Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §14.166-14.248

往昔简朴生活与贪婪教育导致的重罪之戒

第 46 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

通过对比昔日质朴自豪的罗马人与现代贪婪的父亲,警告人们,对孩子进行贪婪的教育最终将导致弑亲等惨绝人寰的大罪和自我毁灭。

§14.166curta fides patriae; saturabat glaebula talis §14.167patrem ipsum turbamque casae, qua feta iacebat §14.168uxor et infantes ludebant quattuor, unus §14.169vernula, tres domini; sed magnis fratribus horum §14.170a scrobe vel sulco redeuntibus altera cena §14.171amplior et grandes fumabant pultibus ollae:
对祖国的忠诚被视为不足;然而就是这样一小块土地,过去却满足了父亲本人和棚屋里的一大家子,那里躺着怀孕的妻,四个幼儿在玩耍,一个是家生小奴隶,三个是小主人;但对于他们那些年长的哥哥,当他们从开沟或犁垄的劳作中归来时,另一份更为丰盛的晚饭和冒着热气的麦粥大锅正等着他们:如今,这一整块土地连我们的一个花园都不够。
§14.172nunc modus hic agri nostro non sufficit horto. §14.173Inde fere scelerum causae, nec plura venena §14.174miscuit aut ferro grassatur saepius ullum §14.175humanae mentis vitium quam saeva cupido §14.176inmodici census, nam dives qui fieri vult, §14.177et cito vult fieri;
几乎所有的罪行皆源于此;人类心灵的任何其他恶德都不曾掺入更多的毒药,或更频繁地动用刀剑袭击人,相比于对无限财富的残忍渴望;因为凡是想要变富的人,也想要迅速致富。
sed quae reverentia legum, §14.178quis metus aut pudor est umquam properantis avari?
但是对于行色匆匆的贪婪之徒,又曾有什么对法律的敬畏,什么恐惧或羞耻之心呢?
§14.179‘vivite contenti casulis et collibus istis, §14.180o pueri,’ Marsus dicebat et Hernicus olim §14.181Vestinusque senex; ‘panem quaeramus aratro, §14.182qui satis est mensis; laudant hoc numina ruris, §14.183quorum ope et auxilio gratae post munus aristae §14.184contingunt homini veteris fastidia quercus.
“满足于你们的那些小棚屋和山丘而生活吧,孩子们,”过去马尔西人和赫尔尼基人,以及老去的维斯蒂尼人曾如此说道;“让我们用犁来寻求粮食,足够摆上餐桌就够了;乡野的神灵赞美这一点,赖其助力与赐予,在收下令人欣喜的麦穗之礼后,人类才会对古老的橡树产生厌恶。
§14.185nil vetitum fecisse volet quem non pudet alto §14.186per glaciem perone tegi, qui summovet Euros §14.187pellibus inversis: peregrina ignotaque nobis §14.188ad scelus atque nefas, quaecumque est, purpura ducit.
凡是不以在冰天雪地里穿着高帮粗皮鞋为耻的人,绝不会想要做出违禁之事;他用反穿的毛皮御除东风:任何外来的、我们未曾见过的紫色衣袍,无论它是什么,都会将人引向罪恶与不道。
§14.189Haec illi veteres praecepta minoribus, at nunc §14.190post finem autumni media de nocte supinum §14.191clamosus iuvenem pater excitat: ‘accipe ceras, §14.192scribe, puer, vigila, causas age, perlege rubras §14.193maiorum leges, aut vitem posce libello, §14.194sed caput intactum buxo naresque pilosas §14.195adnotet et grandes miretur Laelius alas, §14.196dirue Maurorum attegias, castella Brigantum, §14.197ut locupletem aquilam tibi sexagesimus annus §14.198adferat, aut longos castrorum ferre labores §14.199si piget et trepidum solvunt tibi cornua ventrem §14.200cum lituis audita, pares quod vendere possis §14.201pluris dimidio, nec te fastidia mercis §14.202ullius subeant ablegandae Tiberim ultra, §14.203neu credas ponendum aliquid discriminis inter §14.204unguenta et corium;
” 这些是那些先辈给后人的教诲;但如今,秋季结束之后,深更半夜里,喧闹的父亲唤醒仰卧大睡的年轻儿子:“拿好蜡板,写吧,小子,醒醒,去办案,熟读先辈们用红字标出的法典,或者写份申请书去谋个百夫长藤鞭;但要让莱利乌斯注意到你那未用黄杨木梳理过的脑袋和多毛的鼻孔,并惊叹于你宽阔的身躯;去摧毁毛利人的棚屋,布里甘特斯人的堡垒,好让第六十个年头带给你那富有的鹰徽;或者,如果你厌倦了忍受军营的长期劳苦,当喇叭与号角齐鸣时会让你因惊恐而肚腹松弛,那就去准备那些能让你以超过半数溢价卖出的商品;不要对任何必须被驱逐到台伯河对岸的商品产生厌恶之感,也不要以为在香料与皮革之间存在什么差别;利钱的香味无论来自何物都是好的。
