Humanitext Reader

수에토니우스 · 카이사르전 §77-80

카이사르의 오만한 언행과 암살 음모의 결성

19개 구절 중 17번째 · 라틴어

요약

카이사르의 거듭된 오만한 언행, 원로원과 전통에 대한 경멸, 그리고 왕위를 갈망한다는 소문이 결정적인 원망을 낳았고, 카시우스와 브루투스를 비롯한 60명 이상의 음모자들이 계획을 하나로 묶어 3월 15일 원로원 회의에서 그를 암살하기로 결정한다.

§77nec minoris inpotentiae uoces propalam edebat, ut Titus Ampius scribit: nihil esse rem publicam, appellationem modo sine corpore ac specie. Sullam nescisse litteras, qui dictaturam deposuerit. debere homines consideratius iam loqui secum ac pro legibus habere quae dicat.
티투스 암피우스가 쓴 것처럼, 그는 덜 방자하지 않은 말들을 공공연히 입 밖에 내곤 했다. 즉, 공화국이란 아무것도 아니며, 실체도 외형도 없는 이름에 불과하다는 것, 독재관직을 내려놓은 술라는 글자도 몰랐던 자였다는 것, 그리고 사람들은 이제 자신과 더 신중하게 말을 나누어야 하며 그가 말하는 것을 법으로 여겨야 한다는 것이었다.
eoque arrogantiae progressus est, ut haruspice tristia et sine corde exta quondam nuntiante futura diceret laetiora, cum uellet; nec pro ostento ducendum, si pecudi cor defuisset.
그는 오만함이 극도에 달해, 한 번은 내장 점술가가 불길하고 심장이 없는 내장을 보고하자, 자기가 원할 때에는 미래의 조짐이 더 좋아질 것이라고 말했으며, 가축에게 심장이 없더라도 흉조로 여겨서는 안 된다고 했을 정도였다.
§78Verum praecipuam et exitiabilem sibi inuidiam hinc maxime mouit.
그러나 자신에 대한 가장 결정적이고 치명적인 원망을 그는 특히 이 일에서 불러일으켰다.
adeuntis se cum plurimis honorificentissimisque decretis uniuersos patres conscriptos sedens pro aede Veneris Genetricis excepit.
수많은 가장 영예로운 결의안들을 가지고 자신에게 다가오는 원로원 의원 전원을, 그는 조상신 베누스 신전 앞에 앉은 채로 맞이했다.
quidam putant retentum a Cornelio Balbo, cum conaretur assurgere;
어떤 이들은 그가 일어서려고 했을 때 코르네리우스 발부스가 만류했다고 생각한다.
alii, ne conatum quidem omnino, sed etiam admonentem Gaium Trebatium ut assurgeret minus familiari uultu respexisse.
다른 이들은 그가 일어서려고 시도조차 전혀 하지 않았고, 오히려 일어서라고 조언하는 가이우스 트레바티우스에게 다정하지 않은 표정을 지어 보였다고 생각한다.
idque factum eius tanto intolerabilius est uisum, quod ipse triumphanti et subsellia tribunicia praeteruehenti sibi unum e collegio Pontium Aquilam non assurrexisse adeo indignatus sit, ut proclamauerit: 'repete ergo a me Aquila rem publicam tribunus!' et nec destiterit per continuos dies quicquam cuiquam nisi sub exceptione polliceri: 'si tamen per Pontium Aquilam licuerit. '
그의 이 행동은 한층 더 용납하기 어려운 것으로 여겨졌는데, 왜냐하면 그가 개선식을 거행하며 호민관석 앞을 지나갈 때, 동료단 중 한 명인 폰티우스 아퀼라가 자신을 향해 일어서지 않은 것에 대해 너무나 격분한 나머지 다음과 같이 외쳤기 때문이다. “그러면 아퀼라여, 호민관로서 나에게서 공화국을 되찾아 가라!” 그리고 그 후 며칠 동안 계속해서 누군가에게 무언가를 약속할 때마다 “다만 폰티우스 아퀼라가 허락한다면 말이지”라는 단서를 붙이는 것을 그치지 않았다.
§79adiecit ad tam insignem despecti senatus contumeliam multo arrogantius factum.
경멸당한 원로원에 대한 이처럼 현저한 모욕에 더하여, 그는 훨씬 더 오만한 행동을 추가했다.
nam cum in sacrificio Latinarum reuertente eo inter inmodicas ac nouas populi acclamationes quidam e turba statuae eius coronam lauream candida fascia praeligata inposuisset et tribuni plebis Epidius Marullus Caesetiusque Flauus coronae fasciam detrahi hominemque duci in uincula iussissent, dolens seu parum prospere motam regni mentionem siue, ut ferebat, ereptam sibi gloriam recusandi, tribunos grauiter increpitos potestate priuauit.
라티움 축제의 희생 제사에서 그가 돌아오는 길에, 민중의 과도하고 새로운 환호성 속에서 군중 중 한 명이 그의 석상에 하얀 띠가 묶인 월계관을 씌웠을 때, 평민 호민관들인 에피디우스 마룰루스와 카이세티우스 플라우스가 관에서 띠를 떼어내고 그 자를 감옥에 가두라고 명령하자, 카이사르는 왕위에 대한 언급이 신통치 않게 시작된 것에 마음이 상했거나, 혹은 본인이 주장했듯이 사양하는 영예를 빼앗긴 것에 괴로워하며, 호민관들을 엄하게 꾸짖고 그들의 권한을 박탈했다.
