Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 提贝里乌斯传 §16-20

平定伊利里库姆与日耳曼尼亚及凯旋式

第 5 段,共 18 段 · 拉丁语

内容简介

提贝里乌斯平定了伊利里库姆的叛乱,并在瓦鲁斯惨败后重新整顿了日耳曼尼亚的军纪。此后,他回到罗马举行了推迟的凯旋式并奉献了多座神庙。

§16data rursus potestas tribunicia in quinquennium, delegatus pacandae Germaniae status, Parthorum legati mandatis Augusto Romae redditis eum quoque adire in prouincia iussi.
他再次被授予为期五年的护民官特权,受命平定日耳曼尼亚,而帕斯使节在罗马向奥古斯都汇报完使命后,也被命令到属州去拜见他。
sed nuntiata Illyrici defectione transiit ad curam noui belli, quod grauissimum omnium externorum bellorum post Punica, per quindecim legiones paremque auxiliorum copiam triennio gessit in magnis omnium rerum difficultatibus summaque frugum inopia.
但是,在得知伊利里库姆叛乱的消息后,他转而负责统领这场新战争。 这是自布匿战争以来最严重的对外战争,在各种物质极其匮乏和粮食严重短缺的巨大困难中,他凭借十五个军团和同等数量的辅助部队,整整打了三年。
et quanquam saepius reuocaretur, tamen perseuerauit, metuens ne uicinus et praeualens hostis instaret ultro cedentibus.
尽管他多次被召回,但他仍然坚持留守,担心邻近且强大的敌人会主动向退却的罗马军发起进攻。
ac perseuerantiae grande pretium tulit, toto Illyrico, quod inter Italiam regnumque Noricum et Thraciam et Macedoniam interque Danuuium flumen et sinum maris Hadriatici patet, perdomito et in dicionem redacto.
他的坚持换来了巨大的回报:整个伊利里库姆——其版图介于意大利、诺里库姆王国、色雷斯和马其顿之间,以及多瑙河与亚得里亚海湾之间——被彻底平定并纳入罗马的版图。
§17cui gloriae amplior adhuc ex oportunitate cumulus accessit.
适时的机遇更使得这一荣耀锦上添花。
nam sub id fere tempus Quintilius Varus cum tribus legionibus in Germania periit, nemine dubitante quin uictores Germani iuncturi se Pannoniis fuerint, nisi debellatum prius Illyricum esset.
因为几乎在同一时期,昆蒂利乌斯·瓦鲁斯在日耳曼尼亚损失了三个军团而败亡,没有人怀疑,如果不是事先平定了伊利里库姆,获胜的日耳曼人本会与潘诺尼亚人联手。
quas ob res triumphus ei decretus est multique et magni honores.
因此,元老院决定为他举行凯旋式并授予许多巨大的荣誉。
censuerunt etiam quidam ut Pannonicus, alii ut Inuictus, nonnulli ut Pius cognominaretur.
有些人甚至提议将他冠以“潘诺尼克斯”,另一些人提议“不败者”,还有人提议“敬虔者”的称号。
sed de cognomine intercessit Augustus, eo contentum repromittens, quod se defuncto suscepturus esset.
但奥古斯都否决了这些称号,并向他保证,只要满足于自己在奥古斯都去世后将继承的名字即可。
triumphum ipse distulit maesta ciuitate clade Variana; nihilo minus urbem praetextatus et laurea coronatus intrauit positumque in Saeptis tribunal senatu astante conscendit ac medius inter duos consules cum Augusto simul sedit;
由于瓦鲁斯的惨败使国家陷入悲痛之中,提贝里乌斯亲自推迟了凯旋式;尽管如此,他依然身着紫边托加、头戴月桂冠进入罗马城,在元老院议员的簇拥下登上了设在萨埃普塔的讲坛,并在两位执政官中间与奥古斯都并肩而坐。
unde populo consalutato circum templa deductus est.
随后,他在向民众致意后被引导着巡游了各个神庙。
§18Proximo anno repetita Germania cum animaduerteret Varianam cladem temeritate et neglegentia ducis accidisse, nihil non de consilii sententia egit; semper alias sui arbitrii contentusque se uno, tunc praeter consuetudinem cum compluribus de ratione belli communicauit.
翌年,他重返日耳曼尼亚,当他注意到瓦鲁斯的惨败是由于统帅的轻率和疏忽而造成的时候,他便没有一件事不根据军事会议的意见行事;在其他时候,他总是独断专行、孤芳自赏,而那时他却反常地与多人商讨战争方针。
curam quoque solito exactiorem praestitit.
他展现出的细致关怀也比平时更为严苛。
traiecturus Rhenum commeatum omnem ad certam formulam adstrictum non ante transmisit, quam consistens apud ripam explorasset uehiculorum onera, ne qua deportarentur nisi concessa aut necessaria.
