Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §9.78-9.150

纳沃路斯的助孕功劳与对贫困晚年的忧虑

第 30 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

纳沃路斯声称自己挽救了许多濒临破裂的家庭,并通过为富人诞下子女使其享有父亲的种种法定权益。诗人则告诫他,由于奴隶的口无遮拦,富人的秘密绝不可能守住,劝其正直生活;而纳沃路斯则诉说自己对贫困晚年的恐惧,向神明祈求一份体面的退休生活。

§9.78ad quem pervenit lecti sonus et dominae vox.
那个寝台的吱呀声和女主人的呼喊声正是传到了他(丈夫)的耳中。
§9.79instabile ac dirimi coeptum et iam paene solutum §9.80coniugium in multis domibus servavit adulter.
摇摇欲坠、开始破裂、如今已几乎解体的许多家庭的婚姻,正是被奸夫给挽救了。
§9.81quo te circumagas? quae prima aut ultima ponas?
你能往哪里退避? 你要把什么放在首位,什么放在最后?
§9.82nullum ergo meritum est, ingrate ac perfide, nullum, §9.83quod tibi filiolus vel filia nascitur ex me?
恩将仇报且不忠的小人啊,难道这毫无功劳吗——毫无功劳—— 只因你的小儿子或小女儿是由于我才降生的?
§9.84tollis enim et libris actorum spargere gaudes §9.85argumenta viri.
因为你抱起他们,乐于在户籍册上散布你作为男子的证明。
foribus suspende coronas: §9.86iam pater es, dedimus quod famae opponere possis,
在门上悬挂花冠吧:如今你是父亲了,我们给了你足以对抗流言蜚语的资本。
§9.87iura parentis habes, propter me scribens heres, §9.88legatum omne capis nec non et dulce caducum.
你拥有了做父亲的权利,由于我的缘故你被写为继承人,你可以接受一切遗赠,乃至那甜美的绝嗣遗产。
§9.89commoda praeterea iungentur multa caducis, §9.90si numerum, si tres implevero.
此外,许多利益还将与那绝嗣遗产结合在一起,如果我凑够了数量,如果我凑满了三个孩子。
’ Iusta doloris, §9.91Naevole, causa tui; contra tamen ille quid adfert?
”“纳沃路斯,你愤怒的原因是有道理的;但对此,他(维罗)又拿出了什么说辞?
§9.92‘neglegit atque alium bipedem sibi quaerit asellum,
” “他无视我,正在为自己寻找另一只双脚站立的小毛驴。
§9.93haec soli commissa tibi celare memento §9.94et tacitus nostras intra te fige querellas.
『记住要对这些唯独托付给你的事情守口如瓶,并默默地把我们的抱怨埋在你的心底。
§9.95nam res mortifera est inimicus pumice levis; §9.96qui modo secretum commiserat, ardet et odit, §9.97tamquam prodiderim quidquid scio.
』因为一个用轻石磨光皮肤的敌人,是夺命的祸害;那个刚刚托付了秘密的人,此刻却满腔怒火、满怀怨恨,仿佛我泄露了所知的一切。
sumere ferrum, §9.98fuste aperire caput, candelam adponere valvis §9.99non dubitat, nec contemnas aut despicias quod §9.100his opibus numquam cara est annona veneni.
动用刀刃、用棍棒敲碎我的脑袋、在我的门上放火,他绝不犹豫;你千万不可轻视或小看这一事实:对于这等财富而言,毒药的价格永远不会昂贵。
§9.101ergo occulta teges ut curia Martis Athenis. ’
因此,你要像雅典的阿雷奥帕戈斯(战神山法庭)那样,掩盖我的秘密。
§9.102O Corydon, Corydon, secretum divitis ullum §9.103esse putas? servi ut taceant, iumenta loquentur §9.104et canis et postes et marmora, claude fenestras,
” “哦,科里东,科里东,你以为富人会有任何秘密吗? 即便奴隶们保持沉默,牲口也会开口,还有狗、门柱、大理石。
§9.105vela tegant rimas, iunge ostia, tollite lumen, §9.106e medio fac eant omnes, prope nemo recumbat: §9.107quod tamen ad cantum galli facit ille secundi, §9.108proximus ante diem caupo sciet, audiet et quae §9.109finxerunt pariter libarius archimagiri §9.110carptores.
关上窗户,用帷幔遮住缝隙,合上门扉,灭掉灯火,让所有人离开,不要让任何人躺在附近:然而,他在第二次鸡鸣时所做的事情,还没到天亮,隔壁的旅店老板就会知晓;而且他还将听到,点心师、主厨和切肉师们一起捏造了些什么。
quod enim dubitant componere crimen §9.111in dominos, quotiens rumoribus ulciscuntur
因为对于主人们,只要能用流言蜚语来报复皮鞭之痛,他们还有什么罪名不敢编造呢?
§9.112baltea? nec derit qui te per compita quaerat §9.113nolentem et miseram vinosus inebriet aurem,
此外,也不乏有人在十字路口纠缠不愿听的你,借着酒劲儿把流言灌满你那可怜的耳朵。
§9.114illos ergo roges quidquid paulo ante petebas §9.115a nobis, taceant illi.
所以,你最好去请求那些人——就像你刚才请求我那样—— 让他们保持沉默。
