Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §13.1-13.84

对卡尔维努斯的劝慰与内心的良心谴责

第 41 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

诗人劝慰因寄存金被侵吞而痛苦的卡尔维努斯,指出犯罪者内心的良心谴责才是最大的复讐。他通过对比当代罗马道德沦丧、人们肆意起假誓的现状与黄金时代的淳朴廉洁,来讽刺当前的社会风气。

§13.1exemplo quodcumque malo committitur, ipsi §13.2displicet auctori: prima est haec ultio, quod se §13.3iudice nemo nocens absolvitur, improba quamvis §13.4gratia fallaci praetoris vicerit urna.
凡是以恶劣先例所犯下的行径,连行为者本人也会感到厌恶:这就是第一种复仇,即在以他自己为法官时,没有任何有罪之人能被判无罪,哪怕虚假的判官投票箱中,不义的买通曾获得胜利。
§13.5quid sentire putas omnes, Calvine, recenti §13.6de scelere et fidei violatae crimine? sed nec
卡尔维努斯啊,你认为大家对这新近发生的罪行和背信弃义的指控会有何感想?
§13.7tam tenuis census tibi contigit, ut mediocris §13.8iacturae te mergat onus, nec rara videmus §13.9quae pateris; casus multis hic cognitus ac iam §13.10tritus et e medio fortunae ductus acervo.
但既不是你的家产如此微薄,以至于一次温和损失的重担就能将你淹没,我们也并非少见你所遭受的这种事;这种不幸对许多人来说都是熟知的,而且如今已是屡见不鲜,是从命运的堆积中无意间抽出来的。
§13.11ponamus nimios gemitus, flagrantior aequo §13.12non debet dolor esse viri nec vulnere maior,
让我们放下过度的哀叹,一个男人的痛苦不应超出适当的限度,也不应大于他的伤口。
§13.13tu quamvis levium minimam exiguamque malorum §13.14particulam vix ferre potes spumantibus ardens §13.15visceribus, sacrum tibi quod non reddat amicus §13.16depositum; stupet haec qui iam post terga reliquit §13.17sexaginta annos Fonteio consule natus?
尽管你对哪怕最轻微、最微不足道的痛苦中的极小一部分,也几乎无法忍受,胸中沸腾燃烧,仅仅因为朋友没有归还你那神圣的寄存之物;难道一个已经将六十个年头抛在脑后、诞生于丰特尤斯担任执政官之时的人,会对这感到震惊吗?
§13.18an nihil in melius tot rerum proficis usu?
难道你从这么多经历中没有学到任何好转吗?
§13.19Magna quidem, sacris quae dat praecepta libellis, §13.20victrix fortunae sapientia; ducimus autem §13.21hos quoque felices, qui ferre incommoda vitae §13.22nec iactare iugum vita didicere magistra,
诚然,在神圣的书籍中传授戒律的智慧,是战胜命运的伟大力量;但我们也认为那些以生活为师、学会了默默忍受生活的不便而不试图甩掉颈上之轭的人同样是幸福的。
§13.23quae tam festa dies, ut cesset prodere furem, §13.24perfidiam, fraudes atque omni ex crimine lucrum §13.25quaesitum et partos gladio vel pyxide nummos?
哪有如此喜庆的日子,以至于停止揭露小偷、背信、欺诈,以及通过各种罪行谋求的利益,还有通过刀剑或毒药盒获取的钱财?
§13.26rari quippe boni: numera, vix sunt totidem quot §13.27Thebarum portae vel divitis ostia Nili.
的确,善人罕见:数一数,几乎和底比斯的城门或富饶尼罗河的河口一样多。
§13.28nona aetas agitur peioraque saecula ferri §13.29temporibus, quorum sceleri non invenit ipsa §13.30nomen et a nullo posuit natura metallo.
第九个时代正在度过,这个世纪比铁的时代还要糟糕,对于它的邪恶,大自然本身也找不出名字,也无法用任何金属来命名它。
§13.31nos hominum divumque fidem clamore demus §13.32quanto Faesidium laudat vocalis agentem §13.33sportula.
我们以极大的呼喊声祈求人类和神灵的信义,那呼喊声之大,犹如领取施舍的喧闹人群赞美正在辩护的法埃西迪乌斯。
dic, senior bulla dignissime, nescis §13.34quas habeat veneres aliena pecunia? nescis
告诉我,最配戴上黄金护身符的老人,难道你不知道别人的钱财有着怎样的魅力吗?
§13.35quem tua simplicitas risum vulgo moveat, cum
难道你不知道你的单纯会在人群中引起怎样的嘲笑吗?
§13.36exigis a quoquam ne peieret et putet ullis §13.37esse aliquod numen templis araeque rubenti?
当你要求任何人不得起假誓,并认为任何神殿和血染的祭坛都真的存在某种神灵时。
§13.38quondam hoc indigenae vivebant more, priusquam §13.39sumeret agrestem posito diademate falcem §13.40Saturnus fugiens, tunc cum virguncula Iuno §13.41et privatus adhuc Idaeis Iuppiter antris; §13.42nulla super nubes convivia caelicolarum, §13.43nec puer Iliacus formosa nec Herculis uxor §13.44ad cyathos, et iam siccato nectare tergens §13.45bracchia Vulcanus Liparaea nigra taberna.
曾经,这片土地的土著是以这种方式生活的,在逃亡的萨图尔努斯放下王冠、拿起农家大镰刀之前,那时朱诺还是个小姑娘,朱庇特还在伊达山的洞穴里当一个普通人;乌云之上没有天神们的宴会,也没有伊利翁的少年,没有赫拉克勒斯美丽的妻子来执杯,而在喝干花蜜后,维尔卡努斯在利帕拉的工作室里擦拭着漆黑的双臂。
