§4.1Ecce iterum Crispinus, et est mihi saepe vocandus §4.2ad partes, monstrum nulla virtute redemptum §4.3a vitiis, aegrae solaque libidine fortes §4.4deliciae; viduas tantum aspernatus. adulter,
看哪,又是克里斯皮努斯,我不得不经常传唤他出场,一个没有被任何美德从恶行中救赎出来的怪物,一个身体虚弱却唯独在淫欲中强悍的宠儿;只蔑视未婚女子的通奸者。
§4.5quid refert igitur, quantis iumenta fatiget §4.6porticibus, quanta nemorum vectetur in umbra, §4.7iugera quot vicina foro, quas emerit aedes?
那么,他在多么宽广的柱廊里让坐骑疲惫,在多么深浓的林荫下坐轿前行,在广场附近买了多少亩土地,买了怎样的宅邸,这又有什么关系?
这个乱伦者,最近曾与他同床共枕的,是那位戴着发带的在鲜血依然温热时(生着)就被埋入地下的女祭司。
§4.11Sed nunc de factis levioribus, et tamen alter
但现在谈谈较轻的过错吧。
然而,若是换作旁人做了同样的事,就会受到风纪法官的惩罚;因为,对于善良的提提乌斯和塞乌斯而言是耻辱的事,却对克里斯皮努斯很相称。
§4.14Crispinum: quid agas, cum dira et foedior omni §4.15crimine persona est? mullum sex milibus emit, §4.16aequantem sane paribus sestertia libris, §4.17ut perhibent qui de magnis maiora loquuntur,
当这个人本身就比任何罪名都更可怕、更丑恶时,你又能怎么办? 他花六千塞斯特尔提乌斯买了一条绯鲵鲣,确实,每一磅鱼肉相当于一千塞斯特尔提乌斯,正如那些把大事说得更大的人所言。
§4.18consilium laudo artificis, si munere tanto §4.19praecipuam in tabulis ceram senis abstulit orbi; §4.20est ratio ulterior, magnae si misit amicae, §4.21quae vehitur clauso latis specularibus antro,
我赞赏这匠人的妙计,如果通过如此厚赠,他在无嗣老人的遗言书中骗取了最主要的继承人位置;或者,如果他把鱼送给了某位尊贵的女友,那便还有更深的图谋,她坐着装有宽玻璃窗的封闭女轿前行。
§4.22nil tale expectes: emit sibi.
不要指望此类事情:他是买给他自己的。
multa videmus §4.23quae miser et frugi non fecit Apicius;
我们见识过许多那个可怜而节俭的阿皮基乌斯都不曾做过的事。
hoc tu, §4.24succinctus patria quondam, Crispine, papyro?
这事是你干的吗,克里斯皮努斯,你这昔日裹着家乡纸莎草的人?
§4.25hoc pretio squamas? potuit fortasse minoris
以这个价钱买鱼鳞?
或许买下那个渔夫比买这条鱼还要便宜;在行省里,这个价钱可以买下田地,但在阿普里亚,同样的价钱能买到更广阔的土地。
§4.28qualis tunc epulas ipsum gluttisse putamus §4.29induperatorem, cum tot sestertia, partem §4.30exiguam et modicae sumptam de margine cenae, §4.31purpureus magni ructarit scurra Palati, §4.32iam princeps equitum, magna qui voce solebat §4.33vendere municipes fracta de merce siluros?
那么,我们认为当时皇帝本人吞食了怎样的一席盛宴,当这许多塞斯特尔提乌斯——不过是普通晚宴边缘的微不足道的一小部分—— 被大皇宫里穿着深红色衣服的丑角吐出来的时候,而他如今已是骑士之首,昔日还曾大声从破损的货物中兜售家乡的鲶鱼?
§4.34incipe, Calliope, licet et considere, non est
开始吧,卡利俄佩!
