Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §8.1-8.69

血统之虚妄与唯有美德方为真正高贵

第 25 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

作者激烈地批判了那些仅仅依赖高贵血统和祖先功勋、实际上却过着放荡和无耻生活的堕落贵族,论证了真正的高贵并不在于外在的家世,而仅在于个人的美德。

§8.1Stemmata quid faciunt? quid prodest, Pontice, longo §8.2sanguine censeri, pictos ostendere vultus §8.3maiorum et stantis in curribus Aemilianos §8.4et Curios iam dimidios umerosque minorem §8.5Corvinum et Galbam auriculis nasoque carentem?
家谱有什么用? 邦提库斯啊,通过长长的血统来评估财产,展示祖先们彩绘的肖像,展示站在战车上的埃米利乌斯家族的人,展示已经残缺了一半的库里乌斯家族、缺了肩膀的科尔维努斯,以及没有耳朵和消子的加尔巴,这又有什么益处呢?
§8.6quis fructus generis tabula iactare capaci §8.7Corvinum, posthac multa contingere virga §8.8fumosos equitum cum dictatore magistros, §8.9si coram Lepidis male vivitur? effigies quo
在宽大的家谱板上夸耀科尔维努斯,此后通过众多的家谱线与独裁官以及熏黑的骑兵长官们联系在一起,如果当着雷皮杜斯家族的面过着堕落的生活,这又有什么收获呢?
§8.10tot bellatorum, si luditur alea pernox §8.11ante Numantinos, si dormire incipis ortu §8.12Luciferi, quo signa duces et castra movebant?
如果在一整夜的骰子游戏在奴曼提亚征服者们的肖像前进行,如果在晨星升起、将领们开始移动军旗和营寨之时,你才刚刚入睡,那么这许许多多战士的肖像又有什么用处?
§8.13cur Allobrogicis et magna gaudeat ara §8.14natus in Herculeo Fabius lare, si cupidus, si §8.15vanus et Euganea quantumvis mollior agna, §8.16si tenerum attritus Catinensi pumice lumbum §8.17squalentis traducit avos, emptorque veneni §8.18frangenda miseram funestat imagine gentem?
为什么出生在赫拉克勒斯家门下的法比乌斯,要为阿尔洛布罗基斯征服者的称号和伟大的祭坛而沾沾自喜,如果他贪婪、虚荣、且比埃乌加尼亚的羔羊还要软弱,如果他用卡蒂纳的轻石摩擦自己娇嫩的腰部,从而使他那些严肃的祖先蒙羞,如果他作为毒药的买主,用他那应当被砸碎的肖像,给不幸的家族带来不祥和耻辱?
§8.19tota licet veteres exornent undique cerae §8.20atria, nobilitas sola est atque unica virtus.
尽管古老的蜡像可以把四处的大厅装点得满满当当,但唯有美德才是唯一的、独特的高贵。
§8.21Paulus vel Cossus vel Drusus moribus esto, §8.22hos ante effigies maiorum pone tuorum, §8.23praecedant ipsas illi te consule virgas.
在品性上,你要做帕乌鲁斯、科苏斯或德鲁苏斯;把这些置于你祖先的肖像之前,当你担任执政官时,让它们先于执政官的权标。
§8.24prima mihi debes animi bona.
你首先应该向我展示心灵的美德。
sanctus haberi §8.25iustitiaeque tenax factis dictisque mereris?
在言行上,你是否配得上被视为神圣且坚守正义的人?
§8.26agnosco procerem: salve Gaetulice, seu tu §8.27Silanus, quocumque alio de sanguine rarus §8.28civis et egregius patriae contingis ovanti, §8.29exclamare libet, populus quod clamat Osiri §8.30invento.
若如此,我便承认你是贵族:向你致敬,盖图利库斯,或者你,西拉努斯,无论你来自哪种不凡的血统,作为罕见且杰出的公民,你来到了欢呼的祖国,这让人想要高呼,正如人们在找到奥西里斯时所高呼的那样。
quis enim generosum dixerit hunc qui §8.31indignus genere et praeclaro nomine tantum
因为,谁会把一个配不上自己门第、仅仅因显赫的名字而引人注目的人称为高贵呢?
§8.32insignis? nanum cuiusdam Atlanta vocamus, §8.33Aethiopem Cycnum, pravam extortamque puellam §8.34Europen; canibus pigris scabieque vetusta §8.35levibus et siccae lambentibus ora lucernae §8.36nomen erit pardus tigris leo, si quid adhuc est §8.37quod fremat in terris violentius;
我们把某人的侏儒称为“阿特拉斯”,把埃塞俄比亚人称为“天鹅”,把歪斜扭曲的女孩称为“欧罗巴”;那些因陈年疥癣而脱毛、舔着干枯油灯口的懒狗,将获得“豹”、“虎”、“狮”的名字,如果世界上还有什么更凶猛咆哮的野兽的话。
ergo cavebis §8.38et metues ne tu sic Creticus aut Camerinus.
因此,你要小心,并害怕自己会以这种方式被称为“克里提库斯”或“卡梅里努斯”。
§8.39His ego quem monui? tecum est mihi sermo, Rubelli §8.40Blande, tumes alto Drusorum stemmate, tamquam §8.41feceris ipse aliquid propter quod nobilis esses, §8.42ut te conciperet quae sanguine fulget Iuli, §8.43non quae ventoso conducta sub aggere texit,
我用这些话警告了谁? 我是在对你说话,鲁贝里乌斯· 布兰杜斯;你因德鲁苏斯家族显赫的家谱而自视甚高,仿佛你自己做过什么配得上高贵身份的事情,以至于那位流淌着尤里乌斯家族高贵血液的母亲怀了你,而不是那个在寒风凛冽的土垒下受雇织布的女人。
§8.44vos humiles, inquis, ‘volgi pars ultima nostri, §8.45quorum nemo queat patriam monstrare parentis; §8.46ast ego Cecropides.
你说:“你们这些卑微的人,是我们平民中最底层的渣滓,你们中没有一个人能指出自己父亲的家乡;而我,则是刻克洛普斯的后代。
’ vivas et originis huius
”愿你活着,并从这出身中获得长久的快乐。
§8.47gaudia longa feras, tamen ima plebe Quiritem §8.48facundum invenies: solet hic defendere causas §8.49nobilis indocti; veniet de plebe togata §8.50qui iuris nodos et legum aenigmata solvat; §8.51hinc petit Euphraten iuvenis domitique Batavi §8.52custodes aquilas, armis industrius.
然而,在最底层的平民中,你会发现雄辩的罗马公民:他常常为无知的贵族辩护;在身穿托加的平民中,会产生解开法律结节、破解法典谜题的人;年轻人在军事上勤奋好学,从这里奔赴幼发拉底河,去守卫被征服的巴塔维人的军团鹰徽。
at tu §8.53nil nisi Cecropides, truncoque simillimus Hermae: §8.54nullo quippe alio vineis discrimine quam quod §8.55illi marmoreum caput est, tua vivit imago.
而你,除了是个刻克洛普斯的后代,简直就像一尊没有身体的赫墨斯石柱:因为你战胜它的唯一区别不过是,它的头是大理石做的,而你这个肖像却是活的。
§8.56Dic mihi, Teucrorum proles: animalia muta §8.57quis generosa putet nisi fortia? nempe volucrem
告诉我,特洛伊人的后代:谁会认为不说话的动物是高贵的,除非它们强壮?
§8.58sic laudamus equum, facili cui plurima palma §8.59fervet et exultat rauco victoria circo; §8.60nobilis hic, quocumque venit de gramine, cuius §8.61clara fuga ante alios et primus in aequore pulvis,
我们确实如此赞美飞速奔跑的骏马,它能轻松地赢得多次胜利的棕榈,让胜利在嘈杂的竞技场中沸腾欢呼;这才是高贵的马,无论它来自哪个牧场,它的奔跑超越众人,并且在跑道上率先扬起尘土。
§8.62sed venale pecus Coryphaei posteritas et §8.63Hirpini, si rara iugo victoria sedit; §8.64nil ibi maiorum respectus, gratia nulla §8.65umbrarum; dominos pretiis mutare iubentur §8.66exiguis, trito ducunt epiraedia collo §8.67segnipedes dignique molam versare nepotes,
但是,如果是科里法伊乌斯和伊尔皮努斯的后代,而首木上却极少有胜利降临,他们就会沦为被买卖的牲畜;在那里,没有对祖先的敬意,也没有对祖先阴魂的恩惠;他们被命令以微薄的价格更换主人,用磨损的脖子拉着马车,成为走得慢的、只配去转动石磨的后代。
§8.68ergo ut miremur te, non tua, privum aliquid da, §8.69quod possim titulis incidere praeter honores
因此,为了让我们羡慕你,而不是你的财产,请展现你自己的某些特质,除了祖辈的名誉之外,能让我刻在你的铭文上的东西。