neque ex eo infamiam affectati etiam regii nominis discutere ualuit, quanquam et plebei regem se salutanti Caesarem se, non regem esse responderit et Lupercalibus pro rostris a consule Antonio admotum saepius capiti suo diadema reppulerit atque in Capitolium Ioui Optimo Maximo miserit.
그 후로 그는 자신이 왕의 칭호까지 탐했다는 악평을 떨쳐버릴 수 없었다. 자신을 왕으로 부르며 인사하는 평민에게 자신이 카이사르지 왕이 아니라고 대답했고, 루페르칼리아 축제 때 연단 위에서 집정관 안토니우스가 그의 머리에 여러 번 가져다 댄 왕관을 물리치고, 이를 카피톨리움의 지극히 높고 위대하신 유피테르에게 보냈음에도 불구하고 말이다.
quin etiam uaria fama percrebruit migraturum Alexandream uel Ilium, translatis simul opibus imperii exhaustaque Italia dilectibus et procuratione urbis amicis permissa, proximo autem senatu Lucium Cottam quindecimuirum sententiam dicturum, ut, quoniam fatalibus libris contineretur Parthos nisi a rege non posse uinci, Caesar rex appellaretur.
그뿐만 아니라 그가 제국의 재물을 이전하고 징집으로 이탈리아를 탕진한 채 도시 관리는 친구들에게 맡기고 알렉산드리아나 일리움으로 이주할 것이라는 소문과, 다음 원로원 회의에서 15인 사제단원 중 한 명인 루키우스 코타가, 운명의 책들에 파르티아인은 왕이 아니면 정복할 수 없다고 기록되어 있으므로 카이사르를 왕으로 불러야 한다는 의견을 낼 것이라는 소문 등 온갖 소문이 널리 퍼졌다.
§80quae causa coniuratis maturandi fuit destinata negotia, ne assentiri necesse esset.
이것이 음모자들에게 찬성할 수밖에 없는 상황을 피하기 위해 예정된 계획을 서두르게 만든 원인이었다.
Consilia igitur dispersim antea habita et quae saepe bini terniue ceperant, in unum omnes contulerunt, ne populo quidem iam praesenti statu laeto, sed clam palamque detrectante dominationem atque assertores flagitante.
그리하여 이전에는 여기저기서 개별적으로 나누었고 흔히 두세 명씩 세우곤 했던 계획들을, 그들은 모두 하나로 모았다. 민중조차 이제는 현재의 상태를 기뻐하지 않고, 남몰래 또한 드러내 놓고 지배를 거부하며 해방자들을 강력히 요구하고 있었기 때문이다.
peregrinis in senatum allectis libellus propositus est: 'Bonum factum: ne quis senatori nouo curiam monstrare uelit!' et illa uulgo cane bantur: Gallos Caesar in triumphum ducit, idem in curiam: Galli bracas deposuerunt, latum clauum sumpserunt.
외국인들이 원로원에 영입되자 다음과 같은 벽보가 붙었다. “좋은 일: 누구도 신임 원로원 의원에게 원로원 의사당이 어디인지 가르쳐주지 말 것!” 그리고 대중 사이에서는 다음과 같은 노래가 불렸다. 카이사르는 가리아인들을 개선식으로 인도하고, 똑같이 그들을 원로원 의사당으로 데려가네. 가리아인들은 바지를 벗어 던지고, 넓은 보라색 띠를 둘렀네.
Quinto Maximo suffecto trimenstrique consule theatrum introeunte, cum lictor animaduerti ex more iussisset, ab uniuersis conclamatum est non esse eum consulem.
3달 임기의 보궐 집정관 퀸투스 맥시무스가 극장으로 들어설 때, 호위병이 관례대로 주의를 환기시켰으나, 모인 모든 이들로부터 그자는 집정관이 아니라는 외침이 터져 나왔다.
post remotos Caesetium et Marullum tribunos reperta sunt proximis comitiis complura suffragia consules eos declarantium.
호민관들인 카이세티우스와 마룰루스가 면직된 후, 다음 선거에서 그들을 집정관으로 지지하는 수많은 표가 발견되었다.
subscripsere quidam Luci Bruti statuae: 'utinam uiueres!' item ipsius Caesaris: Brutus, quia reges eiecit, consul primus factus est: hic, quia consules eiecit, rex postremo factus est.
어떤 이들은 루키우스 브루투스의 석상에 “그대가 살아 있었더라면!”이라고 적었고, 카이사르 자신의 석상에도 똑같이 적었다. 브루투스는 왕들을 축출했기에 첫 집정관이 되었고, 이자는 집정관들을 축출했기에 마침내 왕이 되었네.
conspiratum est in eum a sexaginta amplius, Gaio Cassio Marcoque et Decimo Bruto principibus conspirationis.
가이우스 카시우스, 마르쿠스 브루투스, 그리고 데키무스 브루투스를 음모의 주모자로 하여, 60명 이상의 자들이 그를 상대로 음모를 꾸몄다.
qui primum cunctati utrumne in Campo per comitia tribus ad suffragia uocantem partibus diuisis e ponte deicerent atque exceptum trucidarent, an in Sacra uia uel in aditu theatri adorirentur, postquam senatus Idibus Martiis in Pompei curiam edictus est, facile tempus et locum praetulerunt.
그들은 처음에는, 마르스 광장에서 선거 중에 부족들을 투표로 소집하고 있는 그를 무리를 나누어 투표용 다리 위에서 밀쳐 떨어뜨린 후 밑에서 붙잡아 도살해야 할지, 아니면 성스러운 길에서나 극장 입구에서 공격해야 할지 망설였으나, 3월 15일에 원로원이 폼페이우스 회랑으로 소집되자 이 시간과 장소를 기꺼이 선택했다.

