Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §8.206-8.275

堕落的贵族与挽救国家的平民英雄

第 28 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

尤维纳利斯批评了在竞技场中丢人现眼的贵族格拉古以及实行暴政的尼罗,并将他们与出身低微却挽救了国家的西塞罗、马略以及德基乌斯家族等英雄进行对比。他得出结论,个人的美德而非高贵的出身才是真正有价值的东西。

§8.206erigit et tota fugit agnoscendus harena.
(格拉古)抬起头,在整个竞技场中被人认出并逃跑。
§8.207credamus tunicae, de faucibus aurea cum se §8.208porrigat. et longo iactetur spira galero.
我们且相信他的内衣吧,因为金线从他的颈部延伸出来,长长的冠帽上飘动着系带。
§8.209ergo ignominiam graviorem pertulit omni §8.210vulnere cum Graccho iussus pugnare secutor.
因此,被命令与格拉古决斗的追击斗士,承受了比任何伤口都更沉重的耻辱。
§8.211Libera si dentur populo suffragia, quis tam §8.212perditus ut dubitet Senecam praeferre Neroni?
如果允许人民自由投票,谁会堕落到犹豫不决、不把塞内卡置于尼罗之上呢?
§8.213cuius supplicio non debuit una parari §8.214simia nec serpens unus nec culleus unus.
为了惩罚这个人,不应当只准备一只猴子、一条蛇和一个皮袋。
§8.215par Agamemnonidae crimen, sed causa facit rem §8.216dissimilem: quippe ille deis auctoribus ultor §8.217patris erat caesi media inter pocula, sed nec §8.218Electrae iugulo se polluit aut Spartam §8.219sanguine coniugii, nullis aconita propinquis §8.220miscuit, in scaena numquam cantavit Orestes, §8.221Troica non scripsit, quid enim Verginius armis
阿伽门农之子的罪行虽然相同,但起因使事情有所不同:因为他在神明的指引下,是为在宴席中被杀的父亲复仇,但他既没有用埃勒克特拉的喉咙来玷污自己,也没有用斯巴达的血玷污婚姻,更没有给任何亲人下乌头毒;俄瑞斯忒斯从未在舞台上唱歌,也没有写过《特洛伊战记》。
§8.222debuit ulcisci magis aut cum Vindice Galba, §8.223quod Nero tam saeva crudaque tyrannide fecit?
因为,维尔吉尼乌斯,或者温代克斯与加尔巴一起,难道不更应该用武器来惩罚尼罗以如此残酷和暴虐的专制所犯下的罪行吗?
§8.224haec opera atque hae sunt generosi principis artes, §8.225gaudentis foedo peregrina ad pulpita cantu §8.226prostitui Graiaeque apium meruisse coronae,
这些是一个高贵元首的作为,这些是他的技艺:热衷于在异国的舞台上用卑俗的歌声作践自己,并赢得希腊的芹菜王冠。
§8.227maiorum effigies habeant insignia vocis, §8.228ante pedes Domiti longum tu pone Thyestae §8.229syrma vel Antigones vel personam Melanippes, §8.230et de marmoreo citharam suspende colosso.
让你祖先的雕像戴上你歌声的勋章吧:在多米提乌斯的脚前,放上塞伊斯忒斯的长袍,或是安提戈涅或梅拉尼佩的面具,并把你的七弦琴悬挂在他大理石的巨像上。
§8.231Quid, Catilina, tuis natalibus atque Cethegi §8.232inveniet quisquam sublimius? arma tamen vos
卡蒂林纳啊,谁能发现比你和塞特古斯的出身更高贵的东西?
§8.233nocturna et flammas domibus templisque paratis, §8.234ut bracatorum pueri Senonumque minores, §8.235ausi quod liceat tunica punire molesta.
然而你们却准备夜间的武器,并火烧房屋与神殿,竟敢做出像穿着裤子的巴尔卡人和塞诺内斯人的子孙一样、理应用“痛苦的内衣”(火刑衣)来惩罚的勾当。
§8.236sed vigilat consul vexillaque vestra coercet; §8.237hic novus Arpinas, ignobilis et modo Romae §8.238municipalis eques, galeatum ponit ubique §8.239praesidium attonitis et in omni monte laborat,
但是执政官保持警惕,遏制了你们的军旗;这位来自阿尔皮努姆的新人,出身微贱,不久前还只是罗马的一个地方骑士,却在各处为惊慌失措的人们部署了戴头盔的守卫,并在每一座山丘上辛勤工作。
§8.240tantum igitur muros intra toga contulit illi §8.241Leucade, quantum §8.242Thessaliae campis Octavius abstulit udo §8.243caedibus adsiduis gladio; sed Roma parentem, §8.244Roma patrem patriae Ciceronem libera dixit.
因此,在城墙之内,平民长袍带给他的功绩,与奥克塔维乌斯在莱夫卡斯和色萨利平原上用因不断屠杀而湿漉漉的剑所夺取的一样多;然而自由的罗马却称西塞罗为母亲,称他为祖国之父。
§8.245Arpinas alius Volscorum in monte solebat §8.246poscere mercedes alieno lassus aratro, §8.247nodosam post haec frangebat vertice vitem, §8.248si lentus pigra muniret castra dolabra;
另一个阿尔皮努姆人曾在沃尔斯奇人的山上,因耕作他人的犁耙而疲惫不堪地讨要工钱;此后,如果他用迟钝的战斧筑城时行动缓慢,他的头上就会挨百夫长的节藤木杖。
§8.249hic tamen et Cimbros et summa pericula rerum §8.250excipit et solus trepidantem protegit urbem.
然而就是这个人迎击了辛布里人并承担了国家最大的危险,独自保护了战栗的城邦。
§8.251atque ideo, postquam ad Cimbros stragemque volabant §8.252qui numquam attigerant maiora cadavera corvi, §8.253nobilis ornatur lauro collega secunda.
正因如此,当那些从未接触过如此庞大尸体的乌鸦,飞向辛布里人和屠杀之地后,他那出身贵族的同僚只被授予了第二等的月桂冠。
§8.254Plebeiae Deciorum animae, plebeia fuerunt §8.255nomina; pro totis legionibus hi tamen et pro §8.256omnibus auxiliis atque omni pube Latina §8.257sufficiunt dis infernis Terraeque parenti; §8.259Ancilla natus trabeam et diadema Quirini §8.260et fasces meruit, regum ultimus ille bonorum.
德基乌斯家族的灵魂是平民的,名字也是平民的;然而,为了整个军团、所有的辅助军以及所有的拉提姆青年,他们已经足够向冥府神明和大地母亲献祭;女奴之子赢得了奎里努斯的袍服、王冠以及法西斯,他是最后一位贤君。
§8.261prodita laxabant portarum claustra tyrannis §8.262exulibus iuvenes ipsius consulis et quos §8.263magnum aliquid dubia pro libertate deceret, §8.264quod miraretur cum Coclite Mucius et quae §8.265imperii fines Tiberinum virgo natavit:
正是执政官本人的儿子们,在为流放的暴君松开被背叛的城门插销——这些人本该为那摇摆不定的自由做出伟大的功绩,这本该让穆基乌斯和科克莱斯惊叹,也该让游过帝国边界台伯河的那位处女惊叹。
§8.266occulta ad patres produxit crimina servus §8.267matronis lugendus, at illos verbera iustis §8.268adficiunt poenis et legum prima securis.
一个应当由贵妇们哀悼的奴隶,将这些隐秘的罪行揭发给元老院;而皮鞭与法律的第一柄利斧,则给那些人施加了公正的惩罚。
§8.269Malo pater tibi sit Thersites, dummodo tu sis §8.270Aeacidae similis Vulcaniaque arma capessas, §8.271quam te Thersitae similem producat Achilles,
我宁愿你的父亲是泰尔西特斯,只要你像埃阿科斯之孙并能穿上伏尔甘制造的铠甲,也不愿阿喀琉斯生下你这样一个像泰尔西特斯的人。
§8.272et tamen, ut longe repetas longeque revolvas §8.273nomen, ab infami gentem deducis asylo: §8.274maiorum primus, quisquis fuit ille, tuorum §8.275aut pastor fuit aut illud quod dicere nolo.
然而,无论你追溯得多么遥远,无论你把家族史翻阅得多么深,你终究是将你的家族源头指向那声名狼藉的避难所:你祖先中的第一人,不论他是谁,要么是个牧羊人,要么就是那个我不愿意说出来的东西。