在准备渡过莱茵河时,他绝不放行任何被限制在固定标准内的补给物资,除非他亲自站在河岸上检查了车辆的装载情况,以防除了特许或必需的物品之外有任何东西被运送过去。
trans Rhenum uero eum uitae ordinem tenuit, ut sedens in caespite nudo cibum caperet, saepe sine tentorio pernoctaret, praecepta sequentis diei omnia, et si quid subiti muneris iniungendum esset, per libellos daret; addita monitione ut, de quo quisque dubitaret, se nec alio interprete quacumque uel noctis hora uteretur.
在莱茵河对岸,他维持了这样一种生活方式:坐在光秃秃的草地上进食,经常在没有天幕的情况下过夜,将次日的所有指令,以及任何突发任务,都以书面形式下达;他还补充警告说,任何人如果对任何事情产生疑问,都可以在夜间的任何时间,在不通过任何其他中间人的情况下,直接向他咨询。
§19disciplinam acerrime exegit animaduersionum et ignominiarum generibus ex antiquitate repetitis atque etiam legato legionis, quod paucos milites cum liberto suo trans ripam uenatum misisset, ignominia notato.
他极为严厉地执行纪律,恢复了古代的各种惩罚和降级处分,甚至一名军团长因为派了几个士兵和自己的释放奴隶去对岸打猎,也被予以不名誉的谴责。
proelia, quamuis minimum fortunae casibusque permitteret, aliquanto constantius inibat, quotiens lucubrante se subito ac nullo propellente decideret lumen et extingueretur, confidens, ut aiebat, ostento sibi a maioribus suis in omni ducatu expertissimo.
尽管他极少将胜负寄托于运气和偶然,但只要他在深夜伏案工作时,油灯突然在无人触碰的情况下倒下并熄灭,他就会以极大的信心投入战斗。 正如他所说,他深信他的祖先在历次统军中都屡试不爽的前兆。
sed re prospere gesta non multum afuit quin a Bructero quodam occideretur, cui inter proximos uersanti et trepidatione detecto tormentis expressa confessio est cogitati facinoris.
然而,在战事顺利结束后,他险些被一个布鲁克特里人所杀。 该人混在亲兵中,因惊慌失措而被识破,并在严刑拷打下供出了预谋的罪行。
§20a Germania in urbem post biennium regressus triumphum, quem distulerat, egit prosequentibus etiam legatis, quibus triumphalia ornamenta impetrarat.
两年后他从日耳曼尼亚返回罗马城,举行了此前推迟的凯旋式,那些被他争取到凯旋式勋章的军团长们也随行在后。
ac prius quam in Capitolium flecteret, descendit e curru seque praesidenti patri ad genua summisit.
在转向卡皮托林山之前,他走下战车,向主持仪式的父亲双膝下跪。
Batonem Pannonium ducem ingentibus donatum praemiis Rauennam transtulit, gratiam referens, quod se quondam cum exercitu iniquitate loci circumclusum passus esset euadere.
他将潘诺尼亚领袖巴托迁移至拉文纳,并赐予厚赏,以此来报答巴托曾在其因地势不利而与军队一同被包围时放他逃脱的恩情。
prandium dehinc populo mille mensis et congiarium trecenos nummos uiritim dedit.
此后,他以千桌筵席款待民众,并向每位市民分发了三百塞斯特尔提乌斯的赏钱。
dedicauit et Concordiae aedem, item Pollucis et Castoris suo fratrisque nomine de manubiis.
他还利用战利品,以自己和弟弟的名义奉献了协和神庙,以及波鲁克斯和卡斯托尔神庙。

词汇与语法注释

  1. 17.1iuncturi se Pannoniis fuerint, nisi debellatum prius Illyricum esset — 在表示怀疑的动词之后由 quin 引导的从句中,表示过去反事实条件句的句式。通常的虚拟条件句主句应使用虚拟式过去完成时(iuncturi se fuissent),但由于受到主句怀疑短语(nemine dubitante quin)的支配,此处采用了主动将来分词与虚拟式完成时的 fuerint 结合的结构。
  2. 18.1nihil non — 双重否定表示强烈的肯定(“他无一不照做”,即“做了一切”)。此处强调为了避免重蹈覆辙,他完全依赖军事会议决定的态度。
  3. 18.2se — 虚拟式 ut 从句中的间接反身代词,指向主句的主语(提贝里乌斯本人)。动词 utor 支配夺格补足语(alio interprete)。
  4. 19.1legato legionis ... ignominia notato — 夺格绝对结构,作为伴随状况说明提贝里乌斯重整军纪的严厉程度,并引出具体的受罚实例(legato)。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 提贝里乌斯传 §16-20. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo013.humanitext-lat2:16-20

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。