§13.46prandebat sibi quisque deus, nec turba deorum §13.47talis ut est hodie, contentaque sidera paucis §13.48numinibus miserum urguebant Atlanta minori §13.49pondere, nondum aliquis sortitus triste profundi §13.50imperium, aut Sicula torvos cum coniuge Pluton, §13.51nec rota nec Furiae nec saxum aut vulturis atri §13.52poena, sed infernis hilares sine regibus umbrae.
各位神明独自进餐,也没有像今天这样众多的神灵,星空满足于少数的神筑,以较轻的分量压在可怜的阿特拉斯身上;还未曾有人抽签分得那深渊的悲凉帝国,也没有冷酷的普鲁托和他那来自西西里的妻子,既没有车轮,没有复仇女神,也没有巨石,或黑秃鹰的惩罚,而是幸福的亡魂们生活在没有冥界之王的世界里。
§13.53inprobitas illo fuit admirabilis aevo, §13.54credebant quo grande nefas et morte piandum, §13.55si iuvenis vetulo non adsurrexerat et si §13.56barbato cuicumque puer, licet ipse videret §13.57plura domi fraga et maiores glandis acervos; §13.58tam venerabile erat praecedere quattuor annis, §13.59primaque par adeo sacrae lanugo senectae.
在那个时代,邪恶是令人惊异的事,他们认为如果一个年轻人没有给长者起立,或者任何男孩没有给任何长胡须的人起立,便是极大的罪恶,须以死谢罪,哪怕这个男孩自己在家里看到了更多的草莓和更大堆的橡果;仅仅年长四岁就已如此令人尊敬,而最初的茸毛就等同于神圣的老年。
§13.60Nunc si depositum non infitietur amicus, §13.61si reddat veterem cum tota aerugine follem, §13.62prodigiosa fides et Tuscis digna libellis, §13.63quaeque coronata lustrari debeat agna.
如今,如果一个朋友不否认寄存之物,如果他把旧钱包连同所有的铁锈一并归还,这便是奇迹般的忠诚,配得上记载于托斯卡纳的书卷,并且应当用戴着花环的小羊来进行净化。
§13.64egregium sanctumque virum si cerno, bimembri §13.65hoc monstrum puero et miranti sub aratro §13.66piscibus inventis et fetae comparo mulae, §13.67sollicitus, tamquam lapides effuderit imber §13.68examenque apium longa consederit uva §13.69culmine delubri, tamquam in mare fluxerit amnis §13.70gurgitibus miris et lactis vertice torrens.
如果我看见一个杰出且廉洁的人,我就会把这个怪物比作双躯的奇形儿,比作在惊奇的犁下被发现的鱼,比作怀孕的母骡,满心焦虑,仿佛天上下起了石子雨,仿佛成群的蜜蜂在神殿的顶端歇息成一长串的葡萄状,仿佛大河带着奇异的漩涡和乳汁般白茫茫的急流涌入了大海。
§13.71Intercepta decem quereris sestertia fraude §13.72sacrilega.
你抱怨十个塞斯特斯由于亵渎神圣的欺诈而被侵吞。
quid si bis centum perdidit alter
但如果另一个以此种方式失去了两百个秘密的塞斯特斯呢?
§13.73hoc arcana modo? maiorem tertius illa §13.74summam, quam patulae vix ceperat angulus arcae?
第三个人失去了比那更大的一笔钱,那是宽敞钱箱的角落也几乎装不下的数额?
§13.75tam facile et pronum est superos contemnere testes, §13.76si mortalis idem nemo sciat! aspice quanta
藐视神明作为见证人是如此容易和顺理成章的事,如果没有任何凡人知道这件事的话!
§13.77voce neget, quae sit ficti constantia vultus: §13.78per Solis radios Tarpeiaque fulmina iurat §13.79et Martis frameam et Cirrhaei spicula vatis, §13.80per calamos venatricis pharetramque puellae §13.81perque tuum, pater Aegaei Neptune, tridentem; §13.82addit et Herculeos arcus hastamque Minervae, §13.83quidquid habent telorum armamentaria caeli.
瞧他用多么大的声音否认,他那伪装的面容有多么沉着:他对着太阳的光芒和塔佩亚的雷电起誓,对着玛尔斯的标枪和基拉预言者的神箭,对着女猎手的箭矢和箭筒起誓,还有对着你的三叉戟起誓,爱琴海之父涅普顿啊;他还加上了赫拉克勒斯的弓和密涅瓦的矛,以及天国兵器库所拥有的任何武器。
§13.84si vero et pater est, comedam, inquit flebile, ‘nati
如果他真的还是个父亲,“我就吃掉我的儿子,”他哭着说。

词汇与语法注释

  1. §13.2se iudice — “以他自己为法官”。夺格绝对结构。意味着即使有罪之人因世俗法官的腐败(gratia praetoris)而被判无罪,在他们自己良心的法庭前也无法逃脱罪责。
  2. §13.16Fonteio consule natus — “诞生于丰特尤斯担任执政官之时”。指公元67年(Lucius Fonteius Capito担任执政官之年)出生的人,表明收信人在写作时已年过六旬。诗人讽刺地表示,一个到了这个年纪、积累了丰富人生阅历(usus rerum)的人,不应该对侵吞公款这种世俗常见的恶行大惊小怪。
  3. §13.33senior bulla dignissime — “最配戴上黄金护身符的老人”。bulla是古罗马自由民男孩成年以前作为护身符戴在脖子上的饰物。这句话语带嘲讽地称呼年迈的卡尔维努斯,意指他虽然年纪已大,却如同孩童般单纯世俗未深(simplicitas),因而配得上戴这种小儿护身符。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §13.1-13.84. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:13.1-13.84

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。