Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §6.159-6.232

完美妻子的傲慢与希腊化的做作

第 15 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

在本节中,诗人批评了即使是最完美的妻子也因傲慢而令人难以忍受、罗马妇女对希腊风尚的滑稽模仿,以及她们对丈夫实施的绝对专制和不忠。

§6.159observant ubi festa mero pede sabbata reges §6.160et vetus indulget senibus clementia porcis.
那些国王赤脚庆祝节日安息日,古老的仁慈对年迈的猪群网开一面。
§6.161Nullane de tantis gregibus tibi digna videtur?
在这么一大群女人中,难道就没有一个配得上你的吗?
§6.162sit formosa decens dives fecunda, vetustos §6.163porticibus disponat avos, intactior omni §6.164crinibus effusis bellum dirimente Sabina, §6.165rara avis in terris nigroque simillima cycno: §6.166quis feret uxorem cui constant omnia? malo,
纵使她美丽、端庄、富有、多产,在回廊里陈列着古老的先祖,比任何一个披散头发调停战争的萨宾妇女都要贞洁,如同地上的稀有之鸟,极其类似于黑天鹅:谁能忍受一个拥有一切优点的妻子?
§6.167malo Venusinam quam te, Cornelia, mater §6.168Gracchorum, si cum magnis virtutibus adfers §6.169grande supercilium et numeras in dote triumphos,
我宁愿,我宁愿要个温努西亚的村妇,也不要你,柯内莉亚,格拉古兄弟的母亲,如果你在带来伟大美德的同时,还带着高傲的神情,并在嫁妆中列数先祖的凯旋。
§6.170tolle tuum, precor, Hannibalem victumque Syphacem §6.171in castris et cum tota Carthagine migra.
求求你,带走你的汉尼拔和在营帐中被击败的西法克斯,连同整个迦太基一起搬走吧。
§6.172‘Parce, precor, Paean, et tu, dea, pone sagittas; §6.173nil pueri faciunt, ipsam configite matrem,’ §6.174Amphion clamat; sed Paean contrahit arcum, §6.175extulit ergo greges natorum ipsumque parentem, §6.176dum sibi nobilior Latonae gente videtur §6.177atque eadem scrofa Niobe fecundior alba.
“求你宽恕,派安,还有你,女神,放下你的箭吧;孩子们没有做错什么,射穿母亲自己吧,” 安菲翁哭喊着;但派安拉满了弓,因而送葬了那群孩子以及父亲本人,当时尼奥贝自以为比拉托娜的家族更为高贵,同时也比那头白色牝猪更加多产。
§6.178quae tanti gravitas, quae forma, ut se tibi semper
有什么样的庄重,什么样的美貌,值得让她永远向你邀功?
§6.179imputet? huius enim rari summique voluptas §6.180nulla boni, quotiens animo corrupta superbo §6.181plus aloes quam mellis habet, quis deditus autem
因为从这种稀有而至高的美好中得不到任何乐趣,每当她被傲慢的心灵所腐蚀,苦胆多过甜蜜。
§6.182usque adeo est, ut non illam quam laudibus effert §6.183horreat inque diem septenis oderit horis?
然而,又有谁会如此迷恋妻子,以至于不对那个他赞不绝口的女人心生畏惧,并且一天中有七个小时在痛恨她呢?
§6.184Quaedam parva quidem, sed non toleranda maritis,
有些事确实微不足道,但对丈夫们来说却无法容忍。
§6.185nam quid rancidius, quam quod se non putat ulla §6.186formosam nisi quae de Tusca Graecula facta est, §6.187de Sulmonensi mera Cecropis? omnia Graece,
因为还有什么比这更令人作呕的呢:没有一个女人认为自己美丽,除非她已从托斯卡纳妇人变成了希腊小丫头,从苏尔莫妇人变成了纯粹的雅典女人?
§6.188cum sit turpe magis nostris nescire Latine; §6.189hoc sermone pavent, hoc iram gaudia curas, §6.190hoc cuncta effundunt animi secreta: quid ultra?
一切都用希腊语,尽管对于我们的人来说,不懂拉丁语是更为可耻的事;她们用这种语言表达恐惧,用它表达愤怒、喜悦和忧虑,用它倾诉内心的所有秘密。
§6.191concumbunt Graece, dones tamen ista puellis
还有更甚者:她们用希腊语行房。
§6.192tune etiam, quam sextus et octogensimus annus §6.193pulsat, adhuc Graece? non est hic sermo pudicus
不过,你或许可以对年轻姑娘宽容这些:难道连你,那已经历了八十六个年头的你,也依然用希腊语吗?
§6.194in vetula: quotiens lascivum intervenit illud §6.195ζωὴ καὶ ψυχή, modo sub lodice relictis §6.196uteris in turba, quod enim non excitet inguen
这种语言在老太婆身上并非端庄之语:每当那句风骚的 “我的生命与灵魂”插进来时,你却在人群中使用了刚才还留在被褥底下的词语。
§6.197vox blanda et nequam? digitos habet, ut tamen omnes
有什么样的欲望是那谄媚且轻佻的声音所不能激起的呢?
§6.198subsidant pinnae, dicas haec mollius Haemo §6.199quamquam et Carpophoro, facies tua conputat annos.
