Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §7.163-7.243

修辞学与文法学教师的繁重负担与微薄酬劳

第 24 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

文中揭示了修辞学和文法学教师所面临的极其悲惨的工作环境与微薄报酬。作者批判了家长们在要求教师具备极高学识与品德监督的同时,却仅支付极少酬劳的虚伪行径。

§7.163a Cannis, an post nimbos et fulmina cautus §7.164circumagat madidas a tempestate cohortes.
从坎尼进军(是否直取罗马),还是在暴风雨和落雷之后,保持谨慎,带着被雨水淋湿的军队绕道而行。
§7.165quantum vis stipulare et protinus accipe: quid do §7.166ut totiens illum pater audiat? haec alii sex
“你想要多少学费就定多少,然后立刻拿去:如果能让那个父亲这么多次倾听他儿子的演说,我该付出什么代价呢?
§7.167vel plures uno conclamant ore sophistae §7.168et veras agitant lites raptore relicto; §7.169fusa venena silent, malus ingratusque maritus §7.170et quae iam veteres sanant mortaria caecos.
”其他六位甚至更多的修辞学家异口同声地如此呼喊,他们抛开虚构的诱拐犯题材,转而处理真实的诉讼;盛放毒药的案子沉寂了,邪恶而忘恩负义的丈夫,以及那些治愈年迈盲人的药臼题材也沉寂了。
§7.171Ergo sibi dabit ipse rudem, si nostra movebunt §7.172consilia, et vitae diversum iter ingredietur §7.173ad pugnam qui rhetorica descendit ab umbra, §7.174summula ne pereat qua vilis tessera venit §7.175frumenti; quippe haec merces lautissima.
因此,如果我的建议能起作用,他自己就会给自己发退役木剑,踏上不同的人生道路——那位从修辞学阴凉的讲堂下到法廷战场上的人,免得那点能换取廉价领粮券的微薄小钱付诸东流;因为这确实是他们最丰厚的报酬。
tempta §7.176Chrysogonus quanti doceat vel Polio quanti §7.177lautorum pueros: artem scindes Theodori
去打听打听克里索戈努斯或者波利奥收费多少,来教导阔少们:你就会撕毁狄奥多罗斯的修辞学讲义。
§7.178Balnea sescentis et pluris porticus in qua §7.179gestetur dominus quotiens pluit—anne serenum §7.180expectet spargatve luto iumenta recenti?
建造浴场要花六十万,而供主人在下雨时乘车兜风的长廊则花费更多——难道他要等待晴天,还是让他的牲口溅上新鲜的泥浆?
§7.181hic potius, namque hic mundae nitet ungula mulae.
还是在这里(长廊)更好,因为在这里,干净的骡蹄闪闪发光。
§7.182parte alia longis Numidarum fulta columnis §7.183surgat et algentem rapiat cenatio solem, §7.184qualiacumque domus, veniet qui fercula docte §7.185conponat, veniet qui pulmentaria condit.
在另一处,耸立着由长长的努米底亚柱子支撑的宴会厅,用来捕捉冬日冰冷的阳光,无论屋子多么奢华,总会有人来巧妙地摆设菜肴,总会有人来调制美味。
§7.186hos inter sumptus sestertia Quintiliano, §7.187ut multum, duo sufficient; res nulla minoris §7.188constabit patri quam filius.
在这些开销之中,分给昆体良的酬金,顶多也就两千塞斯特尔提乌斯,这就足够了;对于父亲来说,没有什么东西比儿子更便宜。
unde igitur tot §7.189Quintilianus habet saltus? exempla novorum
那么,昆体良又是从哪里得到那么多庄园的?
§7.190fatorum transi: felix et pulcer et acer, §7.191felix et sapiens et nobilis et generosus §7.192adpositam nigrae lunam subtexit alutae; §7.193felix orator quoque maximus et iaculator, §7.194et si perfrixit, cantat bene.
且把那些特殊命运的例子放在边:幸运者既俊美又勇敢,幸运者既聪明又高贵、慷慨,并在黑色的革靴上缝上月牙饰物;幸运者也是最伟大的雄辩家和投枪手,即使感冒了,歌喉依然动听。
distat enim quae §7.195sidera te excipiant modo primos incipientem §7.196edere vagitus et adhuc a matre rubentem.
因为当你刚刚开始发出第一次啼哭,身上还带着母体留下的红晕时,接纳你的星辰会对你产生怎样的影响,这有着天壤之别。
§7.197si Fortuna volet, fies de rhetore consul; §7.198si volet haec eadem, fiet de consule rhetor.
如果命运女神愿意,你会从修辞学家变成执政官;如果她愿意,执政官也会变成修辞学家。
§7.199Ventidius quid enim? quid Tullius? anne aliud quam
毕竟,温蒂迪乌斯算什么? 西塞罗又算什么?
§7.200sidus et occulti miranda potentia fati?
难道不就是星辰和隐秘命运那令人惊叹的力量吗?
§7.201servis regna dabunt, captivis fata triumphum.
命运会把王位赐予奴隶,把凯旋式赐予俘虏。
§7.202felix ille tamen corvo quoque rarior albo.
