Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 提贝里乌斯传 §49-51

掠夺富人财产与对亲属的残酷迫害

第 12 段,共 18 段 · 拉丁语

内容简介

记述了提贝里乌斯从富裕公民和行省精英中掠夺财产的恶政,以及他对弟弟德鲁苏斯、妻子朱莉娅和母亲莉维娅等亲属的冷酷对待,并提及他在母亲死后对其友人进行残酷迫害。

§49Procedente mox tempore etiam ad rapinas conuertit animum.
此后不久,他也将心思转向了掠夺。
satis constat, Cn. Lentulum Augurem, cui census maximus fuerit, metu et angore ad fastidium uitae ab eo actum et ut ne quo nisi ipso herede moreretur; condemnatam et generosissimam feminam Lepidam in gratiam Quirini consularis praediuitis et orbi, qui dimissam eam e matrimonio post uicensimum annum ueneni olim in se comparati arguebat; praeterea Galliarum et Hispaniarum Syriaeque et Graeciae principes confiscatos ob tam leue ac tam inpudens calumniarum genus, ut quibusdam non aliud sit obiectum, quam quod partem rei familiaris in pecunia haberent; plurimis etiam ciuitatibus et priuatis ueteres immunitates et ius metallorum ac uectigalium adempta; sed et Vononem regem Parthorum, qui pulsus a suis quasi in fidem p. R. cum ingenti gaza Antiochiam se receperat. spoliatum perfidia et occisum.
众所周知,拥有极多财产的克奈乌斯·伦图卢斯·奥古尔被他用恐惧和焦虑逼得厌世,以至于除了提贝里乌斯本人之外没有立任何人做继承人;而出身极高贵的妇人莱皮达,为了迎合富有且无子的前执政官奎里尼乌斯,被判处有罪,奎里尼乌斯指控她与自己结婚二十年后离婚、且曾企图对自己投毒;此外,高卢、西班牙、叙利亚和希腊的首领们因极其轻微和无耻的指控而被没收财产,以至于对某些人没有提出其他指控,而仅仅是指控他们将财产的一部分以现金形式持有;许多城市和个人的古老免税权以及矿产和关税权也被剥夺;甚至连帕提亚国王沃诺内斯,在被自己的人民驱逐后,带着巨额财宝退到安条克,仿佛寻求罗马人民的庇护,却被背信弃义地掠夺并杀害。
§50Odium aduersus necessitudines in Druso primum fratre detexit, prodita eius epistula, qua secum de cogendo ad restituendam libertatem Augusto agebat, deinde et in reliquis.
他对亲属的仇恨首先在弟弟德鲁苏斯身上暴露出来,他公开了德鲁苏斯的一封信,信中德鲁苏斯曾与他商讨强迫奥古斯都恢复自由,接着又对其他亲属暴露了这种仇恨。
Iuliae uxori tantum afuit ut relegatae, quod minimum est, offici aut humanitatis aliquid impertiret, ut ex constitutione patris uno oppido clausam domo quoque egredi et commercio hominum frui uetuerit; sed et peculio concesso a patre praebitisque annuis fraudauit, per speciem publici iuris, quod nihil de his Augustus testamento cauisset.
对于被流放的妻子朱莉娅,他不仅没有给予任何本分或人道的关怀——这本是最低限度的——反而根据她父亲的规定,将她禁锢在一个城镇里,甚至禁止她离开房屋或与人交往;他甚至剥夺了她父亲赐予她的个人财产和年金,借口是公法,因为奥古斯都未在遗嘱中对此做任何规定。
matrem Liuiam grauatus uelut partes sibi aequas potentiae uindicantem, et congressum eius assiduum uitauit et longiores secretioresque sermones, ne consiliis, quibus tamen interdum et egere et uti solebat, regi uideretur.
由于母亲莉维娅仿佛在为自己争夺同等的权力而令他感到厌烦,他既避免与她频繁接触,也避免进行更长更机密的谈话,以免显得被她的建议所左右,然而他有时也确实需要并利用这些建议。
tulit etiam perindigne actum in senatu, ut titulis suis quasi Augusti, ita et 'Liuiae filius' adiceretur.
他极为反感元老院通过的提案,即在列举他的头衔时,正如加上“奥古斯都之子”那样,也加上“莉维娅之子”。
quare non 'parentem patriae' appellari, non ullum insignem honorem recipere publice passus est; sed et frequenter admonuit, maioribus nec feminae conuenientibus negotiis abstineret, praecipue ut animaduertit incendio iuxta aedem Vestae et ipsam interuenisse populumque et milites, quo enixius opem ferrent, adhortatam, sicut sub marito solita esset.
因此,他不允许她被称作“国母”,也不允许她公开接受任何显赫的荣誉;甚至经常警告她,不要插手不适合女性的重大事务,尤其是当他注意到在维斯塔神庙附近发生火灾时,她亲自介入,并像在丈夫生前习惯的那样,鼓动民众和士兵更加积极地救火。
§51dehinc ad simultatem usque processit hac, ut ferunt, de causa.
此后,两人的不和甚至发展到了公开敌对,据传是由于以下原因。
instanti saepius, ut ciuitate donatum in decurias adlegeret, negauit alia se condicione adlecturum, quam si pateretur ascribi albo extortum id sibi a matre.
当她多次极力要求他将一名被赐予公民权的人列入陪审员名册时,他拒绝将此人列入,除非她允许在名册上写明这是被母亲从他那里强索而来的。
at illa commota ueteres quosdam ad se Augusti codicillos de acerbitate et intolerantia morum eius e sacrario protulit atque recitauit.
但她对此十分愤怒,从秘藏所中拿出了几封奥古斯都生前写给她的信,信中提到他性格的冷酷和偏狭,并大声朗读。
hos et custoditos tam diu et exprobratos tam infeste adeo grauiter tulit, ut quidam putent inter causas secessus hanc ei uel praecipuam fuisse.
他对这些信被保存了这么久且被如此怀有敌意地拿来指责自己感到极为恼火,以至于有人认为,这甚至是导致他隐退的最主要原因。
toto quidem triennio, quo uiuente matre afuit, semel omnino eam nec amplius quam uno die paucissimis uidit horis; ac mox neque aegrae adesse curauit defunctamque et, dum aduentus sui spem facit, complurium dierum mora corrupto demum et tabido corpore funeratam prohibuit consecrari, quasi id ipsa mandasset.
事实上,在母亲在世而他隐退的整整三年里,他只见过她一次,且在一天之内仅停留了极少的小时;此后,当她生病时他未予探视,当她去世时,他虽然让人期待他会到来,却拖延了数日,直到尸体终于腐烂败坏才予以安葬,并禁止对她进行神格化,仿佛是她自己这样要求的一样。
testamentum quoque eius pro irrito habuit omnisque amicitias et familiaritates, etiam quibus ea funeris sui curam moriens demandauerat, intra breue tempus afflixit, uno ex iis, equestris ordinis uiro, et in antliam condemnato.
他还宣布她的遗嘱无效,并在短时间内毁灭了她所有的朋友和亲近之人,甚至包括她在临终前委托料理丧事的人,其中一人是骑士阶级,甚至被判处去踩水车。

