己发冷,他本想返回并立刻开始演出。
duplex dehinc fama est: alii tradunt adloquenti pueros a tergo Chaeream ceruicem gladio caesim grauiter percussisse praemissa uoce: 'hoc age!' dehinc Cornelium Sabinum, alterum e coniuratis, tribunum ex aduerso traiecisse pectus; alii Sabinum summota per conscios centuriones turba signum more militiae petisse et Gaio 'Iouem' dante Chaeream exclamasse: 'accipe ratum!' respicientique maxillam ictu discidisse.
由此,传闻分为两种:有人传言,当他正对少年们讲话时,卡埃雷亚从背后用剑狠狠地劈向他的脖子,并先喊道:“动手! ”接着,另一位同谋者、护民官科尔内利乌斯·萨比努斯从正面刺穿了他的胸膛;另一些人则说,萨比努斯通过参与密谋的百人队长们遣散了人群,按照军中惯例请求合口令,当盖乌斯给予“朱庇特”时,卡埃雷亚喊道:“接受你的惩罚吧! ”并在盖乌斯回头时,一击劈开了他的脸颊。
iacentem contractisque membris clamitantem se uiuere ceteri uulneribus triginta confecerunt; nam signum erat omnium: 'repete!' quidam etiam per obscaena ferrum adegerunt.
他倒在地上,蜷缩着肢体,大喊着自己还活着,其余的人用三十处创伤彻底杀死了他;因为所有人的口号是:“再来一次! ”有些人甚至用铁刃刺穿了他的阴部。
ad primum tumultum lecticari cum asseribus in auxilium accucurrerunt, mox Germani corporis custodes, ac nonnullos ex percussoribus, quosdam etiam senatores innoxios interemerunt.
起初发生骚乱时,轿夫们拿着轿杆前来救援,随后日耳曼卫兵也赶到了,他们杀死了几名袭击者,甚至杀死了一些无辜的元老院议员。
§59Vixit annis uiginti nouem, imperauit triennio et decem mensibus diebusque octo.
他活了二十九年,统治了三年十个月零八天。
cadauer eius clam in hortos Lamianos asportatum et tumultuario rogo semiambustum leui caespite obrutum est, postea per sorores ab exilio reuersas erutum et crematum sepultumque.
他的尸体被秘密运往拉米亚花园,在一座仓促搭起的柴堆上被烧了一半,然后用薄薄的草皮掩埋起来;后来,被从流放地归来的姐妹们挖出,火化并安葬。
satis constat, prius quam id fieret, hortorum custodes umbris inquietatos; in ea quoque domo, in qua occubuerit, nullam noctem sine aliquo terrore transactam, donec ipsa domus incendio consumpta sit.
众所周知,在此事完成之前,花园的看守人曾被鬼魂所侵扰;而且在发生他遇害的那栋房子里,直到房子本身被大火烧毁之前,没有一个夜晚是在没有某种恐怖的情况下度过的。
perit una et uxor Caesonia gladio a centurione confossa et filia parieti inlisa.
他的妻子卡埃索尼娅也一同遇害,被百人队长用剑刺穿,他的女儿则被撞在墙上摔死。
§60Condicionem temporum illorum etiam per haec aestimare quiuis possit.
任何人也都可以通过这些事情来评估当时的局势。
nam neque caede uulgata statim creditum est, fuitque suspicio ab ipso Gaio famam caedis simulatam et emissam, ut eo pacto hominum erga se mentes deprehenderet; neque coniurati cuiquam imperium destinauerunt; et senatus in asserenda libertate adeo consensit, ut consules primo non in curiam, quia Iulia uocabatur, sed in Capitolium conuocarent, quidam uero sententiae loco abolendam Caesarum memoriam ac diruenda templa censuerint.
因为暗杀的消息传开后,人们并没有立刻相信,反而怀疑是盖乌斯自己捏造并散布了死讯,以便通过这种方式刺探人们对他的态度;阴谋者们也没有为任何人预定皇位;并且元老院在恢复自由方面如此一致,以至于执政官们起初并没有在被称为“尤里乌斯”的议事堂召集会议,而是在卡皮托尔,有些人在发表意见时,甚至主张应当彻底消除对恺撒们的记忆,并摧毁他们的神殿。
obseruatum autem notatumque est in primis Caesares omnes, quibus Gai praenomen fuerit, ferro perisse, iam inde ab eo, qui Cinnanis temporibus sit occisus.
此外,特别被观察到并注意到的是,所有教名为“盖乌斯”的恺撒都死于白刃之下,这甚至可以追溯到那个在秦纳时代被杀的人。