词汇与语法注释

  1. 8.207credamus tunicae — 与格 `tunicae` 是动词 `credamus`(“让我们相信”)的宾语。这里讽刺地指出,作为网斗士(retiarius)出战的格拉古没有穿戴合宜的盔甲,反而穿着带有贵族装饰的内衣(tunica),这一不合身份的无耻行径。
  2. 8.213cuius supplicio — 关系代名词属格 `cuius` 指代前文的尼罗(`Neroni`)。这里结合了罗马法对杀害亲属罪(parricidium)的传统刑罚(poena cullei,即把犯人同蛇、猴子等一同装入皮袋中淹死),夸张地表示对于尼罗犯下的多起弑亲罪,仅准备一个皮袋和一只动物是远远不够的。
  3. 8.221quid enim Verginius... — 以依赖主句动词 `debuit` 的不定式 `ulcisci` 为核心的修辞性疑问句。`quod Nero tam saeva... fecit` 是一个省略了先行词(如 `id`)的关系从句,作为 `ulcisci` 的直接宾语。结构意为:“难道维尔吉尼乌斯,或者温代克斯与加尔巴,不更应该用武器去惩罚尼罗以其残酷暴政所做出的恶行(`quod... fecit`)吗?”
  4. 8.240toga — “托加(平民长袍)”象征着文职领导和和平的维护(此处指西塞罗平定卡蒂林纳阴谋)。它将西塞罗作为文官在城墙内(`muros intra`)所取得的和平功绩,与奥克塔维乌斯在战场上(`Leucade` 和 `Thessaliae campis`)通过武力(`gladio`)赢得的胜利进行对比。
  5. 8.275illud quod dicere nolo — 由先行词 `illud`(“那个”)和关系代名词 `quod`(“……的东西”)组成的名词短语。这里委婉地指代了在早期罗马“避难所(asylo)”聚集的罪犯、逃亡奴隷和无法无天之徒,以此揭露那些自命高贵的当代贵族,其祖先追根溯源也不过是这些无名且声名狼藉之辈。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §8.206-8.275. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:8.206-8.275

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。