词汇与语法注释

  1. 8.1longo sanguine censeri — 意为“通过长长的血统来评估财产”。这是一种源自罗马共和国时期人口普查(census)的隐喻表达,原指根据财产评估公民等级,此处指依仗祖先门第估量自身价值。
  2. 8.7multa contingere virga fumosos equitum cum dictatore magistros — 意为“通过众多的家谱线与独裁官以及熏黑的骑兵长官们联系在一起”。这里的 `virga`(原意为细树枝)指的是在庭堂中连接祖先蜡像的家谱连线。`fumosos` 描绘了因多年受炉烟熏烤而变黑的祖先画像。
  3. 8.16emptorque veneni frangenda miseram funestat imagine gentem — 意为“作为毒药的买主,用他那应当被砸碎的肖像,给不幸的家族带来不祥和耻辱”。这指的是犯下重罪的败家子,其肖像因不名誉而应当被砸碎,从而使整个家族蒙羞。`frangenda` 是表示必要性或应当的动形容词(未来被动分词)。
  4. 8.41ut te conciperet quae sanguine fulget Iuli — 紧跟主句 `tumes... tamquam feceris...`(你自视甚高……仿佛你做过……)的目的或结果状语 `ut` 从句。“以至于那位流淌着尤里乌斯家族高贵血液的母亲怀了你。”这辛辣地讽刺了将自己高贵的出身当作个人功绩的傲慢态度。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §8.1-8.69. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:8.1-8.69

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。