§15.88sustinuit, nil umquam hac carne libentius edit.
即使是那些忍受着啃咬尸体的人,也从未像吃这具肉体那样甘之如饴。
§15.89nam scelere in tanto ne quaeras et dubites an §15.90prima voluptatem gula senserit; ultimus autem §15.91qui stetit, absumpto iam toto corpore ductis §15.92per terram digitis aliquid de sanguine gustat.
在如此重大的罪行中,你不必探问,也不必怀疑是否喉咙最先感受到了快感;然而那最后站立的人,在整个尸体已被吞食殆尽之后,将手指划过地面,尝到了些许鲜血。
§15.93Vascones, haec fama est, alimentis talibus olim §15.94produxere animas, sed res diversa, sed illic §15.95fortunae invidia est bellorumque ultima, casus §15.96extremi, longae dira obsidionis egestas:
传说瓦斯科内斯人曾经用这种食物维持了生命,但情况完全不同:在那里,是命运的嫉恨和战争的极点、极度的灾祸、长期围城中可怕的匮乏。
§15.97huius enim, quod nunc agitur, miserabile debet §15.98exemplum esse cibi, sicut modo dicta mihi gens: §15.99post omnis herbas, post cuncta animalia, quidquid §15.100cogebat vacui ventris furor, hostibus ipsis §15.101pallorem ac maciem et tenuis miserantibus artus, §15.102membra aliena fame lacerabant, esse parati §15.103et sua.
因为,正如我刚才所说的那族人,那应当是食物的可悲例子,而我们现在所讨论的:在吃尽了所有的草,吃尽了所有的动物,以及空空如也的胃袋的狂怒所强迫的一切之后,甚至连敌人本身都在哀怜他们的苍白、消瘦和枯槁的四肢时,他们因饥饿而撕咬他人的肢体,甚至准备吃掉自己的身体。
quisnam hominum veniam dare quisve deorum §15.104ventribus abnueret dira atque inmania passis, §15.105et quibus illorum poterant ignoscere manes, §15.106quorum corporibus vescebantur? melius nos
哪个人类或哪个神明会拒绝对承受了如此可怕和巨大痛苦的胃袋给予宽恕,甚至连那些死者的亡灵也能宽恕他们,毕竟他们是以这些人的尸体为食?
我们更健全地受到芝诺教诲的指引,因为他们认为并非一切,而是只有某些事情应当为了生命而做。
sed Cantaber unde §15.109Stoicus, antiqui praesertim aetate Metelli?
但是坎塔布里亚人从哪里得到斯多葛学说,尤其是在古老的梅特鲁斯时代?
§15.110nunc totus Graias nostrasque habet orbis Athenas, §15.111Gallia causidicos docuit facunda Britannos, §15.112de conducendo loquitur iam rhetore Thyle.
如今整个世界都拥有希腊和我们的雅典文化,雄辩的加利亚教育了不列颠的律师,如今连图勒也在谈论聘请修辞学家。
§15.113nobilis ille tamen populus quem diximus, et par §15.114virtute atque fide sed maior clade Zacynthos §15.115tale quid excusat: Maeotide saevior ara §15.116Aegyptos; quippe illa nefandi Taurica sacri §15.117inventrix homines (ut iam quae carmina tradunt §15.118digna fide credas) tantum immolat, ulterius nil §15.119aut gravius cultro timet hostia, quis modo casus
然而,我们提到的那高贵的民族,以及在勇气和忠诚上与他们相等、但在毁灭上更为惨烈的扎昆托斯,辩白了这种行为:埃及比迈奥蒂斯的祭坛更为残暴;因为那不祥之祭的塔乌里卡发明者,只献祭人类——如果说你现在相信那些歌谣所传达的值得信任的话——牺牲品并不害怕比祭刀更远或更重的痛苦。
§15.120inpulit hos? quae tanta fames infestaque vallo
然而,究竟是什么灾难驱使了他们?
§15.121arma coegerunt tam detestabile monstrum
什么如此巨大的饥饿,或逼近堑壕的武器,迫使他们敢于做出如此令人痛恨的怪行?
难道是因为在干涸的孟斐斯土地上,想要对不愿上涨的尼罗河表示不服?
§15.124qua nec terribiles Cimbri nec Brittones umquam §15.125Sauromataeque truces aut inmanes Agathyrsi, §15.126hac saevit rabie imbelle et inutile vulgus, §15.127parvula fictilibus solitum dare vela phaselis §15.128et brevibus pictae remis incumbere testae.
这种狂暴,连可怕的金布里人或不列颠人也从未有过,凶残的萨乌罗马泰人或巨大的阿加提尔西人也从未有过,如今这群怯懦且无用的平民却以这种狂怒施展暴虐,他们习惯于在陶土制成的独木舟上挂起微小的帆,并俯身于涂彩陶器小船的短桨之上。
§15.129nec poenam sceleri invenies nec digna parabis §15.130supplicia his populis, in quorum mente pares sunt §15.131et similes ira atque fames, mollissima corda
你既无法为他们的罪行找到惩罚,也无法为这些民族准备匹配的严惩,在他们的心目中,等同且相似的是愤怒与饥饿。
§15.132humano generi dare se natura fatetur, §15.133quae lacrimas dedit; haec nostri pars optima sensus.
