§16data rursus potestas tribunicia in quinquennium, delegatus pacandae Germaniae status, Parthorum legati mandatis Augusto Romae redditis eum quoque adire in prouincia iussi.
그는 다시 5년 기한의 호민관 특권을 부여받았고, 게르마니아를 평정하는 임무가 위임되었으며, 파르티아 사절들은 로마에서 아우구스투스에게 임무 보고를 마친 후 속주에 있는 그 또한 방문하라는 명령을 받았다.
sed nuntiata Illyrici defectione transiit ad curam noui belli, quod grauissimum omnium externorum bellorum post Punica, per quindecim legiones paremque auxiliorum copiam triennio gessit in magnis omnium rerum difficultatibus summaque frugum inopia.
그러나 일리리쿰의 반란 소식이 전해지자 그는 새로운 전쟁을 지휘하는 일로 전환했다. 이 전쟁은 포에니 전쟁 이후 모든 대외 전쟁 중 가장 험난한 것이었으며, 15개 군단과 그와 맞먹는 수의 보조군 병력을 이끌고 온갖 물자의 막대한 곤경과 극심한 식량 부족 속에서 3년 동안 치러졌다.
et quanquam saepius reuocaretur, tamen perseuerauit, metuens ne uicinus et praeualens hostis instaret ultro cedentibus.
그리고 비록 그가 꽤 자주 소환 요청을 받았음에도 불구하고, 퇴각을 개시할 경우 이웃한 강력한 적이 뒤쫓아 공격할 것을 우려하여 끈질기게 버텼다.
ac perseuerantiae grande pretium tulit, toto Illyrico, quod inter Italiam regnumque Noricum et Thraciam et Macedoniam interque Danuuium flumen et sinum maris Hadriatici patet, perdomito et in dicionem redacto.
그리고 그 끈기의 대가로 큰 보상을 얻었으니, 이탈리아와 노리쿰 왕국, 트라키아와 마케도니아 사이, 그리고 다뉴브강과 아드리아해만 사이에 넓게 펼쳐져 있는 일리리쿰 전체를 완전히 평정하고 로마의 지배 하에 둔 것이었다.
§17cui gloriae amplior adhuc ex oportunitate cumulus accessit.
이 영광에 시의적절함으로 인한 더 큰 영예의 누적이 더해졌다.
nam sub id fere tempus Quintilius Varus cum tribus legionibus in Germania periit, nemine dubitante quin uictores Germani iuncturi se Pannoniis fuerint, nisi debellatum prius Illyricum esset.
왜냐하면 거의 그 무렵에 퀸틸리우스 바루스가 게르마니아에서 3개 군단과 함께 전사했고, 만약 일리리쿰이 미리 평정되지 않았더라면 승리한 게르만인들이 판노니아인들과 합류했을 것임을 아무도 의심하지 않았기 때문이다.
quas ob res triumphus ei decretus est multique et magni honores.
이 일들로 인해 그에게 개선식과 많고도 큰 영예들이 의결되었다.
censuerunt etiam quidam ut Pannonicus, alii ut Inuictus, nonnulli ut Pius cognominaretur.
어떤 이들은 그에게 '판노니쿠스', 다른 이들은 '인빅투스', 또 다른 이들은 '피우스'라는 칭호를 주어야 한다고 제안했다.
sed de cognomine intercessit Augustus, eo contentum repromittens, quod se defuncto suscepturus esset.
그러나 이 칭호에 대해 아우구스투스가 개입하여 거부하며, 자신이 죽은 뒤에 그가 승계하게 될 이름에 만족할 것을 약속받았다.
triumphum ipse distulit maesta ciuitate clade Variana;
그 자신은 바루스의 패전으로 나라가 슬픔에 잠겨 있었기에 개선식을 연기했다.
nihilo minus urbem praetextatus et laurea coronatus intrauit positumque in Saeptis tribunal senatu astante conscendit ac medius inter duos consules cum Augusto simul sedit;
그럼에도 불구하고 그는 가장자리에 자색 테두리가 있는 토가를 입고 월桂冠을 쓴 채 로마 시로 들어갔고, 원로원 의원들이 지켜보는 가운데 사엡타에 마련된 연단에 올라 두 집정관 사이에서 아우구스투스와 함께 나란히 앉았다.
unde populo consalutato circum templa deductus est.
이어서 그는 민중들에게 인사를 건넨 후 신전들을 두루 인도받아 돌았다.
§18Proximo anno repetita Germania cum animaduerteret Varianam cladem temeritate et neglegentia ducis accidisse, nihil non de consilii sententia egit;
이듬해에 게르마니아로 다시 돌아가서, 바루스의 대패가 장수의 무모함과 태만으로 인해 발생했음을 알아차렸을 때, 그는 군사회의의 조언에 따르지 않고는 아무 일도 하지 않았다.
semper alias sui arbitrii contentusque se uno, tunc praeter consuetudinem cum compluribus de ratione belli communicauit.
