§7.83Thebaidos, laetam cum fecit Statius urbem
那部《底比斯》的朗诵。
§7.84promisitque diem: tanta dulcedine captos §7.85adficit ille animos tantaque libidine volgi §7.86auditur; sed cum fregit subsellia versu, §7.87esurit, intactam Paridi nisi vendit Agauen.
当斯塔提乌斯令全城欢欣,并约定了朗诵之日:他以如此的甘美打动了被迷住的心灵,伴随着大众如此巨大的渴望而被倾听;但即便他用诗篇震碎了长椅,如果不把未曾演过的《阿高埃》卖给帕里斯,他就要挨饿。
§7.88ille et militiae multis largitur honorem, §7.89semenstri digitos vatum circumligat auro: §7.90quod non dant proceres, dabit histrio; tu Camerinos §7.91et Baream, tu nobilium magna atria curas?
他(帕里斯)还慷慨地赐予许多人军职的荣耀,用为期六个月的黄金戒指缠绕诗人们的手指:权贵们不给的东西,一个演员会给;你还在意卡梅里努斯和巴雷亚,还在意显贵们宏伟的前庭吗?
§7.92praefectos Pelopea facit, Philomela tribunos.
《佩罗皮亚》造就了指挥官,《菲洛梅拉》造就了护民官。
§7.93haut tamen invideas vati quem pulpita pascunt: §7.94quis tibi Maecenas, quis nunc erit aut Proculeius
然而,切莫嫉妒那些靠舞台供养的诗人:现在谁会是你的麦凯纳斯,谁会是普罗库莱乌斯,或者是法比乌斯?
§7.95aut Fabius? quis Cotta iterum, quis Lentulus alter?
谁会再次成为科塔,谁会是另一个伦图路斯?
那时报酬与才华相称,那时对于许多人来说,面色苍白,并且在整个十二月都不知美酒的滋味是有益的。
§7.98Vester porro labor fecundior, historiarum
此外,历史学家们啊,你们的劳动是否更富有成效?
§7.99scriptores? perit hic plus temporis atque olei plus.
这里浪费了更多的时间和更多的灯油。
§7.100nullo quippe modo millensima pagina surgit §7.101omnibus et crescit multa damnosa papyro; §7.102sic ingens rerum numerus iubet atque operum lex.
在任何人那里,千页之作都无法凭空崛起,并且随着消耗大量的纸张,带来损失而不断增长;因为庞大的史料数量和著作的规则就是如此要求的。
§7.103quae tamen inde seges? terrae quis fructus apertae?
然而,从中能有什么收获? 开垦的土地能有什么果实?
§7.104quis dabit historico quantum daret acta legenti?
谁会给历史学家像给公报朗读人那样多的报酬?
§7.105Sed genus ignavum, quod lecto gaudet et umbra.
“但他们是一群懒惰的人,只喜欢寝椅和阴凉。
” 那么请告诉我,公民的职责和装在巨大包捆中的文书,能给辩护士们带来什么好处。
§7.108ipsi magna sonant, sed tum cum creditor audit §7.109praecipue, vel si tetigit latus acrior illo §7.110qui venit ad dubium grandi cum codice nomen.
他们自己大声喧哗,但尤其是在债权人倾听的时候,或者如果一个比债权人更急迫的委托人戳了他的肋旁—— 那个带着巨大的账簿,为了可疑的债务而来的人。
§7.111tunc inmensa cavi spirant mendacia folles §7.112conspuiturque sinus: veram deprendere messem §7.113si libet, hinc centum patrimonia causidicorum, §7.114parte alia solum russati pone Lacertae.
那时,他们空洞的肺部呼出巨大的谎言,他们的胸前被唾沫溅湿:如果乐意获取真正的收获,请把一百个辩护士的家产放在这边,在另一边仅放红队的拉凯尔塔一个人的财产。
裁判官们已就座,你像苍白的埃阿斯一样站起来,在牛倌作裁判官面前,为了未决的自由而辩护。
§7.117iudice, rumpe miser tensum iecur, ut tibi lasso §7.118Agantur virides, scalarum gloria, palmae.
可怜的人啊,撑裂你紧张的肝脏吧,好让疲惫的你能得到绿色的棕榈枝——那是楼梯上的荣耀。
§7.119quod vocis pretium? siccus petasunculus et vas
声音的代价是什么?
§7.120pelamydum aut veteres, Maurorum epimenia, bulbi, §7.121aut vinum Tiberi devectum, quinque lagonae.