词汇与语法注释

  1. 49.1ut ne quo nisi ipso herede moreretur — ut ne 在此处引导一个否定目的或结果从句,意为“为了不……”。quo 是在 ne 之后代替 aliquo 的不定代名词,意为“任何人”。nisi ipso herede 意为“除了他自己作为继承人之外”,整句表示逼迫伦图卢斯在死前除了提贝里乌斯本人之外不立任何人做继承人。
  2. 49.1condemnatam — 在受句首 satis constat 支配的“对格与不定式”(A.C.I.)结构中,此处省略了不定式 esse(即代表 condemnatam esse),而 Lepidam 是其逻辑主语(对格)。
  3. 50.1tantum afuit ut... ut... — 惯用句型 tantum abest ut... ut...(非但不……反而更加……)的过去时形式。第一个 ut 从句是作为主语的名词性从句,第二个 ut 从句则引导结果从句。
  4. 51.1extortum id sibi a matre — 作为受动词 pateretur 支配的被动不定式 ascribi(被写入名册)之逻辑主语的“对格与不定式”(A.C.I.)结构。此处 id(指给予公民权/入册之事)带有名词性说明 extortum [esse] sibi a matre(即“这是被母亲从他那里强索而来的”)。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 提贝里乌斯传 §49-51. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo013.humanitext-lat2:49-51

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。