§3.244unda prior, magno populus premit agmine lumbos
前方的波浪阻挡着我们,后面跟随的人群排成大队挤压着我们的腰部。
§3.245qui sequitur; ferit hic cubito, ferit assere duro §3.246alter, at hic tignum capiti incutit, ille metretam.
有人用手肘撞击,有人用坚硬的木杆戳击,而这人把梁木撞在头上,那人把大水罐撞过来。
§3.247pinguia crura luto, planta mox undique magna §3.248calcor, et in digito clavus mihi militis haeret.
双腿沾满泥泞,很快四面八方的大脚掌将我践踏,兵士鞋底的铁钉扎进我的脚趾。
§3.249Nonne vides quanto celebretur sportula fumo?
你难道看不见那分发施舍物的活动伴随着多么浓烈的烟雾?
§3.250centum convivae, sequitur sua quemque culina.
有一百位食客,每个人后面都跟着他自己的厨房。
§3.251Corbulo vix ferret tot vasa ingentia, tot res §3.252inpositas capiti, quas recto vertice portat §3.253servulus infelix et cursu ventilat ignem, §3.254scinduntur tunicae sartae modo, longa coruscat §3.255serraco veniente abies, atque altera pinum §3.256plaustra vehunt; nutant alte populoque minantur.
纵然是科尔布洛,也难以承受这么多巨大的器皿、这么多置于头顶之上,那个不幸的小奴隶却挺直着脖子抬着奔跑,并在奔跑中扇起火头,刚刚缝补好的突尼克被扯裂;随着货车的驶来,长长的冷杉木在摇晃,另一辆货车运载着松木;它们在高处摇摇欲坠,威胁着人群。
因为,如果运载着利古里亚石料的车轴崩断,把倾覆的“大山”倾泻在人群之上,他们的身体还会留下什么?
§3.259quid superest de corporibus? quis membra, quis ossa
谁能找到肢体,谁能找到骨头?
§3.260invenit? obtritum vulgi perit omne cadaver
普通百姓被压扁的尸体全部消失,如同灵魂一般消逝。
§3.261more animae, domus interea secura patellas §3.262iam lavat et bucca foculum excitat et sonat unctis §3.263striglibus et pleno componit lintea guto.
与此同时,家里的人安然无事地已经洗着盘子,用嘴吹旺炉火,在涂了油的刮身板声中,把擦身巾与装满的油瓶整理妥当。
§3.264haec inter pueros varie properantur, at ille §3.265iam sedet in ripa taetrumque novicius horret, §3.266porthmea nec sperat caenosi gurgitis alnum §3.267infelix nec habet quem porrigat ore trientem.
奴隶们正忙着这些各样的差事,然而那个逝者已然坐在彼岸,作为新魂而对阴惨的船夫产生畏惧,他不敢奢望能搭上那浑浊深渊中的赤杨木木舟,可怜的他口中甚至没有一枚可以呈递的铜币。
§3.268Respice nunc alia ac diversa pericula noctis: §3.269quod spatium tectis sublimibus unde cerebrum §3.270testa ferit, quotiens rimosa et curta fenestris §3.271vasa cadant, quanto percussum pondere signent §3.272et laedant silicem, possis ignavus haberi
现在再来看看夜晚其他截然不同的危险:那高耸的屋顶距离地面有多高的空间,落下的瓦片会砸中脑袋;有多少次,开裂和残缺的器皿从窗户坠落,以多么沉重的力量砸在路面上、给石板留下伤痕。
§3.273et subiti casus inprovidus, ad cenam si §3.274intestatus eas: adeo tot fata, quot illa §3.275nocte patent vigiles te praetereunte fenestrae.
如果你前去赴宴而未立遗嘱,你可能会被认为是怠惰且对突发灾祸毫无防备:事实上,在你路过的那个夜晚,有多少扇亮着灯的窗口打开着,就有多少种死因在等着你。
所以,你应该企盼并随身带去一个卑微的祈愿:但愿他们只满足于倒出浅盆里的脏水。
§3.278Ebrius ac petulans, qui nullum forte cecidit, §3.279dat poenas, noctem patitur lugentis amicum §3.280Pelidae, cubat in faciem, mox deinde supinus; §3.282somnum rixa facit, sed quamvis improbus annis §3.283atque mero fervens, cavet hunc, quem coccina laena §3.284vitari iubet et comitum longissimus ordo, §3.285multum praeterea flammarum et aenea lampas; §3.286me, quem luna solet deducere vel breve lumen §3.287candelae, cuius dispenso et tempero filum,
一个喝醉且粗野的家伙,如果碰巧没有打死任何人,就会痛苦万分,忍受着如同佩琉斯之子哀悼挚友般的夜晚,他时而趴着,随即又仰面躺着;争吵才能让他入睡,但无论他因年轻和美酒而如何狂妄,他也会避开那被深红色斗篷和极长长的侍从队伍警告人们应当避开的人,此外还有大量的火光和青铜提灯;而我,只有月光或是蜡烛的微弱光芒来护送我,我还得精打细算、调节着它的烛芯,他却嗤之以鼻。
§3.288contemnit, miserae cognosce prohoemia rixae, §3.289si rixa est, ubi tu pulsas, ego vapulo tantum,
听听这场悲惨争吵的序幕吧,如果这也能算争吵的话——你在那动手打人,而我只有挨打的份。
§3.290stat contra starique iubet: parere necesse est; §3.291nam quid agas, cum te furiosus cogat et idem
他挡在面前,命令我停下:我只能服从;因为当一个疯子强迫你,而且他本人更为强壮时,你又能怎么办?