lucri bonus est odor ex re §14.205qualibet, illa tuo sententia semper in ore §14.206versetur dis atque ipso Iove digna poeta: §14.207"unde habeas quaerit nemo, sed oportet habere.
让那句格言时刻挂在你的嘴边,那是值得神明乃至朱庇特本人称道的、出自诗人之口的话: “无人过问你从何处得来,但你必须拥有。
" §14.208hoc monstrant vetulae pueris repentibus assae, §14.209hoc discunt omnes ante alpha et beta puellae. ’
” 这是干瘪的奶妈教给爬行着的男童的话,这是所有的女童在学习阿尔法和贝塔之前就懂的事。
§14.210Talibus instantem monitis quemcumque parentem §14.211sic possem adfari: ‘dic, o vanissime, quis te
对任何用此类言辞催促其子的父母,我都可以这样说: “说吧,噢最虚妄的人,谁在命令你如此急切?
§14.212festinare iubet? meliorem praesto magistro §14.213discipulum, securus abi: vincens ut Aiax §14.214praeteriit Telamonem, ut Pelea vicit Achilles,
我保证徒弟会超越师父;安心去吧:正如埃阿斯,超越并胜过了忒拉蒙,阿基琉斯打败了珀琉斯。
§14.215parcendum est teneris, nondum implevere medullas §14.216maturae mala nequitiae, cum pectere barbam
必须宽容年幼者;成熟的邪恶之害尚未充盈他们的骨髓。
§14.217coeperit et longae mucronem admittere cultri, §14.218falsus erit testis, vendet periuria summa §14.219exigua et Cereris tangens aramque pedemque,
当他开始梳理胡须,并开始用长刀剃须之时,他就会作伪证,并为了极微薄的金额出卖虚假誓言,哪怕手摸着刻瑞斯神殿的祭坛与神足。
§14.220elatam iam crede nurum, si limina vestra §14.221mortifera cum dote subit, quibus illa premetur
如果你的儿媳带着致命的嫁妆跨进你们的门槛,那就相信她已经要被抬去安葬了,因为在梦乡中,她将被那些指头扼死!
§14.222per somnum digitis! nam quae terraque marique §14.223adquirenda putas, brevior via conferet illi; §14.224nullus enim magni sceleris labor.
因为那些你认为必须通过陆路与海路去获取的东西,一条更短捷的路会带给他;因为在桩巨大的罪行中毫无劳苦可言。
“haec ego numquam §14.225mandavi,” dices olim, "nec talia suasi.
“我从未命令过这些事,” 有朝一日你会说,“我也从未劝诱过这些。
" §14.226mentis causa malae tamen est et origo penes te.
” 然而,邪恶心灵的因由与根源,依然在于你。
§14.227nam quisquis magni census praecepit amorem §14.228et laevo monitu pueros producit avaros §14.230dat libertatem et totas effundit habenas §14.231curriculo, quem si revoces, subsistere nescit §14.232et te contempto rapitur metisque relictis.
因为凡是教导对巨额财富的爱恋,并用不祥的劝诫培养贪婪子嗣的人, “[缺损行]” 便是给予了自由,并对战车放开了所有的缰绳,对此,如果你想召回它,它已不知该如何停下,只会无视于你,抛下终点标杆而绝尘暴冲。
§14.233nemo satis credit tantum delinquere quantum §14.234permittas: adeo indulgent sibi latius ipsi.
无人会觉得只犯下你所允许的那点罪行就已足够;他们放纵自己的程度,往往要宽泛得多。
§14.235Cum dicis iuveni stultum qui donet amico, §14.236qui paupertatem levet attollatque propinqui, §14.237et spoliare doces et circumscribere et omni §14.238crimine divitias adquirere; quarum amor in te §14.239quantus erat patriae Deciorum in pectore, quantum §14.240dilexit Thebas, si Graecia vera, Menoeceus, §14.241in quorum sulcis legiones dentibus anguis §14.242cum clipeis nascuntur et horrida bella capessunt §14.243continuo, tamquam et tubicen surrexerit una.
当你对年轻人说,谁周济朋友谁就是傻瓜,谁减轻并解救亲戚的贫困谁就是愚蠢时,你其实就是在教他去掠夺、去欺诈,并用一切罪行去攫取财富;在你心中对财富的爱意,有如德基乌斯家族心中对祖国的挚爱之深,或者,如果希腊的神话属实,梅诺伊克斯对忒拜的爱那般大,在那些土地的犁垄中,带盾的军团因龙齿而诞生,并当即投入可怕的战争之中,仿佛军号手也随他们一同站立起来一般。
§14.244ergo ignem, cuius scintillas ipse dedisti, §14.245flagrantem late et rapientem cuncta videbis.
因此,那由你亲自播下火星的烈火,你将看见它广泛蔓延,吞噬万物。
§14.246nec tibi parcetur misero, trepidumque magistrum §14.247in cavea magno fremitu leo tollet alumnus, §14.248nota mathematicis genesis tua, sed grave tardas
而可怜的你也不会被放过;在兽笼中,那头被豢养的雄狮将伴着巨大的怒吼,在笼中将它撕碎,占星家深知你的生辰八字,但在慢慢等待...

