Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §13.167-13.249

复仇的虚妄与良知惩罚的必然

第 43 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

以俾格米人与鹤的战斗为例,说明在别处常见之事在吾国却显奇异,以此劝诫不要沉溺于报复。作者指出,即使没有外在惩罚,罪人也会因良心的谴责和对神罚的恐惧而终生痛苦,最终因再度犯罪而走向毁灭。

§13.167ad subitas Thracum volucres nubemque sonoram §13.168Pygmaeus parvis currit bellator in armis, §13.169mox inpar hosti raptusque per aera curvis §13.170unguibus a saeva fertur grue.
迎着色雷斯人突袭的飞鸟和喧嚣的云团,俾格米战士手持微小的武器奔跑,很快他就无法匹敌对手,被那凶猛的鹤用弯曲的爪子抓走,带往空中。
si videas hoc §13.171gentibus in nostris, risu quatiare; sed illic, §13.172quamquam eadem adsidue spectentur proelia, ridet §13.173nemo, ubi tota cohors pede non est altior uno.
如果在我们族人中看到这情景,君会大笑不止;但在那里,尽管同样的战斗被不断观看,却没有人嘲笑,因为在那里整个部队没有一个高过一英尺。
§13.174‘Nullane peiuri capitis fraudisque nefandae
“难道对那伪誓的首级和无法无天的欺诈,就没有任何惩罚吗?
§13.175poena erit?’ abreptum crede hunc graviore catena §13.176protinus et nostro (quid plus velit ira?) necari
”请相信此人立刻会被更重的锁链绑走,并按照我们的(愤怒还想奢求什么呢?
§13.177arbitrio: manet illa tamen iactura, nec umquam §13.178depositum tibi sospes erit, sed corpore trunco §13.179invidiosa dabit minimus solacia sanguis.
)意愿被处死:然而,那个损失依然存在,君的寄存物也绝不会安全归还,但从那残缺的躯体中流出的哪怕极微量的血,也会带给君令人嫉羡的慰藉。
§13.180at vindicta bonum vita iucundius ipsa.
“然而复讐是比生命本身更令人愉悦的善行。
§13.181nempe hoc indocti, quorum praecordia nullis §13.182interdum aut levibus videas flagrantia causis; §13.183quantulacumque adeo est occasio sufficit irae.
” 确实,这是无知之人的说法,君会看到他们的内心有时会因毫无原因或微不足道的原因而燃烧;无论多么微小的机会,实际上对愤怒来说已经足够。
§13.184Chrysippus non dicet idem nec mite Thaletis §13.185ingenium dulcique senex vicinus Hymetto, §13.186qui partem acceptae saeva inter vincla cicutae §13.187accusatori nollet dare.
克里西普斯不会这么说,泰勒斯温和的天性不会这么说,住在甘美德修斯山附近的那个老人(苏格拉底)也不会,在残酷的锁链中,他绝不愿将自己服下的毒参汁的一部分分给他的控告者。
plurima felix §13.188paulatim vitia atque errores exuit omnes, §13.189prima docet rectum sapientia, quippe minuti §13.190semper et infirmi est animi exiguique voluptas §13.191ultio, continuo sic collige, quod vindicta §13.192nemo magis gaudet quam femina.
幸运的智慧会渐渐地脱去大多数恶习和一切错误,首先传授正道,因为复讐总是微小、懦弱而狭隘的心灵的娱乐;君应当立刻由此推论,因为没有谁比妇人更乐于复讐。
Cur tamen hos tu §13.193evasisse putes, quos diri conscia facti
然而,君为何认为那些人逃脱了呢?
§13.194mens habet attonitos et surdo verbere caedit §13.195occultum quatiente animo tortore flagellum?
他们那对可怕罪行心知肚明的灵魂令他们惊恐万状,并用无声的鞭笞敲打着他们,此时灵魂化为刽子手,挥舞着隐秘的皮鞭。
§13.196poena autem vehemens ac multo saevior illis §13.197quas et Caedicius gravis invenit et Rhadamanthus, §13.198nocte dieque suum gestare in pectore testem.
况且,还有一种猛烈且比严酷的凯迪基乌斯和拉达曼迪斯所发明的惩罚更为残忍的痛苦,那就是日夜在胸中携带着自我的见证人。
§13.199Spartano cuidam respondit Pythia vates §13.200haut inpunitum quondam fore quod dubitaret §13.201depositum retinere et fraudem iure tueri §13.202iurando; quaerebat enim quae numinis esset §13.203mens et an hoc illi facinus suaderet Apollo.
针对某个斯巴达人,皮提亚女先知曾回答,他有朝一日绝不会因犹豫是否要霸占寄存物并试图用宣誓来为欺诈辩护而免受惩罚;因为他当时在询问神明的意图是什么,以及阿波罗是否会劝他犯下此罪。
§13.204reddidit ergo metu, non motibus; et tamen omnem §13.205vocem adyti dignam templo veramque probavit §13.206extinctus tota pariter cum prole domoque, §13.207et quamvis longa deductis gente propinquis.
