Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §14.249-14.331

逐利的疯狂与自然要求的真实财富限度

第 47 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

作者描绘了贪婪的父母催促子女致富反而危及自身生命的过程,将冒着生命危险经商的愚行与其他疯狂行径进行对比,并指出真正充足的财富标准仅需自然和智慧所要求的最低限度。

§14.249expectare colus; morieris stamine nondum
等待命运三女神的纺锤是痛苦的;在你的生命之线尚未被斩断时,你就会死去。
§14.250abrupto, iam nunc obstas et vota moraris, §14.251iam torquet iuvenem longa et cervina senectus,
如今你正挡着路,耽误着他的期盼;漫长如鹿一般的晚年已经在折磨着这个年轻人。
§14.252ocius Archigenen quaere atque eme quod Mithridates §14.253composuit;
快去寻找阿尔基ゲネス,买下米特里达梯所配制的解毒药。
si vis aliam decerpere ficum §14.254atque alias tractare rosas, medicamen habendum est, §14.255sorbere ante cibum quod debeat et pater et rex. ’
如果你还想摘下另一个无花果,抚摸另一朵玫瑰,就必须备好药物,那是做父亲的和当君王的在进食前都必须吞服的。
§14.256Monstro voluptatem egregiam, cui nulla theatra, §14.257nulla aequare queas praetoris pulpita lauti, §14.258si spectes quanto capitis discrimine constent
我向你展示一种极好的娱乐,任何奢华法官的舞台、任何戏院都无法与之媲美:如果你能看到,家业的增长是以何等巨大的生命危险为代价的。
§14.259incrementa domus, aerata multus in arca §14.260fiscus et ad vigilem ponendi Castora nummi, §14.261ex quo Mars Vltor galeam quoque perdidit et res §14.262non potuit servare suas.
那是包铜木箱里的巨额财富,以及自修复仇者玛尔斯甚至丢了头盔、连自己的财产都无法保护以来,必须存放在警醒的卡斯托尔神庙里的钱财。
ergo omnia Florae §14.263et Cereris licet et Cybeles aulaea relinquas: §14.264tanto maiores humana negotia ludi.
因此,你可以抛开弗洛拉、刻瑞斯和库柏勒的所有剧场帷幕:人类的事业是何等伟大的戏剧。
§14.265an magis oblectant animum iactata petauro §14.266corpora quique solet rectum descendere funem,
难道从跳板上弹飞出去的肉体,以及惯于沿着垂直绳索滑下的人,比你更能取悦心灵吗?
§14.267quam tu, Corycia semper qui puppe moraris, §14.268atque habitas, Coro semper tollendus et Austro, §14.269perditus ac vilis sacci mercator olentis,
你总是逗留在科律基亚的船上,居住在其中,总是被西北风和南风抛起,成了一个无可救药、贩卖臭皮袋廉价货的商人。
§14.270qui gaudes pingue antiquae de litore Cretae §14.271passum et municipes Iovis advexisse lagonas?
你因从古老克里特岛的海岸运来浓郁的烈性葡萄酒和与朱庇特同乡的陶罐而沾沾自喜。
§14.272hic tamen ancipiti figens vestigia planta §14.273victum illa mercede parat, brumamque famemque §14.274illa reste cavet: tu propter mille talenta
然而,那个人用不稳的脚掌踏出脚步,靠那份酬劳换取生计,用那根绳索防备严冬与饥饿;你却为了千个塔兰同和百座别墅而甘冒大险。
§14.275et centum villas temerarius, aspice portus §14.276et plenum magnis trabibus mare: plus hominum es iam §14.277in pelago, veniet classis quocumque vocarit
看看港口,看看塞满巨大木船的海洋:如今在海里的人比在陆地上的还多,只要利润的希望在召唤,船队就会开往任何地方。
§14.278spes lucri, nec Carpathium Gaetulaque tantum §14.279aequora transiliet, sed longe Calpe relicta §14.280audiet Herculeo stridentem gurgite solem.
他们不仅会跨越卡尔帕托斯海和盖图利亚海,还会把卡尔佩远远抛在身后,去聆听太阳在赫拉克勒斯的深渊中咝咝作响。
§14.281grande operae pretium est, ut tenso folle reverti §14.282inde domum possis tumidaque superbus aluta. §14.283Oceani monstra et iuvenes vidisse marinos.
这真是血汗的伟大回报,好让你能带着撑大的钱包和因鼓胀的皮袋而骄傲的姿态重返家园,夸耀自己见识过大洋的怪物和海洋的青年!
§14.284Non unus mentes agitat furor;
扰乱人们心灵的狂热不止一种。
ille sororis §14.285in manibus vultu Eumenidum ferretur et igni, §14.286hic bove percusso mugire Agamemnona credit
那个人在妹妹的怀抱里,被复仇女神的面容与烈火吓得发狂;这个人鞭打着公牛,以为是阿伽门农或伊萨卡人在哀嚎。
§14.287aut Ithacum: parcat tunicis licet atque lacernis, §14.288curatoris eget qui navem mercibus implet §14.289ad summum latus et tabula distinguitur unda,
即便他不曾撕碎自己的内衣与外套,但他既然把货物装满了船舷,只隔着一块木板与波涛相望,他就同样需要监护人。
§14.290cum sit causa mali tanti et discriminis huius §14.291concisum argentum in titulos faciesque minutas.
而造成如此大祸与危险的原因,不过是被切割成文字与微小头像的银币。
§14.292occurrunt nubes et fulgura: solvite funem
乌云与闪电迎面而来:“解开缆绳!
§14.293frumenti dominus clamat piperisve coempti, §14.294‘nil color hic caeli, nil fascia nigra minatur; §14.295aestivum tonat.
” 囤积的小麦或胡椒的主人喊道: “这天空的颜色毫无威胁,那黑色的云带也算不得什么;这只是夏日的雷声。
’ infelix hac forsitan ipsa §14.296nocte cadet fractis trabibus fluctuque premetur §14.297obrutus et zonam laeva morsuque tenebit,
”可怜的人啊,或许就在今夜,他会随着破碎的木船坠落,被海浪压在底下淹没,左手和牙齿死死咬住钱带。
§14.298sed cuius votis modo non suffecerat aurum §14.299quod Tagus et rutila volvit Pactolus harena, §14.300frigida sufficient velantes inguina panni §14.301exiguusque cibus, mersa rate naufragus assem §14.302dum rogat et picta se tempestate tuetur.
然而,就在刚才,塔古斯河和帕克托洛斯河随赤沙翻滚而下的黄金还无法满足其愿望的他,现在却只能满足于遮蔽冰冷腰胯的破布和微不足道的食物,成了一个船沉人亡的难破船民,一边讨要着一个阿斯铜板,一边靠一块画着暴风雨的木板糊口。
§14.303Tantis parta malis cura maiore metuque §14.304servantur: misera est magni custodia census,
用如此多的痛苦换来的东西,要用更大的忧虑和恐惧来守护:巨额财富的看管是悲惨的。
§14.305dispositis praedives amis vigilare cohortem §14.306servorum noctu Licinus iubet, attonitus pro §14.307electro signisque suis Phrygiaque columna §14.308atque ebore et lata testudine, dolia nudi
巨富利基努斯命令一队奴隶在夜间备好水桶守卫,为他的琥珀、雕像、弗里吉亚石柱、象牙以及宽阔的玳瑁工艺品而提心吊胆。
§14.309non ardent cynici; si fregeris, altera fiet §14.310cras domus, atque eadem plumbo commissa manebit.
而赤裸的犬儒哲学家,他的木桶是不会着火的;即使你砸碎它,明天就会有另一个家,或者用铅焊接好的同一个家依然可以立在那里。
§14.311sensit Alexander, testa cum vidit in illa §14.312magnum habitatorem, quanto felicior hic qui §14.313nil cuperet quam qui totum sibi posceret orbem §14.314passurus gestis aequanda pericula rebus, nullum
亚历山大在那个木桶中看到那伟大的居民时,便意识到:比起那个为自己索要整个世界、注定要经历与其伟业相当的危险的人,这个一无所求的人要幸福得多。
§14.315numen habes, si sit prudentia: nos te, §14.316nos facimus, Fortuna, deam.
幸运女神啊,若人人都有明智,你就毫无神力:是我们,是我们把你捧为了女神。
Mensura tamen quae §14.317sufficiat census, siquis me consulat, edam: §14.318in quantum sitis atque fames et frigora poscunt, §14.319quantum, Epicure, tibi parvis suffecit in hortis, §14.320quantum Socratici ceperunt ante penates;
然而,若有人来咨询我,我将告知何等分量的财富便已足够:那便是饥渴与寒冷所要求的限度,那便是埃皮科鲁斯啊,在你的小花园里对你而言足够的分量,那便是早先苏格拉底的家庭所容纳的分量。
§14.321numquam aliud natura, aliud sapientia dicit,
自然与智慧所说的话,绝无二致。
§14.322acribus exemplis videor te eludere? misce
我是否显得是在用严苛的例子来愚弄你?
§14.323ergo aliquid nostris de moribus, effice summam §14.324bis septem ordinibus quam lex dignatur Othonis, §14.325haec quoque si rugam trahit extenditque labellum, §14.326sume duos equites, fac tertia quadringenta
那么,就从我们当今的习俗中掺入一些吧:凑足奥托法令认为配得上十四排议席的总额;如果这依然让你皱眉并撇嘴,那就拿走两个骑士的财产,凑足三个四十万。
§14.327si nondum inplevi gremium, si panditur ultra, §14.328nec Croesi fortuna umquam nec Persica regna §14.329sufficient animo nec divitiae Narcissi, §14.330indulsit Caesar cui Claudius omnia, cuius §14.331paruit imperiis uxorem occidere iussus.
如果我还没有填满你的怀抱,如果它还张得更开,那么克罗伊斯之富、波斯之王权都绝不能满足你的心,纳尔奇苏斯的财富也不能——克劳狄乌斯皇帝对其百依百顺,在奉其命令被要求杀死自己妻子时,他也遵从了。

