如果那护佑埃特鲁里亚人的诺尔提亚女神垂青于这个托斯卡纳人,如果皇帝那无忧无虑的晚年被不意击垮,那么就在这同一时刻,他们会称塞雅努斯为奥古斯都。
§10.77Augustum, iam pridem, ex quo suffragia nulli §10.78vendimus, effudit curas; nam qui dabat olim §10.79imperium fasces legiones omnia, nunc se §10.80continet atque duas tantum res anxius optat, §10.81panem et circenses.
很久以来,自打我们不再向任何人出卖选票,民调便丢弃了所有的操心;因为那昔日分发帝国权力、束棒、军团及一切的民众,如今自我克制,焦虑地仅仅渴望着两样东西:面包与马戏。
Perituros audio multos.
“我听说有很多人要遭殃。
§10.82nil dubium, magna est fornacula.
” “毫无疑问,那熔炉大着呢。
‘pallidulus mi §10.83Bruttidius meus ad Martis fuit obvius aram; §10.84quam timeo, victus ne poenas exigat Aiax, §10.85ut male defensus.
”“我那脸色有点苍白的布鲁蒂迪乌斯,在马尔斯神坛前与我相遇;我多么害怕,那失败的埃阿斯会因为未获妥善辩护而强行索取惩罚。
’ ‘curramus praecipites et §10.86dum iacet in ripa, calcemus Caesaris hostem. ’
”“让我们赶紧奔跑,乘他躺在河岸上的时候,用脚践踏这凯撒的敌人。
” “但要让奴隶们看着,免得有人否认,从而将那脖子受缚、战战兢兢的主人拖上法庭。
’ Hi sermones §10.89tunc de Seiano, secreta haec murmura vulgi,
”这些便是当时关于塞雅努斯的谈论,这些便是大众私底下的窃窃私语。
§10.90visne salutari sicut Seianus, habere §10.91tantundem, atque illi summas donare curules, §10.92illum exercitibus praeponere, tutor haberi §10.93principis angusta Caprearum in rupe sedentis
你是否渴望像塞雅努斯那样受到尊崇,拥有同样多的财富,将最高的象牙椅赠予他人,将那人置于军队之首,或者被视为那与一众迦勒底占星术士一起、坐在卡普里亚埃狭窄岩石之上的皇帝的监护者?
§10.94cum grege Chaldaeo? vis certe pila cohortes §10.95egregios equites et castra domestica; quidni
你肯定渴望拥有投枪、步兵大队、显赫的骑士和禁卫军营;为什么你不会渴望这些?
§10.96haec cupias? et qui nolunt occidere quemquam,
即使那些不想杀死任何人的人,也渴望拥有这种力量。
§10.97posse volunt, sed quae praeclara et prospera tanti, §10.98ut rebus laetis par sit mensura malorum?
但有什么辉煌和顺遂的事物值此高价,以至于在乐事中,灾祸的尺度与之对等?
§10.99huius qui trahitur praetextam sumere mavis, §10.100an Fidenarum Gabiorumque esse potestas §10.101et de mensura ius dicere, vasa minora §10.102frangere pannosus vacuis aedilis Vlubris?
你更愿意穿上这被拖曳之人的‘饰边托加’,还是愿意成为菲德奈或加比的掌权者,并在荒凉的乌鲁布莱做一个衣衫褴褛的市政官,对度量衡进行判决,砸碎那些容量不足的器皿?
§10.103ergo quid optandum foret ignorasse fateris §10.104Seianum; nam qui nimios optabat honores §10.105et nimias poscebat opes, numerosa parabat §10.106excelsae turris tabulata, unde altior esset §10.107casus et inpulsae praeceps inmane ruinae.
因此,你会承认,塞雅努斯过去不知道什么才是应当祈求的;因为那渴望过分荣誉、索求过分财富的人,是在为高耸的塔楼建造一层又一层的楼层,好让那跌落更为高峻,受推倒时的崩溃也更为惨烈、惊人。
§10.108quid Crassos, quid Pompeios evertit et illum, §10.109ad sua qui domitos deduxit flagra Quirites?
是什么倾覆了克拉苏父子、庞培父子,以及那将屈服的罗马公民拖向自己皮鞭之下的人?
无疑,那是通过一切手段谋求的最高地位,以及被怀有恶意的神明所听允的宏大誓愿。
§10.112ad generum Cereris sine caede ac vulnere pauci §10.113descendunt reges et sicca morte tyranni.
