§21Sub idem tempus Calpurniam L. Pisonis filiam successuri sibi in consulatu duxit uxorem suamque, Iuliam, Gnaeo Pompeio conlocauit repudiato priore sponso Seruilio Caepione, cuius uel praecipua opera paulo ante Bibulum inpugnauerat.
大约在同一时间,凯撒娶了在执政官任期内将接替他的卢基乌斯·皮索的女儿卡尔普尼亚为妻,并将自己的女儿尤利娅嫁给了格奈乌斯·庞培。 在这之前,他取消了女儿与前未婚夫塞尔维利乌斯·凯皮奥的婚约,而就在不久前,凯撒正是主要依靠凯皮奥的协助才得以打击比布鲁斯。
ac post nouam adfinitatem Pompeium primum rogare sententiam coepit, cum Crassum soleret essetque consuetudo, ut quem ordinem interrogandi sententias consul Kal. Ianuariis instituisset, eum toto anno conseruaret.
在结下这层新的姻亲关系后,凯撒开始首先征询庞培的意见,而此前他通常是先征询克拉苏,且按照惯例,执政官在元旦(一月一日)确定的征询意见的顺序,应当在全年保持不变。
§22Socero igitur generoque suffragantibus ex omni prouinciarum copia Gallias potissimum elegit, †cuius emolumento et oportunitate idonea sit materia triumphorum.
因此,在岳父和女婿的支持下,他从所有的属州中特别选中了高卢,†因为高卢的利益和便利条件是举行凯旋式的合适素材。
et initio quidem Galliam Cisalpinam Illyrico adiecto lege Vatinia accepit; mox per senatum Comatam quoque, ueritis patribus ne, si ipsi negassent, populus et hanc daret.
†起初,他根据瓦蒂尼乌斯法获得了附带伊利里库姆的山内高卢;不久之后,又通过元老院获得了长发高卢,因为议员们担心,如果他们自己拒绝,民众也会把这个属州给凯撒。
quo gaudio elatus non temperauit, quin paucos post dies frequenti curia iactaret, inuitis et gementibus aduersaris adeptum se quae concupisset, proinde ex eo insultaturum omnium capitibus;
他因这种喜悦而忘乎所以,以至于几天后在人数众多的元老院会议上炫耀,称自己在对手的反对和叹息中得到了自己渴望的一切,此后他将骑在所有人的头上拉屎撒尿。
ac negante quodam per contumeliam facile hoc ulli feminae fore, responderit quasi adludens: in Suria quoque regnasse Sameramin magnamque Asiae partem Amazonas tenuisse quondam.
当有人用侮辱性的语言反驳说这绝非易事(对任何女性而言都是如此)时,他仿佛调侃般回答道:在叙利亚,塞米拉米斯也曾统治过,而亚马逊人过去也曾占领过亚洲的很大一部分。
§23Functus consulatu Gaio Memmio Lucioque Domitio praetoribus de superioris anni actis referentibus cognitionem senatui detulit; nec illo suscipiente triduoque per inritas altercationes absumpto in prouinciam abiit.
结束执政官任期后,当法官该乌斯·门米乌斯和卢基乌斯·多米蒂乌斯对前一年的法令提出质询时,凯撒将此案提交给元老院审理;但在元老院未予受理、且三天时间在无益的口角中白白浪费之后,他便前往自己的属州。
et statim quaestor eius in praeiudicium aliquot criminibus arreptus est.
随即,他的财务官在预审中因若干指控被捕。
mox et ipse a Lucio Antistio tr. pl. postulatus appellato demum collegio optinuit, cum rei publicae causa abesset reus ne fieret.
不久,他本人也受到护民官卢基乌斯·安蒂斯提乌斯的起诉,但最终通过向护民官同僚会申诉,以因公在外为由,免于成为被告。
ad securitatem ergo posteri temporis in magno negotio habuit obligare semper annuos magistratus et e petitoribus non alios adiuuare aut ad honorem pati peruenire, quam qui sibi recepissent propugnaturos absentiam suam;
因此,为了日后的安全,他把始终拉拢住每年任职的官员作为一件大事,并且在竞选者中,除了那些承诺在他缺席期间为他辩护的人之外,他不帮助其他人,也不允许其他人获得这一官职。
cuius pacti non dubitauit a quibusdam ius iurandum atque etiam syngrapham exigere.