自然承认她将最温柔的心赐予了人类,因为她赐予了泪水;这是我们感官的最佳部分。
§15.134plorare ergo iubet causam dicentis amici §15.135squaloremque rei, pupillum ad iura vocantem §15.136circumscriptorem, cuius manantia fletu §15.137ora puellares faciunt incerta capilli.
因此,她命令我们为替自己辩护的朋友的悲哀和被告的褴褛而哭泣,为将欺诈者告上法庭的孤儿而哭泣,孤儿那流着眼泪的面庞因其少女般的发丝而让人难辨雌雄。
§15.138naturae imperio gemimus, cum funus adultae §15.139virginis occurrit vel terra clauditur infans §15.140et minor igne rogi.
我们遵照自然的旨意而叹息,当成年少女的葬礼迎面而来,或是一个婴儿被埋葬入土、小得无法用火葬之火时。
quis enim bonus et face dignus §15.141arcana, qualem Cereris vult esse sacerdos, §15.142ulla aliena sibi credit mala? separat hoc nos
因为,哪一个配得上神秘火炬的好人——正如刻瑞斯的神官所期望的那样—— 会认为任何他人的不幸与己无关?
§15.143a grege mutorum, atque ideo venerabile soli §15.144sortiti ingenium divinorumque capaces §15.145atque exercendis pariendisque artibus apti §15.146sensum a caelesti demissum traximus arce, §15.147cuius egent prona et terram spectantia.
这把我们从无声的牲畜群中区分开来,因此唯有我们获得了值得尊崇的天赋,能够领悟神圣的事物,并且适合实践和创造艺术,我们从天上的城堡中引来了落下的感官,而那些低头看着地面的动物则缺乏这种感官。
mundi §15.148principio indulsit communis conditor illis §15.149tantum animas, nobis animum quoque, mutuus ut nos §15.150adfectus petere auxilium et praestare iuberet, §15.151dispersos trahere in populum, migrare vetusto §15.152de nemore et proavis habitatas linquere silvas, §15.153aedificare domos, laribus coniungere nostris §15.154tectum aliud, tutos vicino limine somnos §15.155ut collata daret fiducia, protegere armis §15.156lapsum aut ingenti nutantem vulnere civem, §15.157communi dare signa tuba, defendier isdem §15.158turribus atque una portarum clave teneri.
在世界初始,共同的创造者只施予它们命(anima),而对我们也赐予了魂(animus),以便让互动的情感命令我们寻求并提供帮助,将分散的人吸引成一个民族,搬离古老的树林,离开祖先居住的森林,建造房屋,将我们家神(lares)的屋顶与邻居的结合,以便凝聚的信任能通过邻近的门槛带来安全的睡眠;用武器保护倒下或因巨伤而摇摇欲坠的同胞,用共同的军号发出信号,由相同的塔楼守卫,并由一扇城门的钥匙来紧锁。
但如今蛇类的和谐更为显著,相似的猛兽会容忍拥有同类斑点的同伴;什么时候更强壮的狮子夺走过另一只狮子的生命?
在哪片树林里,野猪曾死于体型更大的野猪的獠牙之下?
§15.163Indica tigris agit rabida cum tigride pacem §15.164perpetuam, saevis inter se convenit ursis.
印度虎与狂暴的虎保持着永恒的和平,残暴的熊彼此相安无事。
§15.165ast homini ferrum letale incude nefanda §15.166produxisse parum est, cum rastra et sarcula tantum §15.167adsueti coquere et marris ac vomere lassi §15.168nescierint primi gladios extendere fabri,
但对人类而言,在不祥的铁砧上锻造出致命的铁器仍嫌不够,尽管最初的铁匠们只习惯于熔铸耙和锄头,并且疲惫于铲子和犁铧,还不知道如何拉长剑刃。
§15.169aspicimus populos quorum non sufficit irae §15.170occidisse aliquem, sed pectora bracchia voltum §15.171crediderint genus esse cibi.
我们却看到了那些民族,他们的愤怒不仅满足于杀死某人,反而相信胸膛、手臂、脸庞是一类食物。
quid diceret ergo §15.172vel quo non fugeret, si nunc haec monstra videret §15.173Pythagoras, cunctis animalibus abstinuit qui
那么,如果毕达哥拉斯如今看到这些怪物,他会说什么,或者他又不会逃往何处?
§15.174tamquam homine et ventri indulsit non omne legumen?
—— 他远避所有的动物,视之如人类,甚至不让自己的胃袋享用所有的豆类。