于是他因恐惧而非出于道义退还了财物;然而他证明了神龛的每一句预言都是配得上神殿且真实的,因为他和他的所有子嗣及家园一同覆灭,甚至包括从极遥远支派中追溯出来的亲属。
§13.208has patitur poenas peccandi sola voluntas.
仅仅是犯罪的意图就要承受这些惩罚。
§13.209nam scelus intra se tacitum qui cogitat ullum, §13.210facti crimen habet.
因为在内心默默筹划任何恶行的人,就已等同于犯下了该罪。
Cedo si conata peregit: §13.211perpetua anxietas nec mensae tempore cessat, §13.212faucibus ut morbo siccis interque molares §13.213difficili crescente cibo, sed vina misellus §13.214expuit, Albani veteris pretiosa senectus §13.215displicet; ostendas melius, densissima ruga §13.216cogitur in frontem velut acri ducta Falerno.
告诉我,如果他完成了企图又当如何:永无止境的焦虑甚至在用餐时也不会停止,他的喉咙干渴如病,而在磨牙之间艰难咀嚼的食物不断膨胀,但这个可怜的人吐出了美酒,珍贵陈年的阿尔巴诺美酒亦令其厌恶;若君给他看更好的酒,极深的皱纹就会挤上他的前额,仿佛是被酸涩的法勒纳斯酒引出来的一般。
§13.217nocte brevem si forte indulsit cura soporem, §13.218et toto versata toro iam membra quiescunt, §13.219continuo templum et violati numinis aras §13.220et, quod praecipuis mentem sudoribus urguet, §13.221te videt in somnis; tua sacra et maior imago §13.222humana turbat pavidum cogitque fateri.
在夜里,如果焦虑偶尔赐予他片刻的睡眠,已经在整张床上翻转过的肢体终于安息,他会立刻在梦中看见神殿和被亵渎的神明祭坛,以及最令他汗流浃背、折磨他心灵的—— 君的形象;君那神圣且大于常人的幻影令惊恐的他心神不宁,并强迫他坦白。
§13.223hi sunt qui trepidant et ad omnia fulgura pallent, §13.224cum tonat, exanimes primo quoque murmure caeli, §13.225non quasi fortuitus nec ventorum rabie sed §13.226iratus cadat in terras et iudicet ignis.
正是这些人,在每一次闪电时战栗,在每一次雷鸣时脸色苍白,天空稍微发出第一声低吼,他们便吓得魂飞魄散,仿佛那落向大地并进行审判的火焰,并非偶然,亦非由于狂风的暴怒,而是由于神明的震怒。
§13.227illa nihil nocuit, cura graviore timetur §13.228proxima tempestas velut hoc dilata sereno.
即使那场雷雨没有造成伤害,他们又会以更深的焦虑去害怕下一次风暴,仿佛它只是被眼前的晴天延迟了而已。
§13.229praeterea lateris vigili cum febre dolorem §13.230si coepere pati, missum ad sua corpora morbum §13.231infesto credunt a numine, saxa deorum §13.232haec et tela putant, pecudem spondere sacello §13.233balantem et Laribus cristam promittere galli §13.234non audent;
此外,如果他们开始感到一侧身体疼痛,并伴随着不退的高烧,他们就会相信这降临于自身的疾病是由敌对的神明所送来;他们认为这是神明的石块和箭矢,于是他们甚至不敢向神龛许愿献上一只咩咩叫的绵羊,或是向家神承诺献上公鸡的鸡冠;因为对患病的罪人来说,还容许抱有什么希望呢?
quid enim sperare nocentibus aegris §13.235concessum? vel quae non dignior hostia vita?
又有什么祭品是不比他们的生命更值得存活的呢?
§13.236mobilis et varia est ferme natura malorum: §13.237cum scelus admittunt, superest constantia; quod fas §13.238atque nefas, tandem incipiunt sentire peractis §13.239criminibus, tamen ad mores natura recurrit §13.240damnatos fixa et mutari nescia, nam quis §13.241peccandi finem posuit sibi? quando recepit
恶人的本性通常是多变且不稳定的:当他们行恶时,胆大包天;而什么是正义与邪恶,他们只有在罪行完成后才终于开始察觉;然而本性仍会复归于那些被谴责的习惯,固结而不知改变,因为有谁曾为自己的犯罪设下限度?
§13.242eiectum semel attrita de fronte ruborem?
有谁在脸皮磨损之后,还能重新找回曾经被驱逐的红晕?
§13.243quisnam hominum est quem tu contentum videris uno §13.244flagitio? dabit in laqueum vestigia noster
在人类之中,君曾见过谁能满足于单单一次罪行?
§13.245perfidus et nigri patietur carceris uncum §13.246aut maris Aegaei rupem scopulosque frequentes §13.247exulibus magnis, poena gaudebis amara §13.248nominis invisi, tandemque fatebere laetus §13.249nec surdum nec Teresian quemquam esse deorum.
我们那个不守信用的家伙必会作茧自缚,承受黑暗牢狱的铁钩,或是被流放到挤满了伟大流放者的爱琴海的岩石与群礁之间;君将会为那可憎之名所受的痛苦刑罚而感到快慰,并最终在欣喜中承认,神明之中没有任何一个是聋子,也没有一个是盲目的泰雷西亚斯。