极少有君王能在不经杀戮与负伤的情况下下到刻瑞斯的女婿那里,暴君也极少能无血而终。
§10.114Eloquium ac famam Demosthenis aut Ciceronis §10.115incipit optare et totis quinquatribus optat §10.116quisquis adhuc uno parcam colit asse Minervam,
德摩斯梯尼或西塞罗的雄辩与名声,任何一个至今还在用一个铜币敬奉质朴的弥涅耳瓦的学生,都会在整个五日节期间开始祈求。
§10.117quem sequitur custos augustae vernula capsae.
他的身后跟随着负责看管狭小书箱的家奴。
§10.118eloquio sed uterque perit orator, utrumque §10.119largus et exundans leto dedit ingenii fons.
然而,这两位雄辩家都因自己的雄辩而灭亡;那丰沛且满溢的才华之泉将两者送入死地。
§10.120ingenio manus est et cervix caesa, nec umquam §10.121sanguine causidici maduerunt rostra pusilli.
因为才华,他们的双手与头颅被砍下;而演坛从未因一个微不足道的诉讼代理人的鲜血而湿润。
§10.122o fortunatam natam me consule Romam
:
‘在我任执政官时诞生,哦,何其幸运的罗马!
’ 如果西塞罗能把所有的话都说得像这句一样,他就本可以鄙视安东尼的刀剑。
§10.125quam te, conspicuae divina Philippica famae, §10.126volvens a prima quae proxima, saevus et illum §10.127exitus eripuit, quem mirabantur Athenae §10.128torrentem et pleni moderantem frena theatri.
我宁愿读你的诗篇,那享有显赫名声的神圣《菲利皮克》,它是在第一篇之后紧接着被展开阅读的,而不愿读你的其他作品;而残酷的结局也夺走了那个人,雅典人曾景仰他那如奔流般的口才,景仰他驾驭着人满为患的剧场。
§10.129dis ille adversis genitus fatoque sinistro, §10.130quem pater ardentis massae fuligine lippus §10.131a carbone et forcipibus gladiosque paranti §10.132incude et luteo Vulcano ad rhetora misit.
他是在神明反对、命运险恶之下诞生的,他那因红热金属块的烟尘而眼睛红肿的父亲,将他从煤炭、火钳、铸造铁剑的铁砧以及污浊的锻造炉旁,送到了修辞教师那里。
§10.133Bellorum exuviae, truncis adfixa tropaeis §10.134lorica et fracta de casside buccula pendens §10.135et curtum temone iugum victaeque triremis §10.136aplustre et summo tristis captivus in arcu §10.137humanis maiora bonis creduntur.
战争的战利品、固定在残缺纪念碑上的胸甲、从碎裂头盔上垂下的护颊、折断了车轴的战车车轭、被征服的三段桨船的船尾装饰,以及凯旋门顶端悲伤的俘虏,都被认为高于人类普通的福祉。
ad hoc se §10.138Romanus Graiusque et barbarus induperator §10.139erexit, causas discriminis atque laboris §10.140inde habuit;
为此,罗马人、希腊人和野蛮人的统帅都自我激励,并从此找到了危险与辛劳的缘由。
tanto maior famae sitis est quam §10.141virtutis, quis enim virtutem amplectitur ipsam,
对名声的渴求如此强烈,远胜于对美德的渴求;因为,如果你拿走奖赏,谁还会拥抱美德本身?
§10.142praemia si tollas? patriam tamen obruit olim §10.143gloria paucorum et laudis titulique cupido §10.144haesuri saxis cinerum custodibus, ad quae §10.145discutienda valent sterilis mala robora fici, §10.146quandoquidem data sunt ipsis quoque fata sepulcris.
然而,少数人的荣耀,以及对那将留在守护骨灰的石碑上的赞美与头衔的渴望,曾不止一次将祖国毁灭,而要击碎这些石碑,不育无花果树的粗壮根系便足矣,因为坟墓本身也被赋予了其终结的命运。
§10.147Expende Hannibalem; quot libras in duce summo
称量一下汉尼拔吧:在这位极高的统帅身上,你能找到多少磅的分量?
§10.148invenies? hic est, quem non capit Africa Mauro
这就是他,非洲那片土地容纳不下他,