§53Ex disciplinis liberalibus minimum eruditioni, eloquentiae plurimum attendit, quantumuis facundus et promptus, utique si perorandum in aliquem esset.
자유 학예 중에서 그는 교양에는 거의 관심을 기울이지 않았고, 웅변술에 가장 많은 노력을 쏟았는데, 그는 매우 유창하고 즉각적이었으며, 특히 누군가를 규탄해야 할 때는 더욱 그러했다.
irato et uerba et sententiae suppetebant, pronuntiatio quoque et uox, ut neque eodem loci prae ardore consisteret et exaudiretur a procul stantibus.
화가 났을 때는 말과 사상이 그에게 풍부하게 공급되었고 발성과 목소리도 그러하여, 흥분한 나머지 같은 자리에 서 있지 못하고 멀리 서 있는 사람들에게도 들릴 정도였다.
peroraturus stricturum se lucubrationis suae telum minabatur, lenius comptiusque scribendi genus adeo contemnens, ut Senecam tum maxime placentem 'commissiones meras' componere et 'harenam esse sine calce' diceret.
웅변을 하려 할 때면 그는 자신이 밤새워 연구한 무기를 빼 들겠다고 위협하곤 했는데, 더 부드럽고 잘 다듬어진 문체를 너무나 경멸하여 당시 가장 인기를 끌던 세네카가 "한낱 연습용 작문"만을 지어낼 뿐이며 "석회가 없는 모래"와 같다고 말할 정도였다.
solebat etiam prosperis oratorum actionibus rescribere et magnorum in senatu reorum accusationes defensionesque meditari ac, prout stilus cesserat, uel onerare sententia sua quemque uel subleuare, equestri quoque ordine ad audiendum inuitato per edicta.
그는 또한 웅변가들의 성공적인 연설에 대해 반박 글을 쓰고, 원로원 내의 거물 피고인들에 대한 고발과 변론을 구상하며, 글이 써지는 추이에 따라 자신의 의견으로 각 사람에게 죄를 무겁게 씌우거나 가볍게 덜어 주곤 했으며, 포고를 통해 기사 계급까지 방청하도록 초대하기도 했다.
§54Sed et aliorum generum artes studiosissime et diuersissimas exercuit.
그러나 그는 다른 종류의 매우 다양한 기술들도 극도로 열성적으로 연습했다.
Thraex et auriga, idem cantor atque saltator, battuebat pugnatoriis armis, aurigabat extructo plurifariam circo;
트라키아식 검투사이자 전차 몰이꾼이자 동시에 가수를 겸한 무용수였던 그는 실제 전투용 무기로 훈련을 했고, 여러 곳에 건설된 전차 경기장에서 전차를 몰았다.
canendi ac saltandi uoluptate ita efferebatur, ut ne publicis quidem spectaculis temperaret quo minus et tragoedo pronuntianti concineret et gestum histrionis quasi laudans uel corrigens palam effingeret.
노래와 춤의 즐거움에 너무나 휩싸인 나머지, 공식 구경거리에서조차 비극 배우가 독백을 할 때 함께 노래를 부르고, 마치 칭찬하거나 교정해 주는 양 배우의 몸짓을 공개적으로 흉내 내는 것을 자제하지 못했다.
nec alia de causa uidetur eo die, quo periit, peruigilium indixisse quam ut initium in scaenam prodeundi licentia temporis auspicaretur.
그가 사망한 날에 밤샘 축제를 선포한 것도, 야간이라는 시간의 자유로움을 틈타 무대에 오르는 첫 시작을 장식하려던 것 외에 다른 이유 때문인 것으로는 보이지 않는다.
saltabat autem nonnumquam etiam noctu;
게다가 그는 가끔 밤에도 춤을 추었다.
et quondam tres consulares secunda uigilia in Palatium accitos multaque et extrema metuentis super pulpitum conlocauit, deinde repente magno tibiarum et scabellorum crepitu cum palla tunicaque talari prosiluit ac desaltato cantico abiit.
한 번은 밤의 제2경에 집정관을 지낸 인사 세 명을 팔라티움으로 소환하여 온갖 최악의 사태를 두려워하고 있는 그들을 무대 위에 앉혀 두고는, 갑자기 피리와 발판의 커다란 소음 속에 망토와 발목까지 내려오는 튜닉 차림으로 뛰어 나와 춤을 마친 뒤 가버렸다.
atque hic tam docilis ad cetera natare nesciit.
이토록 다른 일에는 영리했던 이 자가 수영만은 할 줄 몰랐다.
§55Quorum uero studio teneretur, omnibus ad insaniam fauit.
그가 열정을 쏟았던 대상들에 대해서는 모두 미칠 정도로 편애했다.
Mnesterem pantomimum etiam inter spectacula osculabatur, ac si qui saltante eo uel leuiter obstreperet, detrahi iussum manu sua flagellabat.