你可以坐下来,不用歌唱,我们在处理真实的历史,讲吧,皮埃里亚的少女们;愿我曾称呼你们为“少女”能对我有所裨益。
§4.37Cum iam semianimum laceraret Flavius orbem §4.38ultimus et calvo serviret Roma Neroni, §4.39incidit Hadriaci spatium admirabile rhombi §4.40ante domum Veneris, quam Dorica sustinet Ancon, §4.41implevitque sinus; nec enim minor haeserat illis §4.42quos operit glacies Maeotica ruptaque tandem §4.43solibus effundit torrentis ad ostia Ponti §4.44desidia tardos et longo frigore pingues,
当最后的弗拉维乌斯皇帝正在撕裂那奄奄一息的世界,而罗马在对一个秃头的尼禄俯首称臣时,一条大得惊人的阿德里亚海大菱鲆落网于多里斯人支撑的安康城前的维纳斯神庙前,并塞满了网袋;因为它的个头不亚于那些被马奥蒂斯冰层覆盖、并最终被阳光消融而排入奔腾的蓬托斯河口的鱼类,它们因懒散而迟缓,因长期的寒冷而肥壮。
§4.45destinat hoc monstrum cumbae Unique magister §4.46pontifici summo, quis enim proponere talem §4.47aut emere auderet, cum plena et litora multo
渔船和渔网的主人决定将这只怪物呈献给最高祭司,因为有谁敢兜售这样的一条鱼,或者谁敢买呢?
§4.48delatore forent? dispersi protinus algae
毕竟连海岸上都布满了密告者。
§4.49inquisitores agerent cum remige nudo §4.50non dubitaturi fugitivum dicere piscem §4.51depastumque diu vivaria Caesaris, inde §4.52elapsum veterem ad dominum debere reverti,
那些散落在各处的藻屑检查官会立刻去纠缠那个赤身裸体的船夫,毫不犹豫地宣称这条鱼是逃亡者,在凯萨尔的鱼塘里被长期喂养,然后逃了出来,应当归还给它原来的主人。
§4.53si quid Palfurio, si credimus Armillato, §4.54quidquid conspicuum pulchrumque est aequore toto, §4.55res fisci est, ubicumque natat, donabitur ergo, §4.56ne pereat.
如果我们相信帕尔富里乌斯,相信阿尔米拉图斯,那么整个海域中凡是显眼和美丽的东西,无论游在何处,都是国库的财产。 因此,它必须被呈献,免得坏掉。
Iam letifero cedente pruinis §4.57autumno, iam quartanam sperantibus aegris §4.58stridebat deformis hiems praedamque recentem §4.59servabat, tamen hic properat, velut urgueat Auster,
如今带来死亡的秋天已向霜冻让步,病人正企盼着间歇热的消退,严冬呼啸着,保存着新鲜的猎物,然而他依然行色匆匆,仿佛南风在驱赶着他。
§4.60utque lacus suberant, ubi quamquam diruta servat §4.61ignem Troianum et Vestam colit Alba minorem,
当他来到位于湖畔下方的阿尔巴,虽然它已被摧毁,但那里依然保存着特洛伊的圣火,崇拜着较小的维斯塔,惊奇的群众将他入城的路阻挡了一会儿。
§4.62obstitit intranti miratrix turba parumper, §4.63ut cessit, facili patuerunt cardine valvae; §4.64exclusi spectant admissa obsonia patres.
当群众退开,大门从顺畅的轴承处打开;被拒之门外的元老们注视着被送入的美味。
§4.65itur ad Atriden.
他走向阿特柔斯之子。
tum Picens
accipe,
dixit, §4.66‘privatis maiora focis, genialis agatur §4.67iste dies, propera stomachum laxare sagina, §4.68et tua servatum consume in saecula rhombum.
这时,那个皮凯努姆人说道: “请收下吧,这件非普通人家灶火所能容纳的礼物,愿您愉快地度过这个良辰吉日,快清空胃部,饱餐一顿,并享用这为您治世而保存至今的大菱鲆。
§4.69ipse capi voluit.
它自己都渴望被捕获。
’ quid apertius? et tamen illi
”还有比这更露骨的奉承吗?
§4.70surgebant cristae; nihil est quod credere de se §4.71non possit cum laudatur dis aequa potestas.
然而他的羽冠依然得意地竖了起来;当与神同等的权势受到赞美时,就没有什么是它不能相信自己的。
§4.72sed derat pisci patinae mensura, vocantur §4.73ergo in consilium proceres, quos oderat ille, §4.74in quorum facie miserae magnaeque sedebat §4.75pallor amicitiae, primus clamante Liburno §4.76currite, iam sedit
rapta properabat abolla §4.77Pegasus, attonitae positus modo vilicus urbi.
但鱼盘的大小容不下这条鱼;因此重臣们被召来商议,那是他所憎恨的人,在他们的脸上,凝固着那悲惨而伟大的友谊的苍白。 随着利布尔尼亚人大声喊道: “快跑,他已经入座了! ”披着匆忙抓起的斗篷疾行的是佩加苏斯,那个刚刚被任命为惊愕之城管理人的男人。