它仿佛长着手指,然而,即便所有的羽翼都已平息,即便你比海穆斯或卡尔波鲁斯说得还要温柔,你的脸已经计算出你的岁数了。
§6.200Si tibi legitimis pactam iunctamque tabellis §6.201non es amaturus, ducendi nulla videtur §6.202causa, nec est quare cenam et mustacea perdas §6.203labente officio crudis donanda, nec illud §6.204quod prima pro nocte datur, cum lance beata §6.205Dacicus et scripto radiat Germanicus auro.
如果你并不打算去爱那通过合法契约与你约结的妻子,那么结婚似乎就毫无理由,你也没有必要浪费那要在客人们应酬将毕、饱胀未消时赠送给他们的婚宴和甜饼,更没有必要浪费那为新婚首夜而赠送的礼物,当时在那华丽的金盘上,刻有达基库斯和日耳曼尼库斯称号的金币在铸金中熠熠生辉。
§6.206si tibi simplicitas uxoria, deditus uni §6.207est animus, summitte caput cervice parata §6.208ferre iugum, nullam invenies quae parcat amanti: §6.209ardeat ipsa licet, tormentis gaudet amantis §6.210et spoliis; igitur longe minus utilis illi §6.211uxor, quisquis erit bonus optandusque maritus.
如果你对妻子怀有一片痴情,你的心专属于她一人,那就低下头,准备好你的颈项去承受那枷锁;你找不到一个会怜惜情人的女人:纵使她自己也在燃烧,她也乐于见到情人的痛苦和掠夺来的战利品;因此,对于任何一个将成为贤德、理想的丈夫而言,妻子对他都是有害得多的存在。
§6.212nil umquam invita donabis coniuge, vendes §6.213hac opstante nihil, nihil, haec si nolet, emetur.
只要妻子不乐意,你绝不可能赠送任何东西,若她阻拦,你什么也卖不掉,若她不同意,你也什么都买不成。
§6.214haec dabit affectus: ille excludatur amicus §6.215iam senior, cuius barbam tua ianua vidit.
她会指定你的情感交际:让那个老朋友被拒之门外吧,他如今已是长者,你的门户曾见过他初长的胡须。
§6.216testandi cum sit lenonibus atque lanistis §6.217libertas et iuris idem contingat harenae, §6.218non unus tibi rivalis dictabitur heres.
既然连拉皮条的和角斗士教练都有立遗嘱的自由,而同样的权利也属于竞技场的人,那么将会有不只一个情敌被指定为你的继承人。
§6.219Pone crucem servo.
“把这个奴隶钉上十字架。
‘meruit quo crimine servus
”“这个奴隶犯了什么罪,竟应受此重刑?
§6.220supplicium? quis testis adest? quis detulit? audi;
有什么证人在场? 谁告发的?
§6.221nulla umquam de morte hominis cunctatio longa est. ’
听着,事关人的生死,任何延迟都绝不算漫长。
§6.222‘o demens, ita servus homo est? nil fecerit, esto:
” “疯子,难道奴隶也算人吗?
§6.223hoc volo, sic iubeo, sit pro ratione voluntas. ’
就算他什么都没做,那又怎样:这是我的渴望,我如此命令,让我的意志代替理由。
§6.224imperat ergo viro.
” 于是她统治着丈夫。
set mox haec regna relinquit §6.225permutatque domos et flammea conterit, inde §6.226avolat et spreti repetit vestigia lecti; §6.227ornatas paulo ante fores, pendentia linquit §6.228vela domus et adhuc virides in limine ramos.
但不久她便放弃了这些王权,频繁迁居,磨损着一件又一件婚纱;接着翩然飞走,重新回到那曾被她鄙弃的床榻前;她撇下不久前刚装饰好的门户、悬挂着的门帘,以及门槛上至今依然青绿的枝条。
§6.229sic crescit numerus, sic fiunt octo mariti §6.230quinque per autumnos, titulo res digna sepulchri.
如此数量递增,在五个秋天里换了八个丈夫:这真是值得刻在墓碑上的奇闻。
§6.231Desperanda tibi salva concordia socru, §6.232illa docet spoliis nudi gaudere mariti,
只要岳母健在,你就必须对家庭和睦感到绝望;她教会女儿因剥光衣服的丈夫身上的战利品而欣喜,

词汇与语法注释

  1. 6.162sit — 让步虚拟语气(现在时第三人称单数)。意为“即使(该女子)美丽……”,与下文第166行的修辞问句“谁能忍受这样的妻子?”相呼应。
  2. 6.176Latonae gente — 比较夺格。置于比较级“nobilior”之后,意为“比拉托娜的血统更(高贵)”,突出了尼奥贝的狂妄自大。后续的“scrofa... alba”(白色牝猪)同样是与“fecundior”相配的比较夺格对象。
  3. 6.203labente officio — 独立夺格结构,由现在分词“labente”与名词“officio”构成。意为“在(宾客们的婚礼应酬)义务渐趋结束(衰落)之时”,描绘了深夜婚礼宴席行将结束、宾客疲惫准备离去的场景。
  4. 6.231ψυχή,... ψυχή, — 独立夺格结构,由形容词“salva”和名词“socru”(岳母)构成(省略分词)。意为“只要岳母健在”,指明了夫妻和睦(concordia)无法实现的先决条件。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §6.159-6.232. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:6.159-6.232

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。