然而,那样幸运的人比白乌鸦还要罕见。
§7.203paenituit multos vanae sterilisque cathedrae, §7.204sicut Thrasimachi probat exitus atque Secundi §7.205Carrinatis; et hunc inopem vidistis, Athenae, §7.206nil praeter gelidas ausae conferre cicutas.
许多人后悔坐上了那张空虚而不育的教师椅,正如色拉叙马霍斯和塞昆杜斯· 卡里纳斯的结局所证明的那样;雅典啊,你们曾看到此人穷困潦倒,你们除了冰冷的毒参汁外,什么也舍不得赐予他。
§7.207di, maiorum umbris tenuem et sine pondere terram §7.208spirantisque crocos et in urna perpetuum ver, §7.209qui praeceptorem sancti voluere parentis §7.210esse loco.
神明啊,请赐予先祖的阴魂轻盈而无负担的泥土、散发芳香的番红花,以及骨灰罐里永恒的春天,因为他们乐意让教师处于神圣父母的地位。
metuens virgae iam grandis Achilles §7.211cantabat patriis in montibus et cui non tunc §7.212eliceret risum citharoedi cauda magistri;
当年长大的阿基琉斯惧怕戒尺,还在故乡的山中唱歌,在那个时代,谁不会因为那位弹琴的半人马老师的尾巴而发笑呢?
§7.213sed Rufum atque alios caedit sua quemque iuventus, §7.214Rufum, quem totiens Ciceronem Allobroga dixit.
但如今,鲁弗斯和其他老师却被他们各自的年轻学生殴打—— 鲁弗斯,那个曾被他们无数次称为“阿洛布罗基斯的西塞罗”的人。
§7.215Quis gremio Celadi doctique Palaemonis adfert §7.216quantum grammaticus meruit labor? et tamen ex hoc
谁会把配得上文法学教师辛劳的酬金亲手送给凯拉杜斯和博学的帕莱蒙?
§7.217quodcumque est, minus est autem quam rhetoris aera, §7.218discipuli custos praemordet acoenonoetus §7.219et qui dispensat frangit sibi.
然而,即使从这笔微薄的钱财中(这本来就比修辞学家的学费还要少),学生那不通人情的护送奴隶也会先咬去一口,管家也会为自己克扣一部分。
cede, Palaemon, §7.220et patere inde aliquid decrescere, non aliter quam §7.221institor hibernae tegetis niveique cadurci, §7.222dummodo non pereat mediae quod noctis ab hora §7.223sedisti, qua nemo faber, qua nemo sederet §7.224qui docet obliquo lanam deducere ferro; §7.225dummodo non pereat totidem olfecisse lucernas §7.226quot stabant pueri, cum totus decolor esset §7.227Flaccus et haereret nigro fuligo Maroni.
让步吧,帕莱蒙,容忍其中的一部分被削减吧,就像一个在冬日里兜售粗毯和雪白床单的行商一样,只要你在半夜时分坐在那里的辛苦没有白费——在那个时候,没有任何工匠,没有任何教人如何用斜铁梳理羊毛的人会坐着;只要你闻了那么多盏油灯的煤烟味没有白费—— 有多少个男孩子站着,就有多少盏油灯,那时整个赫拉提乌斯(卷轴)都被熏得褪色,煤烟紧紧粘在黑色的维吉尔(卷轴)上。
§7.228Rara tamen merces quae cognitione tribuni §7.229non egeat.
然而,不需要护民官调停裁决就能拿到的酬金是罕见的。
sed vos saevas inponite leges, §7.230ut praeceptori verborum regula constet, §7.231ut legat historias, auctores noverit omnes §7.232tamquam ungues digitosque suos, ut forte rogatus
但你们这些家长却强加苛刻的规律,要求教师必须对词汇法则了如指掌,要求他博览群史,熟知所有的作家,就像熟悉自己的指甲和手指一样。
§7.233dum petit aut thermas aut Phoebi balnea, dicat §7.234nutricem Anchisae, nomen patriamque novercae §7.235Anchemoli, dicat quot Acestes vixerit annis, §7.236quot Siculi Phrygibus vini donaverit urnas; §7.237exigite ut mores teneros ceu pollice ducat, §7.238ut si quis cera voltum facit; exigite ut sit §7.239et pater ipsius coetus, ne turpia ludant, §7.240ne faciant vicibus; non est leve tot puerorum §7.241observare manus oculosque in fine trementis,
这样,万一在他正要去公共浴场或者斐波斯浴场的路上被偶然问起,他能说出安喀塞斯的乳母是谁,说出安克莫鲁斯的继母的名字和祖国,能说出阿凯斯特斯活了多少岁,以及这位西西里人送给弗里吉亚人多少罐葡萄酒;你们要求他像用拇指捏塑那样引导年轻人稚嫩的心灵,就像有人用蜡塑造面容一样;你们要求他必须成为这群孩子的父亲,免得他们玩弄卑劣的把戏,或者互相做出丑事;要看管好这么多男孩子在最后关头颤抖的手和眼睛,绝非易事。
§7.242‘haec,’ inquit, ‘cura, sed cum se verterit annus, §7.243accipe, victori populus quod postulat, aurum.
家长说:“这些事情你要好好照管,但是等到一年过去,你就去拿那笔酬金吧——就是大众要求给竞技获胜者的那点赏金。

