Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 恺撒传 §77-80

恺撒的傲慢举止与刺杀阴谋的形成

第 17 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

恺撒屡次发表傲慢言论、轻视元老院和传统,以及觊觎王位的传言引致了决定性的怨恨,导致包括卡西乌斯和布鲁图斯在内的六十多名阴谋者联合起来,决定于三月十五日的元老院会议上实施刺杀计划。

§77nec minoris inpotentiae uoces propalam edebat, ut Titus Ampius scribit: nihil esse rem publicam, appellationem modo sine corpore ac specie. Sullam nescisse litteras, qui dictaturam deposuerit. debere homines consideratius iam loqui secum ac pro legibus habere quae dicat.
正如提图斯·安皮乌斯所写,他公开发表的言论同样放肆无礼:国家根本不存在,只是个没有实体和外观的空名;苏拉放弃了独裁官职位,足见其是个文盲;人们现在与他交谈应当更加审慎,并把他所说的话视为法律。
eoque arrogantiae progressus est, ut haruspice tristia et sine corde exta quondam nuntiante futura diceret laetiora, cum uellet; nec pro ostento ducendum, si pecudi cor defuisset.
他甚至傲慢到了这种地步:有一次内脏占卜师报告说内脏不祥且没有心脏,他却说只要他愿意,未来的征兆就会变得更好;而且如果牲畜缺少心脏,也不应被视为凶兆。
§78Verum praecipuam et exitiabilem sibi inuidiam hinc maxime mouit.
然而,他对自己造成的首要且致命的怨恨,最主要是源于这件事。
adeuntis se cum plurimis honorificentissimisque decretis uniuersos patres conscriptos sedens pro aede Veneris Genetricis excepit.
全体元老院议员携带着无数最崇高的决议案前来拜见他时,他竟坐在祖神维纳斯神殿前接见了他们。
quidam putant retentum a Cornelio Balbo, cum conaretur assurgere; alii, ne conatum quidem omnino, sed etiam admonentem Gaium Trebatium ut assurgeret minus familiari uultu respexisse.
有些人认为,当他试图起立时,被科尔内利乌斯·巴尔布斯拦住了;另一些人则认为,他根本连起立的意图都没有,甚至对于提醒他起立的盖乌斯·特雷巴蒂乌斯,还报以不悦的眼光。
idque factum eius tanto intolerabilius est uisum, quod ipse triumphanti et subsellia tribunicia praeteruehenti sibi unum e collegio Pontium Aquilam non assurrexisse adeo indignatus sit, ut proclamauerit: 'repete ergo a me Aquila rem publicam tribunus!' et nec destiterit per continuos dies quicquam cuiquam nisi sub exceptione polliceri: 'si tamen per Pontium Aquilam licuerit.
他的这一举动显得愈发令人无法容忍,因为他自己在此前举行凯旋式、乘车经过护民官席位时,曾因护民官团成员之一的蓬提乌斯·阿奎拉没有向他起立而大为恼火,甚至喊道:“既然如此,阿奎拉,你这护民官就从我这里把共和国夺回去吧!
'
”并且在接下来的日子里,他向任何人许诺任何事情时,总是不忘加上一个例外条件:“只要蓬提乌斯·阿奎拉允许的话”。
§79adiecit ad tam insignem despecti senatus contumeliam multo arrogantius factum.
在对被轻视的元老院施加了如此显著的侮辱之后,他又加上了一件更为傲慢的行为。
nam cum in sacrificio Latinarum reuertente eo inter inmodicas ac nouas populi acclamationes quidam e turba statuae eius coronam lauream candida fascia praeligata inposuisset et tribuni plebis Epidius Marullus Caesetiusque Flauus coronae fasciam detrahi hominemque duci in uincula iussissent, dolens seu parum prospere motam regni mentionem siue, ut ferebat, ereptam sibi gloriam recusandi, tribunos grauiter increpitos potestate priuauit.
因为当他在拉丁节的祭祀后返回时,在民众过度且新奇的欢呼声中,人群中的某个人给他的雕像戴上了一个缠着白色带子的月桂冠,而平民护民官埃皮迪乌斯·马鲁鲁斯和凯塞蒂乌斯·弗拉乌斯下令摘掉王冠上的带子,并将那个人关进监狱,恺撒因王位的提议未能成功而感到痛苦,或者,正如他所声称的,是因为被夺去了拒绝王位的荣耀,他严厉斥责了这些护民官,并剥夺了他们的权力。
neque ex eo infamiam affectati etiam regii nominis discutere ualuit, quanquam et plebei regem se salutanti Caesarem se, non regem esse responderit et Lupercalibus pro rostris a consule Antonio admotum saepius capiti suo diadema reppulerit atque in Capitolium Ioui Optimo Maximo miserit.
自此,他再也无法洗清自己觊觎王位的恶名,尽管他曾对向他高呼“万岁,国王”的平民回答说,他是恺撒而不是国王,且在牧神节上,在演讲坛上,他一再拒绝了执政官安东尼向他头上递过来的王冠,并将其送到卡皮托里乌姆山献给至高至大的朱庇特。
quin etiam uaria fama percrebruit migraturum Alexandream uel Ilium, translatis simul opibus imperii exhaustaque Italia dilectibus et procuratione urbis amicis permissa, proximo autem senatu Lucium Cottam quindecimuirum sententiam dicturum, ut, quoniam fatalibus libris contineretur Parthos nisi a rege non posse uinci, Caesar rex appellaretur.
甚至有各种传言广为流传,说他准备迁往亚历山大或伊利乌姆,同时转移帝国的财富,通过征兵掏空意大利,并将罗马城的治理权留给他的朋友们;而在下一次元老院会议上,十五人委员会成员之一的卢基乌斯·科塔将提出意见:既然命运之书中载明,帕提亚人非由国王不能征服,那么恺撒应当被称为国王。
§80quae causa coniuratis maturandi fuit destinata negotia, ne assentiri necesse esset.
这就是阴谋者们加紧进行既定计划的原因,以免他们被迫表示同意。
Consilia igitur dispersim antea habita et quae saepe bini terniue ceperant, in unum omnes contulerunt, ne populo quidem iam praesenti statu laeto, sed clam palamque detrectante dominationem atque assertores flagitante.
因此,先前在各地分散进行、往往由两三人制定的计划,现在大家都合并在一起,因为甚至连人民现在也对现状感到不满,而是暗中或公开地排斥这种独裁,并呼吁解放者。
peregrinis in senatum allectis libellus propositus est: 'Bonum factum: ne quis senatori nouo curiam monstrare uelit!' et illa uulgo cane bantur: Gallos Caesar in triumphum ducit, idem in curiam: Galli bracas deposuerunt, latum clauum sumpserunt.
当外国人被招募进元老院时,有人贴出了一张告示:“善举:任何人不得向新元老指引议事堂的方向! ”街头巷尾也唱着这样的歌谣:恺撒将高卢人带入了凯旋式,又将他们带入了议事堂;高卢人脱下了裤子,穿起了宽边紫袍。
Quinto Maximo suffecto trimenstrique consule theatrum introeunte, cum lictor animaduerti ex more iussisset, ab uniuersis conclamatum est non esse eum consulem.
当任期仅三个月的补充执政官昆图斯·马克西穆斯进入剧场,扈从按照惯例下令众人起立致敬时,全场齐声高呼他不是执政官。
post remotos Caesetium et Marullum tribunos reperta sunt proximis comitiis complura suffragia consules eos declarantium.
在免去凯塞蒂乌斯和马鲁鲁斯护民官职务后,在随后的选举中发现了不少宣布他们为执政官的选票。
subscripsere quidam Luci Bruti statuae: 'utinam uiueres!' item ipsius Caesaris: Brutus, quia reges eiecit, consul primus factus est: hic, quia consules eiecit, rex postremo factus est.
有人在卢基乌斯·布鲁图斯的雕像上写道:“但愿你还活着! ”在恺撒本人的雕像上也写了类似的话:布鲁图斯因为驱逐了君王,成为了第一任执政官;这人因为驱逐了执政官,最后成为了国王。
conspiratum est in eum a sexaginta amplius, Gaio Cassio Marcoque et Decimo Bruto principibus conspirationis.
六十多人联合起来反对他,盖乌斯·卡西乌斯、马尔库斯和德基穆斯·布鲁图斯是这场阴谋的首脑。
qui primum cunctati utrumne in Campo per comitia tribus ad suffragia uocantem partibus diuisis e ponte deicerent atque exceptum trucidarent, an in Sacra uia uel in aditu theatri adorirentur, postquam senatus Idibus Martiis in Pompei curiam edictus est, facile tempus et locum praetulerunt.
起初,他们犹豫不决,是应该在战神广场举行选举、恺撒召集各部落投票时分头行动,将他从投票桥上推下去并当场刺杀,还是在神圣街上或是在剧场入口处袭击他;但在元老院被召集于三月十五日在庞培议事堂召开会议之后,他们便毫不犹豫地优先选择了这个时间和地点。