다른 때에는 언제나 자신만의 판단에 의존하며 스스로에게 만족하던 그가, 그때는 관례를 깨고 여러 사람들과 전쟁의 방책에 대해 논의했다.
curam quoque solito exactiorem praestitit.
또한 평소보다 훨씬 더 정밀한 주의를 기울였다.
traiecturus Rhenum commeatum omnem ad certam formulam adstrictum non ante transmisit, quam consistens apud ripam explorasset uehiculorum onera, ne qua deportarentur nisi concessa aut necessaria.
라인강을 건너려 할 때, 일정한 기준에 맞춰 제한된 모든 보급물자를 강가에 서서 차량의 적재물을 스스로 검사하기 전까지는, 허가되었거나 필수적인 것 외에는 아무것도 운반되지 않도록 결코 건너보내지 않았다.
trans Rhenum uero eum uitae ordinem tenuit, ut sedens in caespite nudo cibum caperet, saepe sine tentorio pernoctaret, praecepta sequentis diei omnia, et si quid subiti muneris iniungendum esset, per libellos daret;
라인강 너머에서는 진정 다음과 같은 생활 방식을 유지했으니, 맨 풀밭 위에 앉아 식사를 하고, 종종 천막 없이 밤을 지새웠으며, 이튿날의 모든 명령이나 갑작스럽게 임무를 부여해야 할 일이 있을 때는 서면으로 전달했다.
addita monitione ut, de quo quisque dubitaret, se nec alio interprete quacumque uel noctis hora uteretur.
여기에 더해 "각자 의문이 가는 점이 있다면 밤중 어느 시간이라도 다른 중개인을 거치지 않고 직접 나를 찾으라"는 훈계를 덧붙였다.
§19disciplinam acerrime exegit animaduersionum et ignominiarum generibus ex antiquitate repetitis atque etiam legato legionis, quod paucos milites cum liberto suo trans ripam uenatum misisset, ignominia notato.
그는 고대로부터 되살린 처벌과 수치스러운 징벌의 종류를 적용해 규리를 극히 엄격하게 요구했고, 심지어 군단 사령관이 자신의 해방노예와 함께 몇 명의 병사를 대안으로 사냥을 보냈다는 이유로 불명예를 주기도 했다.
proelia, quamuis minimum fortunae casibusque permitteret, aliquanto constantius inibat, quotiens lucubrante se subito ac nullo propellente decideret lumen et extingueretur, confidens, ut aiebat, ostento sibi a maioribus suis in omni ducatu expertissimo.
그는 행운이나 우연에 거의 의존하지 않는 성격이었음에도 불구하고, 밤늦게 등불을 켜고 일할 때 돌연 아무도 건드리지 않았는데 불빛이 떨어져 꺼질 때마다, 조상들이 모든 지휘에서 늘 효험을 보았던 자신에 대한 징조라 믿으며 다소 더 단호하게 전투에 임하곤 했다.
sed re prospere gesta non multum afuit quin a Bructero quodam occideretur, cui inter proximos uersanti et trepidatione detecto tormentis expressa confessio est cogitati facinoris.
그러나 군사 행동이 성공적으로 끝난 후, 그는 어떤 브루크테리족 사람에 의해 살해당할 뻔했다. 그 자는 가장 가까운 가신들 사이에 섞여 있다가 안절부절못하는 모습으로 발각되었고, 고문을 통해 그가 계획했던 범행의 자백이 받아내어졌다.
§20a Germania in urbem post biennium regressus triumphum, quem distulerat, egit prosequentibus etiam legatis, quibus triumphalia ornamenta impetrarat.
2년 후 게르마니아에서 로마 시로 돌아와 그가 연기했던 개선식을 거행했는데, 그가 개선식의 영예로운 장식을 획득해 준 장수들도 뒤를 따랐다.
ac prius quam in Capitolium flecteret, descendit e curru seque praesidenti patri ad genua summisit.
그리고 카피톨리움 언덕으로 방향을 틀기 전에 전차에서 내려 식을 주재하고 있는 아버지의 무릎 아래에 엎드려 경의를 표했다.
Batonem Pannonium ducem ingentibus donatum praemiis Rauennam transtulit, gratiam referens, quod se quondam cum exercitu iniquitate loci circumclusum passus esset euadere.
판노니아의 지도자 바토에게는 막대한 포상을 내린 뒤 라벤나로 이주시켰는데, 이는 과거 그가 불리한 지형 속에서 군대와 함께 포위되었을 때 탈출하도록 허락해 준 은혜에 보답하기 위함이었다.
prandium dehinc populo mille mensis et congiarium trecenos nummos uiritim dedit.
이어서 그는 민중에게 천 개의 식탁으로 점심 식사를 대접하고 시민 한 사람당 300누무스의 하사금을 주었다.
dedicauit et Concordiae aedem, item Pollucis et Castoris suo fratrisque nomine de manubiis.
또한 전리품으로 콘코르디아 신전을, 아울러 카스토르와 폴룩스 신전을 자신과 아우형의 이름으로 봉헌했다.