词汇与语法注释

  1. 7.165quid do — 这里使用直陈式现在时 do 表达一种商榷或反问(“我该付出什么/支付什么”),带有一种反讽的语气,意为教师宁愿自己付钱也想让家长亲自听听其子糟糕的演说。
  2. 7.177artem scindes Theodori — 指加达拉的修辞学家狄奥多罗斯撰写的修辞学教科书(Ars)。“撕毁讲义”隐喻在发现修辞学理论无法换来实际财富后,对其无用性感到幻灭而将其废弃。
  3. 7.214Ciceronem Allobroga — 指鲁弗斯被称为“阿洛布罗基斯(高卢一部族)的西塞罗”,可能暗示带有地方口音的讽刺称赞。语法上,“dixit”的主语是上一行的“iuventus”(年轻人/学生),形成了过去赞美与如今殴打老师的强烈对比。
  4. 7.218acoenonoetus — 借用自希腊语 ἀκοινώνητος,意为“缺乏共同感受的”或“冷酷无情的”。此处用于形容学生的护送奴隶(pedagogue),指其在教师微薄的学费中中饱私囊、雁过拔毛的贪婪本性。
  5. 7.228cognitione tribuni — 指“护民官的司法裁判或调停”。这揭示了当时文法教师极为窘迫的生存现状:他们甚至需要诉诸护民官的正式法庭调解,才能讨回被拖欠的微薄薪酬。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §7.163-7.243. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:7.163-7.243

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。