词汇与语法注释

  1. §13.175abreptum — 它作为命令式 `crede` 的宾格与不定式结构 `abreptum [esse] ... necari`(相信他被带走并被处死)的一部分,其中 `hunc` 为主语宾格。`abreptum` 是过去受动分词。
  2. §13.181indocti — 名词化的形容词,作为省略了的说或想的动词(如 `dicunt` 或 `sentiunt`)的主语,意为“确实,无知之人[说/想]这个”,后接由 `quorum` 引导的关系从句。
  3. §13.191continuo sic collige, quod — 接续词 `quod` 连同直陈式 `gaudet` 引导一个事实名词从句或原因从句,解释了命令式 `collige` 所要求进行的推论的依据(“立刻由此推论,因为……”)。
  4. §13.210Cedo si — `Cedo` 是口语化的命令式,意为“告诉我”或“拿来”,后接条件从句 `si conata peregit`(如果他完成了他的企图),在修辞上省略了结果(“告诉我如果……[会怎样]”)。
  5. §13.249Teresian — 希腊语人名 `Tiresias`(盲先知泰雷西亚斯)的单数宾格变形。它与 `surdum`(聋子)并列,通过双重否定强调神明既不是聋子也不是像泰雷西亚斯那样的瞎子,以此说明神明对人类的罪行洞若观火。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §13.167-13.249. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:13.167-13.249

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。