Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 恺撒传 §81-83

死亡的预兆、遇刺身亡与恺撒的遗嘱

第 18 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

本章记述了预示恺撒死亡的众多不祥预兆、他在三月十五日于庞培议事堂遇刺的身亡经过,以及随后其遗嘱的拆开和具体内容。

§81Sed Caesari futura caedes euidentibus prodigiis denuntiata est.
然而,恺撒即将面临的谋杀已通过明显的预兆预示了出来。
paucos ante menses, cum in colonia Capua deducti lege Iulia coloni ad extruendas uillas uetustissima sepulcra disicerent idque eo studiosius facerent, quod aliquantum uasculorum operis antiqui scrutantes reperiebant, tabula aenea in monimento, in quo dicebatur Capys conditor Capuae sepultus, inuenta est conscripta litteris uerbisque Graecis hac sententia: quandoque ossa Capyis detecta essent, fore ut illo prognatus manu consanguineorum necaretur magnisque mox Italiae cladibus uindicaretur.
几个月前,当根据《儒略法》安置在卡普阿的殖民开拓者们为了建造别墅而拆毁极古老的坟墓,并且因为在搜寻中发现了一些具有古老工艺的器皿而更加卖力地进行此事时,在据传埋葬着卡普阿创建者卡皮斯的纪念碑中发现了一块铜牌,上面用希腊字母和语言写着这样一句话:每当卡皮斯的骨骸被发现时,他的一个后代就会死于同族人之手,并且不久后意大利将通过巨大的灾难来洗雪这一仇恨。
cuius rei, ne quis fabulosam aut commenticiam putet, auctor est Cornelius Balbus, familiarissimus Caesaris.
为了不让任何人认为这件事是神话或虚构的,恺撒最亲密的朋友科尔内利乌斯·巴尔布斯便是其见证人。
proximis diebus equorum greges, quos in traiciendo Rubiconi flumini consecrarat ac uagos et sine custode dimiserat, comperit pertinacissime pabulo abstinere ubertimque flere.
在接下来的几天里,他发现自己在渡过卢比肯河时曾奉献、并放任其无看管自由徘徊的马群,极度顽固地拒绝进食,并且流泪不止。
et immolantem haruspex Spurinna monuit, caueret periculum, quod non ultra Martias Idus proferretur.
在献祭时,占卜师斯普里纳警告他要提防危险,这一危险不会推迟到三月十五日之后。
pridie autem easdem Idus auem regaliolum cum laureo ramulo Pompeianae curiae se inferentem uolucres uarii generis ex proximo nemore persecutae ibidem discerpserunt.
而在三月十五日的前一天,一只被称为鹪鹩的鸟衔着一根月桂树枝飞入庞培议事堂时,被附近树林中飞来的各种鸟类在现场撕得粉碎。
ea uero nocte, cui inluxit dies caedis, et ipse sibi uisus est per quietem interdum supra nubes uolitare, alias cum Ioue dextram iungere; et Calpurnia uxor imaginata est conlabi fastigium domus maritumque in gremio suo confodi; ac subito cubiculi fores sponte patuerunt.
在谋杀之日拂晓的那天夜里,他自己也在梦中似乎时而飞越云端,时而与朱庇特执手相握;他的妻子卡尔普尼娅也梦见房屋的三角墙坍塌,丈夫在自己的怀中被刺杀;而且突然间,卧室的门自发敞开。
Ob haec simul et ob infirmam ualitudinem diu cunctatus an se contineret et quae apud senatum proposuerat agere differret, tandem Decimo Bruto adhortante, ne frequentis ac iam dudum opperientis destitueret, quinta fere hora progressus est libellumque insidiarum indicem ab obuio quodam porrectum libellis ceteris, quos sinistra manu tenebat, quasi mox lecturus commiscuit.
由于这些原因,同时也由于身体不适,他犹豫了很久是否应该闭门不出,并将他在元老院打算处理的事情推迟;但最终,在德基穆斯·布鲁图斯的劝说下——劝他不要辜负了人数众多且已经等候多时的元老们,他在大约五点钟时出发了。 在路上,有人递给他一封揭发阴谋的信,他将这封信与他左手拿着的其他文件混在一起,仿佛待会儿就要阅读一般。
dein pluribus hostiis caesis, cum litare non posset, introiit curiam spreta religione Spurinnamque irridens et ut falsum arguens, quod sine ulla sua noxa Idus Martiae adessent: quanquam is uenisse quidem eas diceret, sed non praeterisse.
随后,在宰杀了许多牺牲兽却无法获得吉兆之后,他蔑视了宗教仪式并进入了议事堂,嘲笑斯普里纳并指责其说谎,因为三月十五日已经到来,而他却没有受到任何伤害;尽管斯普里纳回答说,这一天确实已经到来,但还没有过去。
§82assidentem conspirati specie officii circumsteterunt, ilicoque Cimber Tillius, qui primas partes susceperat, quasi aliquid rogaturus propius accessit renuentique et gestu in aliud tempus differenti ab utroque umero togam adprehendit: deinde clamantem: 'ista quidem uis est!' alter e Cascis auersum uulnerat paulum infra iugulum.