판토마임 배우인 므네스테르에게는 공연 중에도 입을 맞추었고, 그가 춤출 때 조금이라도 소란을 피우는 자가 있으면 끌어내리게 하여 자신의 손으로 직접 채찍질했다.
equiti R. tumultuanti per centurionem denuntiauit, abiret sine mora Ostiam perferretque ad Ptolemaeum regem in Mauretaniam codicillos suos;
소란을 피우던 한 로마 기사에게는 백인대장을 통해 지체 없이 오스티아로 떠나 마우레타니아의 프톨레마이오스 왕에게 자신의 친서를 전달하라고 명령했는데, 그 친서의 내용은 다음과 같았다.
quorum exemplum erat: 'ei quem istoc misi, neque boni quicquam neque mali feceris. ' Thraeces quosdam Germanis corporis custodibus praeposuit.
"내가 그곳으로 보낸 자에게 좋은 일도 나쁜 일도 아무것도 하지 말라." 그는 일부 트라키아식 검투사들을 게르만인 경호대의 우두머리로 삼았다.
murmillonum armaturas recidit.
물밀로식 검투사들의 무장을 축소했다.
Columbo uictori, leuiter tamen saucio, uenenum in plagam addidit, quod ex eo Columbinum appellauit;
승리했으나 가벼운 부상을 입은 콜룸부스라는 검투사의 상처에 독을 넣고는, 그 후로 그것을 '콜룸부스독'이라 불렀다.
sic certe inter alia uenena scriptum ab eo repertum est.
과연 다른 독약들 사이에서 그의 친필로 그렇게 적힌 것이 발견되었다.
prasinae factioni ita addictus et deditus, ut cenaret in stabulo assidue et maneret, agitatori Eutycho comisatione quadam in apophoretis uicies sestertium contulit.
청색 전차팀에 얼마나 빠져 있고 헌신했는지, 마구간에서 늘 식사하고 머물렀으며, 마부 에우티쿠스에게는 어느 연회에서 선물로 200만 세스테르티우스를 주었다.
Incitato equo, cuius causa pridie circenses, ne inquietaretur, uiciniae silentium per milites indicere solebat, praeter equile marmoreum et praesaepe eburneum praeterque purpurea tegumenta ac monilia e gemmis domum etiam et familiam et supellectilem dedit, quo lautius nomine eius inuitati acciperentur;
그의 애마 인키타투스를 위해, 경기 전날 말의 안정을 깨뜨리지 않도록 군인들을 통해 인근에 정숙을 명하곤 했는데, 대리석 마구간과 상아 여물통, 그리고 자줏빛 마착과 보석 목걸이 외에도, 말의 이름으로 초대받은 손님들이 더욱 호화롭게 대접받을 수 있도록 집과 노예들 및 가구까지 제공했다.
consulatum quoque traditur destinasse.
심지어 그에게 집정관직까지 주려 했다고 전해진다.
§56Ita bacchantem atque grassantem non defuit plerisque animus adoriri.
이처럼 그가 미쳐 날뛰며 횡포를 부리자, 그를 덮칠 용기는 많은 사람들에게 결여되어 있지 않았다.
sed una atque altera conspiratione detecta, aliis per inopiam occasionis cunctantibus, duo consilium communicauerunt perfeceruntque, non sine conscientia potentissimorum libertorum praefectorumque praetori;
그러나 한두 번의 음모가 발각되고 다른 이들이 기회 부족으로 머뭇거리는 사이, 두 사람이 계획을 나누고 이를 실행에 옮겼는데, 가장 강력한 해방노예들과 근위대장들의 공모가 없지 않았다.
quod ipsi quoque etsi falso in quadam coniuratione quasi participes nominati, suspectos tamen se et inuisos sentiebant.
그들 역시 어떤 음모에서 허위로 가담자처럼 지목되기는 했으나, 자신들이 의심받고 미움받고 있음을 느끼고 있었기 때문이다.
nam et statim seductis magnam fecit inuidiam destricto gladio affirmans sponte se periturum, si et illis morte dignus uideretur, nec cessauit ex eo criminari alterum alteri atque inter se omnis committere.
가이우스가 즉시 그들을 따로 불러내어 칼을 빼 들고, 만약 그들에게도 자신이 죽어 마땅한 자로 보인다면 스스로 목숨을 끊겠다고 단언하여 큰 반감을 불러일으켰고, 그 후로 한 사람을 다른 사람 앞에서 고발하며 그들 모두를 서로 이간질하기를 그치지 않았기 때문이다.
Cum placuisset Palatinis ludis spectaculo egressum meridie adgredi, primas sibi partes Cassius Chaerea tribunus cohortis praetoriae depoposcit, quem Gaius seniorem iam et mollem et effeminatum denotare omni probro consuerat et modo signum petenti 'Priapum' aut 'Venerem' dare, modo ex aliqua causa agenti gratias osculandam manum offerre formatam commotamque in obscaenum modum.
팔라티나 경기회에서 정오에 그가 구경거리를 마치고 나올 때 습격하기로 결정했을 때, 근위대 보병 대대의 호민관인 카시우스 카에레아가 자신에게 주도적인 역할을 요구했다. 가이우스는 이미 노년기에 접어든 그를 유약하고 여성스럽다고 온갖 모욕으로 조롱하곤 했는데, 그가 군대 암호를 요청하면 '프리아포스'나 '베누스'를 주기도 하고, 그가 어떤 일로 사의를 표할 때면 음란한 모양으로 구부려 외설적으로 움직인 손을 내밀어 입을 맞추게 하기도 했다.