어휘·문법 주석

  1. §77nihil esse rem publicam — 문두의 ut Titus Ampius scribit에 이끌려, 카이사르의 발언 내용을 나타내는 대격+부정사구(간접화법)인 nihil esse..., Sullam nescisse..., debere...가 연속되고 있다. 주동사 edebat의 목적어인 발언의 구체적 내용을 보여준다.
  2. §77eoque arrogantiae — 지시부사 eo(그곳까지, 그 정도까지)에 부분속격 arrogantiae(오만함의)가 결합한 표현으로, “오만함이 그러한 정도에 이르렀다”는 것을 의미한다. 이어지는 ut...는 결과의 부사절이다.
  3. §78triumphanti et subsellia tribunicia praeteruehenti sibi — sibi는 주절의 주어인 ipse(카이사르)를 가리키는 재귀대명사로, 기립을 뜻하는 동사 assurrexisse(non과 함께)의 여격 목적어로 기능한다. 분사 triumphanti와 praeteruehenti는 sibi를 수식하여, “그(카이사르)가 개선식을 거행하고 호민관석 앞을 지나갈 때 자신에게 기립하지 않았다”는 상황을 나타낸다.
  4. §80quae causa coniuratis maturandi fuit destinata negotia — quae는 앞문장 내용 전체를 선행사로 삼는 관계대명사의 연결 용법(et haec)이다. coniuratis는 소유의 여격(“음모자들에게 ~의 원인이 되었다”)이다. 동명사 maturandi는 causa를 수식하는 속격이며, 직접목적어 destinata negotia를 취하고 있다.

이 구절 인용하기

수에토니우스, 카이사르전 §77-80. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:77-80

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.