§3.292fortior?
"unde venis?"
, exclamat, ‘cuius aceto, §3.293cuius conche tumes? quis tecum sectile porrum
“你从哪来? ”他吼道,“你胀满着谁家的酸酒,谁家的蚕豆?
§3.294sutor et elixi vervecis labra comedit?
哪个鞋匠和你一起吃着切碎的韭葱和煮熟的羊嘴唇肉?
§3.295nil mihi respondes? aut dic aut accipe calcem.
你不回答我? 要么说,要么挨一脚。
§3.296ede ubi consistas; in qua te quaero proseucha?’
快说你呆在什么地方;我该去哪座犹太会堂找你?
§3.297dicere si temptes aliquid tacitusve recedas, §3.298tantumdem est: feriunt pariter, vadimonia deinde
’ 如果你试图说些什么,或者默默退开,结果都是一样:他们照样打你,然后,愤怒地要你立下出庭保证。
§3.299irati faciunt, libertas pauperis haec est: §3.300pulsatus rogat et pugnis concisus adorat §3.301ut liceat paucis cum dentibus inde reverti.
穷人的“自由”就是如此:挨了揍还要央求,被拳头打得遍体鳞伤还要哀求,只求能带着仅存的几颗牙齿离开那里。
§3.302Nec tamen haec tantum metuas, nam qui spoliet te §3.303non derit clausis domibus, postquam omnis ubique §3.304fixa catenatae siluit compago tabernae.
然而,你还不单单要害怕这些,因为当所有的门窗都已关上,到处被铁链锁住的店铺板门都寂静无声之后,绝不缺少劫掠你的人。
§3.305interdum et ferro subitus grassator agit rem; §3.306armato quotiens tutae custode tenentur §3.307et Pomptina palus et Gallinaria pinus, §3.308sic inde huc omnes tamquam ad vivaria currunt
有时,突然出现的强盗还会动用钢刀办事;每当蓬普蒂纳沼泽和加利纳里亚松林在武装卫队的守护下得以确保安全时,他们便全都从那里往这里奔逃,就像奔向饲养场一样。
§3.309qua fornace graves, qua non incude catenae?
在哪座熔炉里,在哪个铁砧上,不正在打造着沉重的铁链?
§3.310maximus in vinclis ferri modus, ut timeas ne §3.311vomer deficiat, ne marrae et sarcula desint.
极大量的铁都被用在了锁链上,以至于你不得不担心犁头会不够用,锄头和薅锄会发生短缺。
§3.312felices proavorum atavos, felicia dicas §3.313saecula quae quondam sub regibus atque tribunis §3.314viderunt uno contentam carcere Romam.
你会说我们曾祖父的祖先们是幸福的,那是一个幸福的时代,那时在国王和护民官的统治下,见证了罗马仅仅满足于一座监狱。
§3.315His alias poteram et pluris subnectere causas; §3.316sed iumenta vocant et sol inclinat, eundum est; §3.317nam mihi commota iam dudum mulio virga §3.318adnuit.
对于这些,我本可以加上其他更多原因;但牲口正在召唤,太阳也西斜了,我必须走了;因为马夫早就挥动着皮鞭,向我示意了。
ergo vale nostri memor, et quotiens te
所以,再见吧,请记住我们。
§3.319Roma tuo refici properantem reddet Aquino, §3.320me quoque ad Helvinam Cererem vestramque Dianam §3.321converte a Cumis, saturarum ego, ni pudet illas, §3.322auditor gelidos veniam caligatus in agros.
每当罗马让你急于休养而回到你的阿奎努姆时,也请将我从库麦召唤到你们的赫尔维亚刻瑞斯和狄安娜那里;如果你的讽刺诗不嫌弃的话,我愿穿上重靴,来到寒冷的田野里做你的听众。
’
”