词汇与语法注释

  1. §14.249expectare colus — 动词不定式短语,用以填补前一行末尾省略的结构(暗示“...是沉重的负担”)。此处指等待命运女神们纺织生命之线的纺锤(colus)。
  2. §14.255quod debeat — 关系从句(quod...)中的虚拟语气 debeat 用以限定先行词 medicamen 的特征,表示“一种(父亲和君王)在餐前必须吞服的”解毒药。
  3. §14.258quanto capitis discrimine constent — 在由 quanto 引导的间接疑问句中,capitis discrimine 是表示代价的夺格(“以生命的危险为代价”),constent 是动词 constare(价值为、花费)的现在时虚拟语气。
  4. §14.269perditus ac vilis — 主格形容词,作为同位语修饰前述的第二人称单数主语 tu,带蔑视意味地形容这位贩卖臭袋货物的商人(sacci mercator olentis)。
  5. §14.283vidisse — 感叹不定式(exclamatory infinitive),用以表达对商人吹嘘自己见过大洋怪物这一行为的讽刺与惊讶。
  6. §14.288curatoris eget — 动词 eget(需要、缺乏)支配属格,因而使用 curatoris。此处借喻暗示这位甘冒大险的商人需要像精神失常者一样配备法定的监护人。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §14.249-14.331. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:14.249-14.331

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。