Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §11.69-11.138

田庄简朴的晚宴与罗马先祖的质朴美德

第 37 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

作者介绍了由其乡间田庄出产的简朴而新鲜的晚餐菜肴,并歌颂了罗马先辈们朴素刚毅的生活方式。与此同时,他痛斥了现代富豪对象牙餐桌等奢华器物的执着,以及他们对简朴款待的鄙夷态度。

§11.69asparagi, posito quos legit vilica fuso; §11.70grandia praeterea tortoque calentia faeno §11.71ova adsunt ipsis cum matribus, et servatae §11.72parte anni quales fuerant in vitibus uvae, §11.73Signinum Syriumque pirum, de corbibus isdem §11.74aemula Picenis et odoris mala recentis §11.75nec metuenda tibi, siccatum frigore postquam §11.76autumnum et crudi posuere pericula suci.
还有野芦笋,那是农庄女管家放下纺锤后采集来的;此外,包裹在扭曲干草中而依然温热的大蛋,与生下它们的母鸡一起备妥;还有保存了大半年的葡萄,它们和在葡萄藤上时一模一样,以及西格尼亚和叙利亚的梨,在同一个篮子里还有与皮凯努姆苹果相媲美且散发着新鲜香气的苹果,你无需害怕它们,因为寒冷已经风干了秋季的湿气,并且它们已经去除了生涩果汁带来的危险。
§11.77Haec olim nostri iam luxuriosa senatus §11.78cena fuit; Curius parvo quae legerat horto §11.79ipse focis brevibus ponebat holuscula, quae nunc §11.80squalidus in magna fastidit compede fossor, §11.81qui meminit calidae sapiat quid vulva popinae.
这在过去,曾是我们元老院那已经算得上奢侈的晚餐;库尔提乌斯会亲自将他在小菜园里采摘的粗陋蔬菜放在狭窄的火炉上,而如今一个戴着沉重脚镣、浑身肮脏的掘土囚犯却会鄙视这些,因为他还记得温暖酒馆里的母猪子宫是什么味道。
§11.82sicci terga suis rara pendentia crate §11.83moris erat quondam festis servare diebus §11.84et natalicium cognatis ponere lardum §11.85accedente nova, si quam dabat hostia, carne.
将腌制的猪脊肉悬挂在稀疏的格架上,在过去,习惯上是要留到节日里享用的,并且会在亲属生日时呈上这腌肉,如果祭祀提供了新肉,也会随之添加上去。
§11.86cognatorum aliquis titulo ter consulis atque §11.87castrorum imperiis et dictatoris honore §11.88functus ad has epulas solito maturius ibat, §11.89erectum domito referens a monte ligonem.
亲属中某位曾三次担任执政官、统领军营并享有独裁官荣誉的人,会比平时更早地前往参加这样的宴会,肩上扛着从开垦过的山头带回的铁锹。
§11.90cum tremerent autem Fabios durumque Catonem §11.91et Scauros et Fabricium, rigidique severos §11.92censoris mores etiam collega timeret, §11.93nemo inter curas et seria duxit habendum, §11.94qualis in Oceani fluctu testudo nataret, §11.95clarum Troiugenis factura et nobile fulcrum; §11.96sed nudo latere et parvis frons aerea lectis §11.97vile coronati caput ostendebat aselli, §11.98ad quod lascivi ludebant ruris alumni: §11.99tales ergo cibi, qualis domus atque supellex.
此外,当人们在法比乌斯家族和严厉的卡托、斯考鲁斯家族以及法布里基乌斯面前颤抖,而甚至连同僚也害怕严厉监察官的苛刻道德时,没有人认为在他们的忧虑和正事中应当去考虑,大洋的波涛中正游动着怎样的海龟,来为特洛伊后裔的名门望族制作华丽高贵的床腿;但是在侧面光秃、尺寸狭小的床榻上,青铜制的前板仅展示着戴着花环的小驴的廉价头部,乡村顽皮的孩子们就在那旁边嬉戏:因此,有什么样的房屋和家具,就有什么样的食物。
§11.100Tunc rudis et Graias mirari nescius artes §11.101urbibus eversis praedarum in parte reperta §11.102magnorum artificum frangebat pocula miles, §11.103ut phaleris gauderet equus caelataque cassis §11.104Romuleae simulacra ferae mansuescere iussae §11.105imperii fato, geminos sub rupe Quirinos, §11.106ac nudam effigiem clipeo venientis et hasta §11.107pendentisque dei perituro ostenderet hosti,
那时,粗野且不懂得欣赏希腊艺术的士兵,在城市被摧毁、分得的战利品中,会砸碎伟大艺术家制作的杯子,好让他的战马因马具而神气,让雕刻的头盔向注定灭亡的敌人展示因帝国的命运而被命令变得温顺的罗马野兽(母狼)的雕像,展示岩石下双生的奎里努斯,以及带着盾牌与长矛降临、悬浮在空中的神明(马尔斯)的裸体塑像。
§11.108ponebant igitur Tusco farrata catino: §11.109argenti quod erat, solis fulgebat in armis, §11.110omnia tunc, quibus invideas si lividulus sis.
因此,他们只用粗糙的托斯卡纳陶盘呈上大麦粥:他们所拥有的银器,仅在武器上闪耀;那时的所有一切,都是会让你嫉妒的,如果你稍微有一点小心眼的话。
§11.111templorum quoque maiestas praesentior, et vox §11.112nocte fere media mediamque audita per urbem §11.113litore ab Oceani Gallis venientibus et dis §11.114officium vatis pergentibus, his monuit nos, §11.115hanc rebus Latiis curam praestare solebat §11.116fictilis et nullo violatus Iuppiter auro.
神殿的威严在当时也更为显赫,而且一个声音在将近午夜时分,响彻大半个城市,当时高卢人正从大洋海岸袭来,而神明们亲自履行预言者的职责,他们正是通过这些声音警告了我们;一座泥塑的、未受任何黄金玷污的朱庇特神像,在过去总是对拉提乌斯的事务倾注如此的关怀。
§11.117Illa domi natas nostraque ex arbore mensas §11.118tempora viderunt; hos lignum stabat ad usus, §11.119annosam si forte nucem deiecerat Eurus,
那个时代见证了在家里制成、用我们自己的树木做成的餐桌;如果东风偶然吹倒了一棵古老的核桃树,那木材就会留作此类用途。
§11.120at nunc divitibus cenandi nulla voluptas, §11.121nil rhombus, nil damma sapit, putere videntur §11.122unguenta atque rosae, latos nisi sustinet orbes §11.123grande ebur et magno sublimis pardus hiatu §11.124dentibus ex illis quos mittit porta Syenes §11.125et Mauri celeres et Mauro obscurior Indus, §11.126et quos deposuit Nabataeo belua saltu §11.127iam nimios capitique graves, hinc surgit orexis,
但如今,对富人而言,用餐毫无乐趣,多宝鱼和鹿肉味同嚼蜡,香膏和玫瑰似乎也在发臭,除非支撑宽大圆桌盘的是巨大的象牙,和张着大嘴、高耸其上的豹子——它们是用那些牙齿做成的:那些由塞内关口、敏捷的毛里人以及比毛里人更黑的印度人所送来的牙齿,以及那巨兽在纳巴泰森林里丢弃的、因过于沉重而已成为头部负担的那些牙齿。
§11.128hinc stomacho vires; nam pes argenteus illis, §11.129anulus in digito quod ferreus, ergo superbum
由此激发了食欲,由此给胃部带来了活力;因为在他们看来,银制餐椅腿就像在手指上戴着铁指轮一样。
§11.130convivam caveo, qui me sibi comparat et res §11.131despicit exiguas, adeo nulla uncia nobis §11.132est eboris, nec tessellae nec calculus ex hac §11.133materia, quin ipsa manubria cultellorum §11.134ossea. non tamen his ulla umquam obsonia fiunt §11.135rancidula aut ideo peior gallina secatur.
因此,我避开一个傲慢的客人,他拿我与他自己比较,并鄙视我微薄的财产;实际上,我们家连一盎司象牙也没有,既没有这种材料制成的骰子,也没有棋子,甚至连刀具的柄本身也是骨制的;然而,我们的食物绝不会因为这些而变得有些许变质腐烂,鸡肉也不会因此而切得更差。
§11.136sed nec structor erit cui cedere debeat omnis §11.137pergula, discipulus Trypheri doctoris, aput quem §11.138sumine cum magno lepus atque aper et pygargus
但这里也不会有一位让所有烹饪学校都相形见绌的雕花切肉师,他是特里费鲁斯老师的弟子,在老师那里,野兔、野猪和白臀羚,连同巨大的母猪乳房,都在被切开练习。

