§16.1Quis numerare queat felicis praemia, Galli,
加鲁斯啊,谁能数清幸福军役的种种奖赏?
§16.2militiae? nam si subeuntur prospera castra, §16.3me pavidum excipiat tironem porta secundo §16.4sidere, plus etenim fati valet hora benigni §16.5quam si nos Veneris commendet epistula Marti §16.6et Samia genetrix quae delectatur harena.
因为如果进入了走运的军营,愿那大门在吉星之下迎接我这战战兢兢的新兵;因为,比起维纳斯的推荐信把我们引荐给马尔斯以及那位喜爱萨摩斯沙滩的母亲,一小时好运的命运拥有更大的力量。
§16.7Commoda tractemus primum communia, quorum §16.8haut minimum illud erit, ne te pulsare togatus §16.9audeat, immo etsi pulsetur, dissimulet nec §16.10audeat excussos praetori ostendere dentes §16.11et nigram in facie tumidis livoribus offam §16.12atque oculum medico nil promittente relictum.
我们先来谈谈共同的利益,在这些利益中,这绝非最小的一点:穿托加的平民不敢殴打你;甚至,即使他被打了,他也会隐瞒,不敢向法务官展示被打掉的牙齿,和脸上带着红肿青淤的黑色肿块,以及医生不作任何保证而留下的那只眼睛。
§16.13Bardaicus iudex datur haec punire volenti §16.14calceus et grandes magna ad subsellia surae §16.15legibus antiquis castrorum et more Camilli §16.16servato, miles ne vallum litiget extra §16.17et procul a signis.
对于想要惩罚这些罪行的人,法庭会给他们指定穿巴尔代军靴的法官,和高大长椅旁粗壮的小腿,这遵守了古老的军营法律和卡米鲁斯的习俗,即士兵不得在阵壁之外、在远离军旗的地方进行诉讼。
‘iustissima centurionum §16.18cognitio est igitur de milite, nec mihi derit §16.19ultio, si iustae defertur causa querellae.
“因此,百夫长对士兵的审判是最公正的,如果提出的是正当的申诉,我不会缺乏复仇的机会。
’ §16.20tota cohors tamen est inimica, omnesque manipli §16.21consensu magno efficiunt curabilis ut sit §16.22vindicta et gravior quam iniuria, dignum erit ergo
” 然而整个大队都是敌对的,所有的支队都以巨大的共识,使报复成为需要治疗的事情,并且比最初受到的侵害更重。
因此,当你只有两条腿时,却去碰撞那么多军靴、那么多成千上万的鞋钉,这只有配得上雄辩家瓦格里乌斯那头驴一样的脑子的人才会做。
§16.25milia clavorum, quis tam procul absit ab urbe §16.26praeterea, quis tam Pylades, molem aggeris ultra
此外,谁会离城市如此遥远,谁会如此像皮拉德斯,竟然来到阵壁土堆的另一边?
眼泪应立刻擦干,我们不要去恳求那些只会寻找借口推辞的朋友们。
§16.29da testem
iudex cum dixerit, audeat ille §16.30nescio quis, pugnos qui vidit, dicere
vidi, §16.31et credam dignum barba dignumque capillis
当法官说“出示你的证人”时,让那个看见了拳头的不知名的人敢于说“我看见了”,那么我就会相信他配得上我们祖先的胡须和头发。
§16.32maiorum, citius falsum producere testem §16.33contra paganum possis quam vera loquentem §16.34contra fortunam armati contraque pudorem.
比起对抗武装人员的权势和对抗其荣誉而说出真话的证人,你更容易针对一个平民制造出一个虚假的证人。
convallem ruris aviti §16.37improbus aut campum mihi si vicinus ademit §16.38et sacrum effodit medio de limite saxum, §16.39quod mea cum patulo coluit puls annua libo, §16.40debitor aut sumptos pergit non reddere nummos §16.41vana supervacui dicens chirographa ligni, §16.42expectandus erit qui lites inchoet annus §16.43totius populi, sed tunc quoque mille ferenda §16.44taedia, mille morae; totiens subsellia tantum §16.45sternuntur, iam facundo ponente lacernas §16.46Caedicio et Fusco iam micturiente parati §16.47digredimur, lentaque fori pugnamus harena,
如果一个邪恶的邻居夺走了我祖传土地的谷地或平原,并从界线中间挖走了那块神圣的石头 ——那是我每年用麦粥和宽大的扁饼祭祀过的石头,―― 或者如果债务人继续不归还借去的钱,声称无用的木书写板上的签名是无效的,那么就必须等待全罗马人民诉讼开始的一年;但即使到了那时,也必须忍受一千种厌烦、一千种延误;裁判席的长椅往往只是铺设好,当雄辩的卡埃迪基乌斯已经脱下斗篷、而富斯库斯正要去小便时,做好了准备的我们却被遣散,只能在广场那拖沓的沙地上继续争斗。
§16.48ast illis quos arma tegunt et balteus ambit, §16.49quod placitum est ipsis praestatur tempus agendi §16.50nec res atteritur longo sufflamine litis.
但是对于那些被武器保护、被武装带环绕的人来说,他们能获得自己满意的诉讼时间,他们的财富不会因为漫长的诉讼拖延而损耗。
§16.51Solis praeterea testandi militibus ius §16.52vivo patre datur, nam quae sunt parta labore §16.53militiae, placuit non esse in corpore census,
此外,唯有士兵被赋予在父亲在世时立遗嘱的权利;因为通过军役的劳苦所获得的财产,已被规定不属于父亲拥有完全支配权的家产本体。