词汇与语法注释

  1. 14.184contingunt homini veteris fastidia quercus — 动词 'contingunt' 的主语是复数名词 'fastidia',而 'quercus' 是属格修饰 'fastidia'。此句生动地描绘了人类饮食的演变:谷物(aristae)的赐予使得人类开始厌恶古老的橡树(即原始的橡子食物)。
  2. 14.200pluris dimidio — 表示差异程度的夺格 'dimidio'(“一半”)修饰比较级 'pluris'(“以更高价格”)。此处建议以“多出半成”的价格,即原价的一点五倍(或溢价百分之五十)出售商品。
  3. 14.220elatam iam crede nurum — 'elatam' 是动词 'efferre'(“抬出尸体安葬”)的完成时被动分词。与命令式 'crede'(“相信/视作”)连用,极为阴冷地预言了由于嫁妆而娶进门的儿媳必将被贪婪的儿子(在睡梦中)扼死并抬出安葬的悲惨结局。
  4. 14.247leo tollet alumnus — 'alumnus' 为主格,作为主语 'leo'(“被抚养的雄狮”)的同位语。此处将接受了贪婪教育的儿子比作最终会反噬主人的家养雄狮,而 'tollet'(字面意为“带走”)在此引申为“毁灭”或“杀死”。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §14.166-14.248. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:14.166-14.248

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。