当他坐下时,阴谋者们假装致敬围了上来,随即,承担主要角色的提利乌斯·金贝尔走上前去,仿佛要请求什么恩惠,当恺撒拒绝并用手势示意推迟到其他时间时,金贝尔从恺撒的双肩上拽住了他的托加:接着,当恺撒大喊“这简直是暴力! ”时,卡斯卡兄弟中的一人从背后在恺撒喉部稍下方刺伤了他。
Caesar Cascae brachium arreptum graphio traiecit conatusque prosilire alio uulnere tardatus est; utque animaduertit undique se strictis pugionibus peti, toga caput obuoluit, simul sinistra manu sinum ad ima crura deduxit, quo honestius caderet etiam inferiore corporis parte uelata.
恺撒抓住卡斯卡的胳膊,用铁笔刺穿了它,并试图向前跃出,但因另一处伤口而受阻;当他注意到自己被四面八方拔出的短剑所袭击时,他用托加蒙住了头,同时用左手将衣服的下摆拉到脚踝,以便在身体下部也被遮盖的情况下更体面地倒下。
atque ita tribus et uiginti plagis confossus est uno modo ad primum ictum gemitu sine uoce edito, etsi tradiderunt quidam Marco Bruto irruenti dixisse: kai\ su\ te/knon;
就这样,他被刺了二十三刀,仅在第一击时发出了一声没有言语的呻吟,尽管有些人传言,他对扑向他的马尔库斯·布鲁图斯说:“孩子,也有你吗?
exanimis diffugientibus cunctis aliquamdiu iacuit, donec lecticae impositum, dependente brachio, tres seruoli domum rettulerunt.
”在众人四散逃跑后,他了无生气地躺在那里躺了许久,直到三个卑微的奴隶将他抬上轿子,在一条胳膊垂下的情况下抬回了家。
nec in tot uulneribus, ut Antistius medicus existimabat, letale ullum repertum est, nisi quod secundo loco in pectore acceperat.
正如医生安提斯提乌斯所认为的,在如此多的伤口中,除了他在胸部受到的第二处伤之外,没有发现任何一处是致命的。
Fuerat animus coniuratis corpus occisi in Tiberim trahere, bona publicare, acta rescindere, sed metu Marci Antoni consulis et magistri equitum Lepidi destiterunt.
阴谋者们曾有意将死者的尸体拖入台伯河,没收其财产,废除其法案,但由于对执政官马尔库斯·安东尼和骑兵长官雷皮杜斯的恐惧,他们放弃了。
§83postulante ergo Lucio Pisone socero testamentum eius aperitur recitaturque in Antoni domo, quod Idibus Septembribus proximis in Lauicano suo fecerat demandaueratque uirgini Vestali maximae.
因此,在他的岳父卢基乌斯·皮索的要求下,他的遗嘱被拆开并在安东尼的住所宣读,该遗嘱是他在最近的九月十五日在其拉威卡努姆的庄园里制作的,并委托给了维斯塔贞女之首。
Quintus Tubero tradit heredem ab eo scribi solitum ex consulatu ipsius primo usque ad initium ciuilis belli Cn. Pompeium, idque militibus pro contione recitatum.
昆图斯·图贝罗记载,他习惯于从他的第一次执政官任期直到内战爆发前将格奈乌斯·庞培写为继承人,并且这曾在士兵大会上公开宣读过。
sed nouissimo testamento tres instituit heredes sororum nepotes, Gaium Octauium ex dodrante, et Lucium Pinarium et Quintum Pedium ex quadrante reliquo; in ima cera Gaium Octauium etiam in familiam nomenque adoptauit; plerosque percussorum in tutoribus fili, si qui sibi nasceretur, nominauit, Decimum Brutum etiam in secundis heredibus.
但在最新的遗嘱中,他指定了三位继承人,即他姐姐们的孙子:盖乌斯·屋大维继承四分之三,卢基乌斯·皮纳里乌斯和昆图斯·佩迪乌斯继承其余的四分之一;在遗嘱的末尾,他还在家族和姓名中收养了盖乌斯·屋大维;他指定了许多行刺者作为他可能出生的儿子的监护人,甚至将德基穆斯·布鲁图斯列为第二顺序继承人。
populo hortos circa Tiberim publice et uiritim trecenos sestertios legauit.
他将台伯河畔的园林公之于众遗赠给人民,并向每人遗赠三百塞斯特斯。

词汇与语法注释

  1. 81fore ut illo prognatus manu consanguineorum necaretur — 句中的 fore ut(相当于 futurum esse ut)后接虚拟式未完成时,在间接引语中表示将来的事件。代词 illo 为表示来源的夺格,指代卡皮斯(Capys);prognatus(……的后代)作名词性使用,暗指恺撒。
  2. 81quod non ultra Martias Idus proferretur — 关系代词 quod 指代先行词 periculum。动词 proferretur 采用虚拟式,用以表示警告的内容或特征,而非陈述一个单纯的事实。
  3. 82utque animaduertit undique se strictis pugionibus peti — 连词 ut 与直说法的完成时 animaduertit 连用,引导一个表示“当……时”的时间从句。它支配着对格加不定式结构 se peti(“他正被……袭击”)。strictis pugionibus 是工具夺格或绝对夺格。
  4. 83ex dodrante ... ex quadrante — 这是罗马继承法中基于“阿斯”(as,分为十二等分)的分数表达。dodrans 代表十二分之九(即四分之三),而 quadrans 代表十二分之三(即四分之一)。因此,屋大维继承了财产的四分之三,皮纳里乌斯和佩迪乌斯则平分剩下的四分之一。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 恺撒传 §81-83. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:81-83

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。