因此,如果阿提库斯享用晚宴,他被认为是慷慨体面的;如果是路蒂卢斯,则是疯狂。
§11.3excipitur vulgi quam pauper Apicius? omnis
因为有谁能比一个穷困的阿皮基乌斯更能迎来民众更大的哄堂大笑呢?
§11.4convictus, thermae, stationes, omne theatrum §11.5de Rutilo; nam dum valida ac iuvenalia membra §11.6sufficiunt galeae dumque ardent sanguine, fertur §11.7non cogente quidem sed nec prohibente tribuno, §11.8scripturas leges et regia verba lanistae.
所有的聚会、浴场、集会所、每一个剧场都在谈论路蒂卢斯;因为当他强壮而年轻的四肢尚能承受头盔、且热血沸腾时,据说他—— 虽非护民官强迫,但也非其禁止—— 正去记录角斗士训练所的规章、法律和首领的残酷命令。
§11.9multos porro vides, quos saepe elusus ad ipsum §11.10creditor introitum solet expectare macelli, §11.11et quibus in solo vivendi causa palato est.
此外,你还会看到许多人,债权人经常被他们躲过,却习惯在肉市场的入口处等候他们,而对这些人来说,生存的唯一理由只在他们的口腹之欲。
§11.12egregius cenat meliusque miserrimus horum §11.13et cito casurus iam perlucente ruina, §11.14interea gustus elementa per omnia quaerunt §11.15numquam animo pretiis opstantibus; interius si §11.16adtendas, magis illa iuvant quae pluris emuntur.
在这些人中,最悲惨的、且因崩溃之兆已然显露而行将破产的人,反而吃得更华丽、更好,与此同时,他们从所有的元素中搜寻美味,心中绝不因价格而退缩;如果你仔细观察内情,那些买得更贵的东西反而让他们更感欢愉。
§11.17ergo haut difficile est perituram arcessere summam §11.18lancibus oppositis vel matris imagine fracta, §11.19et quadringentis nummis condire gulosum §11.20fictile; sic veniunt ad miscellanea ludi.
因此,通过典当银盘或打碎母亲的塑像,来筹集一笔注定要花光的钱财,并用四百塞斯特尔提乌斯去调制一个贪食的陶盘,这绝非难事;就这样,他们最终沦落到去吃角斗士学校的杂烩剩饭。
§11.21refert ergo quis haec eadem paret; in Rutilo nam §11.22luxuria est, in Ventidio laudabile nomen §11.23sumit, et a censu famam trahit.
因此,是谁准备这些相同的东西至关重要;因为在路蒂卢斯那里这是放荡,但在温蒂迪乌斯那里则赢得了值得赞美的名声,并从其财产中汲取声誉。
Illum ego iure §11.24despiciam, qui scit quanto sublimior Atlans §11.25omnibus in Libya sit montibus, hic tamen idem §11.26ignoret quantum ferrata distet ab arca §11.27sacculus.
如果一个人知道阿特拉斯山比利比亚所有的山高出多少,却不知道一只铁皮保险箱与一个小钱包之间有多大差距,我理当鄙视他。
e caelo descendit γνῶθι σεαυτόν §11.28figendum et memori tractandum pectore, sive §11.29coniugium quaeras vel sacri in parte senatus §11.30esse velis; neque enim loricam poscit Achillis §11.31Thersites, in qua se traducebat Vlixes; §11.32ancipitem seu tu magno discrimine causam §11.33protegere adfectas, te consule, dic tibi qui sis, §11.34orator vehemens an Curtius et Matho buccae.
那句‘认识你自己’乃是从天降临,应当被牢记并用铭记于心的胸怀去体察,无论你是寻求婚姻,还是渴望成为神圣元老院的一员;因为特尔西特斯并没有要求阿喀琉斯的铠甲,在那铠甲中,乌利塞斯曾展示自我的局限;或者,如果你力图在重大危机中为一个吉凶未卜的案件辩护,请咨询你自己,告诉自己你是谁:是一个慷慨激昂的雄辩家,还是像库尔提乌斯和马托那样的空谈之辈。
§11.35noscenda est mensura sui spectandaque rebus §11.36in summis minimisque, etiam cum piscis emetur, §11.37ne mullum cupias, cum sit tibi gobio tantum §11.38in loculis.
必须了解自己的分寸,并在最大和最小的事物中加以考量,甚至在买鱼的时候也是如此,免得当你钱袋里只有鰕虎鱼时,却去渴望红鲱鲤。
quis enim te deficiente crumina §11.39et crescente gula manet exitus, aere paterno §11.40ac rebus mersis in ventrem faenoris atque §11.41argenti gravis et pecorum agrorumque capacem?
因为,当你的钱包空虚而食欲膨胀,父辈的金钱和财产都被淹没在那个能吞下高利贷、沉重银器、牲畜和土地的肚腹中时,会有怎样的结局等待着你呢?
在这样的主人那里,在失去一切之后,最后离去的是戒指,而波利奥则用光秃秃的手指去乞讨。
对于奢侈而言,夭折的骨灰和悲惨的葬礼并不可怕,相反,年老比死亡更值得畏惧。
§11.46Hi plerumque gradus: conducta pecunia Romae §11.47et coram dominis consumitur; inde ubi paulum §11.48nescio quid superest et pallet faenoris auctor, §11.49qui vertere solum, Baias et ad ostrea currunt, §11.50cedere namque foro iam non est deterius quam §11.51Esquilias a ferventi migrare Subura; §11.52ille dolor solus patriam fugientibus, illa §11.53maestitia est, caruisse anno circensibus uno: §11.54sanguinis in facie non haeret gutta, morantur §11.55pauci ridiculum et fugientem ex urbe pudorem.
这通常是其步骤:在罗马借来钱财,在债主们面前挥霍一空;然后,当仅剩下不知什么微不足道的一点点,而放贷者脸色发青时,那些逃离国土的人便奔向拜亚并冲向牡蛎之处,因为如今从广场上退场,并不比从繁华喧嚣的苏布拉搬迁到埃斯奎利内山更为不堪;对于逃离祖国的人来说,唯一的痛苦、唯一的悲哀,就是整整一年无法享受竞技场的娱乐;他们的脸上没有留下一滴血痕,几乎没有人去挽留那正滑稽地逃离都市的‘羞耻心’。
§11.56Experiere hodie numquid pulcherrima dictu, §11.57Persice, non praestem vitae tibi moribus et re, §11.58si laudem siliquas occultus ganeo, pultes §11.59coram aliis dictem puero, sed in aure placentas, §11.60nam cum sis conviva mihi promissus, habebis §11.61Euandrum, venies Tirynthius aut minor illo §11.62hospes, et ipse tamen contingens sanguine caelum, §11.63alter aquis, alter flammis ad sidera missus,
佩尔西库斯啊,今天你将亲自验证,在我的生活、品行和现实中,我是否没有实践那些说起来极漂亮的话;如果我,一个隐秘的饕餮之徒,却赞美豆类,在人前吩咐仆人准备麦粥,却在他们耳边低语着糕饼,因为既然你已许诺做我的宾客,你将拥有一个埃万德鲁斯;你将作为梯林斯人或比他逊色、但同样因血统而触及天空的客人前来,一人因水、另一人因火而被送往星空。
§11.64fercula nunc audi nullis ornata macellis.
现在听听那些并非来自市场的菜肴。