sed prodere malunt §9.116arcanum, quam subrepti potare Falerni §9.117pro populo faciens quantum Saufeia bibebat,
但他们宁愿泄露秘密,也不愿去痛饮偷来的法勒努斯酒—— 即便那酒量相当于扫斐亚为人民献祭时所喝的那么多。
§9.118vivendum recte cum propter plurima tum est his §9.120praecipue causis, ut linguas mancipiorum §9.121contemnas, nam lingua mali pars pessima servi; §9.122deterior tamen hic qui liber non erit illis, §9.123quorum animas et farre suo custodit et aere.
人必须正直地生活,这不仅是因为许多原因,更是尤其出于这些原因:那就是你可以蔑视奴隶的舌头,因为舌头是恶奴身上最坏的部分;然而,更糟糕的是那些无法在奴隶面前获得自由的人,毕竟他还在用自己的粮食和钱财养活着这些奴隶的生命。
§9.124‘Utile consilium modo, sed commune, dedisti,
“你刚才给出了有益的建议,但那很空泛。
§9.125nunc mihi quid suades post damnum temporis et spes
如今,在浪费了时间、希望破灭之后,你能给我什么建议?
§9.126deceptas? festinat enim decurrere velox §9.127flosculus angustae miseraeque brevissima vitae §9.128portio; dum bibimus, dum serta unguenta puellas §9.129poscimus, obrepit non intellecta senectus. ’
因为,在我们狭窄惨淡的生命中,那转瞬即逝、极其短暂的花朵正在急匆匆地凋零;当我们饮酒、索要花冠、香油和姑娘时,悄无声息的暮年已经悄悄爬了上来。
§9.130Ne trepida, numquam pathicus tibi derit amicus §9.131stantibus et salvis his collibus: undique ad illos §9.132convenient et carpentis et navibus omnes §9.133qui digito scalpunt uno caput, altera maior
” “不要慌张,只要这些山丘(罗马七丘)依然挺立安好,你就永远不会缺少男色朋友:从四面八方,坐着马车和乘着船只,所有用一根手指抓头的人(女里女气的人)都会聚集到这些山丘。
§9.134spes superest; tu tantum erucis inprime dentem.
还有另一个更大的希望留在后头;你只要把牙齿咬进芝麻菜(催淫剂)里就行了。
§9.135‘Haec exempla para felicibus, at mea Clotho §9.136et Lachesis gaudent, si pascitur inguine venter,
” “把这些例子留给那些幸运儿吧,但我的克洛托和拉刻西斯只有在我的肚子靠腹股沟填满时才会高兴。
§9.137o parvi nostrique Lares, quos ture minuto §9.138aut farre et tenui soleo exorare corona, §9.139quando ego figam aliquid, quo sit mihi tuta senectus
哦,我们家小小的守护神(拉雷斯)啊,我常以微末的香火、麦粉和薄薄的花冠向你们祈求,我什么时候才能获得某种保障,让我的晚年免受草席和拐杖(乞讨生活)的威胁?
§9.140a tegete et baculo? viginti milia faenus §9.141pigneribus positis, argenti vascula puri, §9.142sed quae Fabricius censor notet, et duo fortes §9.143de grege Moesorum.
质押物品换来的两万利息,纯银的器皿—— 但得是会被监察官法布里基乌斯记在黑名单上的那种,以及两个强壮的莫埃西亚奴隶。
qui me cervice locata §9.144securum iubeant clamoso insistere circo; §9.145sit mihi praeterea curvus caelator, et alter §9.146qui multas facies pingit cito; sufficiunt haec, §9.147quando ego pauper ero;
他们能把轿子抬在肩上,让我安稳地停留在嘈杂的竞技场里;此外,我还要一个弯腰低头的雕金师,和另一个能迅速画出许多人像的画师;这些就足够了,当我成为一个穷人的时候。
votum miserabile, nec spes §9.148his saltem; nam cum pro me Fortuna vocatur, §9.149adfixit ceras illa de nave petitas, §9.150quae Siculos cantus effugit remige surdo.
这真是个可怜的愿望,甚至对这些也毫无指望;因为当命运女神为我而被呼唤时,她早已在耳中塞满了从那艘船上取来的蜡,那艘靠着变聋的船员而逃脱了西西里之歌(塞壬歌声)的船。

词汇与语法注释

  1. §9.78ad quem — 关系代名词 quem 在语境上(尤其是前文的 §9.72 和 §9.26)指向在卧室外听房的“被戴绿帽的丈夫”(maritus)。这一节讽刺地表明,尽管丈夫听到了床榻的声响和妻子的呼喊,但他最终还是通过纳沃路斯的代劳获得了父亲的身份和继承权(§9.84-88)。
  2. §9.122qui liber non erit illis — 此处的指示代名词 illis 作为关系代名词 quorum(§9.123)的先行词,指代奴隶们(mancipiorum)。这里表现了主奴关系的倒置:“一个主子,用自己的粮食(farre)和钱财(aere)养活奴隶的性命,却无法在奴隶面前获得精神上的自由(liber)”。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §9.78-9.150. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:9.78-9.150

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。