一块干瘪的小猪腿肉、一罐小鲣鱼,或者陈旧的、作为毛里人奴隶月粮的洋葱,或者是从台伯河运来的五罐葡萄酒。
如果你辩护了四次,如果碰巧得到了一枚金币,根据与实务律师的协定,他们的份额还要从中扣除。
§7.124Aemilio dabitur quantum licet, et melius nos §7.125egimus; huius enim stat currus aeneus, alti §7.126quadriiuges in vestibulis, atque ipse feroci §7.127bellatore sedens curvatum hastile minatur §7.128eminus et statua meditatur proelia lusca.
埃米利乌斯将获得法定上限的报酬,尽管我们辩护得更好;因为他的青铜战车巍然耸立,高大的四马战车停在前庭,他自己骑在凶猛的战马上,作势要从远处投掷弯曲的标枪,以一尊独眼雕像的姿态冥想着战斗。
§7.129sic Pedo conturbat, Matho deficit, exitus hic est §7.130Tongilii, magno cum rhinocerote lavari §7.131qui solet et vexat lutulenta balnea turba, §7.132perque forum iuvenes longo premit assere Maedos §7.133empturus pueros argentum murrina villas; §7.134spondet enim Tyrio stlattaria purpura filo.
就这样,佩多破产,马托败落,这就是托恩吉利乌斯的下场,他习惯带着巨大的犀牛角去洗澡,用泥泞的随从队伍骚扰浴场,在广场上用长担架压在年轻的麦迪亚随从身上,意图购买奴隶、银器、斑彩石器和别墅;因为他那用提尔丝线织成的船用紫袍为他作担保。
§7.135et tamen est illis hoc utile: purpura vendit §7.136causidicum, vendunt amethystina; convenit illi §7.137et strepitu et facie maioris vivere census, §7.138sed finem inpensae non servat prodiga Roma.
然而这对于他们是有益的:紫袍推销了辩护士,紫水晶色的衣服推销了他们;过着伴随喧嚣和更大财产外表的体面生活,对他来说是合适的,但大手大脚的罗马不给开销留限制。
§7.139Fidimus eloquio? Ciceroni nemo ducentos
我们信任雄辩吗?
§7.140nunc dederit nummos, nisi fulserit anulus ingens.
现在没有人会给西塞罗两百个钱币,除非他手上闪烁着巨大的戒指。
§7.141respicit haec primum qui litigat, an tibi servi §7.142octo, decem comites, an post te sella, togati
打官司的人首先看重这些:你是否有八个奴隶、十个随从,身后是否有轿子,身前是否有穿托加的行路者。
§7.143ante pedes, ideo conducta Paulus agebat §7.144sardonyche, atque ideo pluris quam Gallus agebat, §7.145quam Basilus.
因此保路斯用租来的红条纹玛瑙指轮辩护,因此他能比加路斯、比巴西路斯获得更高的报酬。
rara in tenui facundia panno.
在单薄的衣衫下,雄辩是罕见的。
§7.146quando licet Basilo flentem producere matrem?
巴西路斯何时能把哭泣的母亲带上法庭?
§7.147quis bene dicentem Basilum ferat? accipiat te
即使巴西路斯口才再好,谁能容忍他?
让高卢收留你吧,或者更确切地说是辩护士的乳母非洲,如果以舌头收费让你感到惬意。
§7.150Declamare doces? o ferrea pectora Vetti,
你教人作模拟辩论吗?
§7.151cum perimit saevos classis numerosa tyrannos.
哦,维提乌斯那钢铁般的心胸,当人数众多的班级消灭了残暴的僭主!
§7.152nam quaecumque sedens modo legerat, haec eadem stans, §7.153perferet atque eadem cantabit versibus isdem; §7.154occidit miseros crambe repetita magistros,
因为他们刚才坐着读过的任何东西,他们都会站着重复,并用同样的诗句、同样的声调吟唱;反复提供的剩白菜害死了可怜的教师们。
§7.155quis color et quod sit causae genus atque ubi summa §7.156quaestio, quae veniant diversa e parte sagittae, §7.157nosse volunt omnes, mercedem solvere nemo
有什么修辞色彩、诉讼属于什么类型、最大争点在何处、对立面会射来什么样的箭—— 每个人都想知道这些,但没有人想支付学费。
§7.158mercedem appellas? quid enim scio?
culpa docentis
“你把这叫做学费? 因为我学到了什么?