词汇与语法注释

  1. §77nihil esse rem publicam — 由句首的 ut Titus Ampius scribit 引导,一系列间接引语中的“主格对格加不定式”结构(nihil esse...、Sullam nescisse...、debere...)表示恺撒的言论内容,作为 uoces 的具体说明。
  2. §77eoque arrogantiae — 指示副词 eo(到那一点、到那种程度)与部分属格 arrogantiae(傲慢)结合,意为“傲慢达到了如此地步”。随后的 ut... 引导结果状语从句。
  3. §78triumphanti et subsellia tribunicia praeteruehenti sibi — sibi 是指代主句主语 ipse(恺撒)的反身代词,作为表示起立的动词 assurrexisse(与 non 连用)的与格支配对象。分词 triumphanti 和 praeteruehenti 修饰 sibi,描述了当时的情境:“当他正在举行凯旋式并经过护民官席位时,(阿奎拉)没有向他起立”。
  4. §80quae causa coniuratis maturandi fuit destinata negotia — quae 是关系代词的连接用法(相当于 et haec),指代前句的整个内容。coniuratis 是领有与格(“对阴谋者而言,成为了……的原因”)。动名词 maturandi 是修饰 causa 的属格,并支配着直接宾语 destinata negotia。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 恺撒传 §77-80. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:77-80

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。