词汇与语法注释

  1. 11.75nec metuenda tibi, siccatum frigore postquam / autumnum et crudi posuere pericula suci. — 在由连词 `postquam` 引导的从句中,动词 `posuere`(等同于 `posuerunt`)的主语是前文的名词 `mala`(苹果),而宾语则是 `autumnum`(秋季的湿气)与 `pericula`(危险)。主格的 `mala` 被理解为以拟人的修辞手法“舍弃了”(寒冷风干后的)秋季湿气及生涩果汁的危险。
  2. 11.93nemo inter curas et seria duxit habendum, — 动词 `duxit`(认为、视作)以不带 `esse` 的“对格+动形容词”结构 `[qualis ... testudo nataret] habendum [esse] inter curas` 作为宾语。间接疑问从句 `qualis... nataret`(有怎样的海龟在游动)作为动形容词 `habendum`(应当被考虑)的逻辑主语发挥作用。
  3. 11.103ut phaleris gauderet equus caelataque cassis / Romuleae simulacra ferae mansuescere iussae / imperii fato, geminos sub rupe Quirinos, / ac nudam effigiem clipeo venientis et hasta / pendentis dei perituro ostenderet hosti, — 在由 `ut` 引导的目的从句中,主语是 `cassis`(头盔),动词 `ostenderet`(展示)支配三个对格宾语:1) `simulacra`(母狼的肖像),2) `Quirinos`(双子奎里努斯),3) `nudam effigiem`(战神马尔斯的裸体塑像)。其中 `Romuleae... ferae` 与 `pendentis dei` 均为属格,分别修饰对应的宾语名词。
  4. 11.114his monuit nos, — 代词夺格形式 `his` 在语境上指向紧接其前的 `dis`(众神,阳性复数),作为工具夺格(或类似于施事者夺格)起作用,译为“通过这些神明(警告了我们)”。虽然也可以将其理解为指代事物的中性复数“通过这些事”,但在强调神明直接干预的语境下,指代神明显然更契合上下文。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §11.69-11.138. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:11.69-11.138

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。