对于这一协定,他甚至毫不犹豫地要求某些人宣誓,乃至写下字据。
§24sed cum Lucius Domitius consulatus candidatus palam minaretur consulem se effecturum quod praetor nequisset adempturumque ei exercitus, Crassum Pompeiumque in urbem prouinciae suae Lucam extractos conpulit, ut detrudendi Domitii causa consulatum alterum peterent, perfecitque †utrumque, ut in quinquennium sibi imperium prorogaretur.
但是,当执政官候选人卢基乌斯·多米蒂乌斯公开威胁说,一旦当选执政官,他将实现作为法官时未能做到的事,并剥夺凯撒的军队时,凯撒强行将克拉苏和庞培召集到他属州的城市卢卡,迫使他们为了排挤多米蒂乌斯而竞选第二任执政官,并且†通过他们两人(或完成了两件事)†使自己的帝国统治权延长了五年。
qua fiducia ad legiones, quas a re publica acceperat, alias priuato sumptu addidit, unam etiam ex Transalpinis conscriptam, uocabulo quoque Gallico—Alauda enim appellabatur—, quam disciplina cultuque Romano institutam et ornatam postea uniuersam ciuitate donauit.
凭着这种底气,在国家分配给他的军团之外,他又自费增加了其他军团,其中甚至包括一个从阿尔卑斯山以外的高卢人中征募的军团,而且用高卢语命名——被称为“阿劳达”(意为云雀)——他用罗马的纪律和装备来训练和武装这个军团,后来将整个军团授予了罗马公民权。
nec deinde ulla belli occasione, ne iniusti quidem ac periculosi abstinuit, tam foederatis quam infestis ac feris gentibus ultro lacessitis, adeo ut senatus quondam legatos ad explorandum statum Galliarum mittendos decreuerit ac nonnulli dedendum eum hostibus censuerint.
此后,他没有放过任何战争的机会,即使是不义和危险的战争也在所不惜,他主动挑衅同盟部族以及敌对和野蛮的部族,以至于元老院曾一度决议派遣使者去调查高卢的状况,一些议员甚至主张将他移交给敌人。
sed prospere cedentibus rebus et saepius et plurium quam quisquam umquam dierum supplicationes impetrauit.
但随着事情进展顺利,他获得的感恩祭次数比以往任何人都多,持续天数也更长。
§25gessit autem nouem annis, quibus in imperio fuit, haec fere. Omnem Galliam, quae saltu Pyrenaeo Alpibusque et monte Cebenna, fluminibus Rheno ac Rhodano continetur patetque circuitu ad bis et tricies centum milia passuum, praeter socias ac bene meritas ciuitates in prouinciae formam redegit, eique cccc in singulos annos stipendii nomine inposuit.
在他拥有指挥权的九年里,他所做的大致如下:除了同盟和有功的城邦之外,他将整个高卢(其边界由比利牛斯山林、阿尔卑斯山脉、凯本纳山脉以及莱茵河和罗讷河所包围,周长达三千二百英里)改设为属州形式,并规定其每年缴纳四千万塞斯特尔提乌斯作为贡赋。
Germanos, qui trans Rhenum incolunt, primus Romanorum ponte fabricato adgressus maximis adfecit cladibus; adgressus est et Britannos ignotos antea superatisque pecunias et obsides imperauit;
他是罗马人中第一个造桥攻击莱茵河彼岸德意志人的人,并给他们带去了极大的灾难;他还攻击了此前不为人知的不列颠人,并在击败他们后勒索财物和人质。
per tot successus ter nec amplius aduersum casum expertus: in Britannia classe ui tempestatis prope absumpta et in Gallia ad Gergouiam legione fusa et in Germanorum finibus Titurio et Aurunculeio legatis per insidias caesis.
在如此多的成功中,他只经历过三次且不超过三次的逆境:在不列颠,舰队因风暴的威力几近全毁;在高卢,一个军团在格戈维亚被击溃;在德意志人的领土上,副官提图里乌斯和奥伦库莱乌斯被伏兵所杀。