Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §99.1-99.8

致马鲁鲁斯哀悼幼子的责戒信

第 195 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

作者与卢基里乌斯分享了写给马鲁鲁斯的信,信中严厉斥责了因失去幼子而过度悲伤的马鲁鲁斯,劝诫他不要忘记对过去恩赐的感激,并毅然接受人类终有一死的命运。

§99.1Epistulam, quam scripsi Marullo, cum filium parvulum amisisset et diceretur molliter ferre, misi tibi, in qua non sum solitum morem secutus nec putavi leniter illum debere tractari, cum obiurgatione esset quam solacio dignior.
我把我写给马鲁鲁斯的信寄给你,当时他失去了幼小的儿子,据说他表现得十分软弱。 在信中,我没有遵循通常的惯例,也不认为应该温和地对待他,因为他更应该受到斥责而不是安慰。
Adflicto enim et magnum vulnus male fcrenti paulisper cedendum est; exsatiet se aut certe primum impetum effundat; hi, qui sibi lugere sumpserunt, protinus castigentur et discant quasdam etiam lacrimarum ineptias esse.
对于一个备受摧残且难以承受巨大创伤的人,固然必须暂时让步,让他自我满足或者至少宣泄掉最初的冲动;但对于那些主动承担起哀悼之责的人,则必须立刻予以惩戒,让他们明白,即便是眼泪中也有某种愚蠢存在。
§99.2"Solacia expectas? Convicia accipe.
“你期待着安慰吗? 接受斥责吧。
Molliter tu fers mortem filii; quid faceres, si amicum perdidisses? Decessit filius incertae spei, parvulus; pusillum temporis periit.
你对儿子的死表现得如此软弱;如果你失去了一个朋友,你又会怎么做? 死去的儿子前途尚不确定,他还那么小;失去的不过是极少的时间。
§99.3Causas doloris conquirimus et de fortuna etiam inique queri volumus, quasi non sit iustas querendi causas praebitura.
我们寻找悲伤的理由,甚至想要对命运进行不公的抱怨,仿佛它不会提供合理的抱怨理由似的。
At mehercules satis mihi iam videbaris animi habere etiam adversus solida mala, nedum ad istas umbras malorum, quibus ingemescunt homines moris causa.
但凭赫拉克勒斯起誓,我本以为你已经拥有了足够的勇气去面对真实的灾难,更不用说面对那些人们因循守旧而为之叹息的灾难阴影了。
Quod damnorum omnium maximum est, si amicum perdidisses, danda opera erat, ut magis gauderes, quod habueras, quam maereres, quod amiseras.
在所有损失中最大的是,如果你失去了一个朋友,你应该努力让你为曾经拥有他而感到高兴,而不是为你失去了他而感到悲哀。
§99.4"Sed plerique non computant, quanta perceperint, quantum gavisi sint.
然而,大多数人并不计算他们得到了多少,有多么快乐。
Hoc habet inter reliqua mali dolor iste: non supervacuus tantum, sed ingratus est.
你的那种悲伤在其他恶中具有这样的特点:它不仅是多余的,而且是忘恩负义的。
Ergo quod habuisti talem amicum, periit opera? Tot annis, tanta coniunctione vitae, tam familiari studiorum societate nil actum est? Cum amico effers amicitiam? Et quid doles amisisse, si habuisse non prodest? Mihi crede, magna pars ex iis, quos amavimus,licet ipsos casus abstulerit, apud nos manet.
因此,因为你拥有过这样一位朋友,你的努力就白费了吗? 这么多年,如此紧密的生活结合,如此亲密的学问交游,难道都毫无意义吗? 你是在将友情随朋友一同埋葬吗? 如果拥有并无益处,你又为何因失去而悲伤呢? 相信我,我们所爱过的人中很大一部分,即使偶然性夺走了他们自身,依然留在了我们身边。
Nostrum est, quod praeteriit, tempus nec quicquam est loco tutiore quam quod fuit.
过去的时间属于我们,没有任何地方比曾经存在过的地方更安全。
§99.5Ingrati adversus percepta spe futuri sumus, quasi non quod futurum est, si modo successerit nobis, cito in praeterita transiturum sit.
由于对未来的期望,我们对已经得到的东西忘恩负义,仿佛那将要到来的东西,只要我们能够如愿获得,就不会迅速转入过去似的。
Anguste fructus rerum determinat, qui tantum praesentibus laetus est; et futura et praeterita delectant, haec exspectatione, illa memoria, sed alterum pendet et non fieri potest, alterum non potest non fuisse.
一个只为眼前事物而高兴的人,狭隘地限制了事物的果实;未来和过去都使我们快乐,前者通过期待,后者通过记忆,但一者处于悬空状态、有可能不会发生,另一者则不可能不曾存在。
"Quis ergo furor est certissimo excidere? Adquiescamus iis, quae iam hausimus, si modo non perforate animo hauriebamus et transmittente quicquid acceperat.
那么,失去最确定的东西,这是何等的疯狂? 让我们在已经汲取的东西中感到满足吧,只要我们不是用一个漏水的、把所接受的一切都漏掉的心灵去汲取。
§99.6Innumerabilia sunt exempla eorum, qui liberos iuvenes sine lacrimis extulerint, qui in senatum aut in aliquod publicum officium a rogo redierint et statim aliud egerint.
无数的例子表明,有的人在埋葬自己年轻的孩子时没有流泪,有的人从火葬堆旁回到元老院或某个公职中,并立即处理别的事情。
Nec inmerito; nam primum supervacuum est dolere, si nihil dolendo proficias.
这并非没有道理;因为首先,如果悲伤无济于事,那么悲伤就是多余的。
Deinde iniquum est queri de eo, quod uni accidit, omnibus restat.
其次,对于发生在一个人身上、却等待着所有人的事情进行抱怨,是不公正的。
Deinde desiderii stulta conquestio est, ubi minimum interest inter amissum et desiderantem.
第三,在逝者和渴望者之间差距极小的情况下,对渴望的抱怨是愚蠢的。
Eo itaque aequiore animo esse debemus, quod quos amisimus, sequimur.
因此,我们应该以更平静的心态来对待,因为我们正在追随我们所失去的人。
§99.7"Respice celeritatem rapidissimi temporis, cogita brevitatem huius spatii, per quod citatissimi currimus, observa hunc comitatum generis humani eodem tendentis minimis intervallis distinctum, etiam ubi maxima videntur; quem putas perisse, praemissus est.
回顾那极速流逝的时间的迅疾,想想我们极速奔跑的这段空间的短暂,观察人类这支向同一方向奔跑、其间相隔极小距离(即使在看起来最大的地方也是如此)的队伍;你认为已经逝去的人,其实是先走了一步。
Quid autem dementius quam, cum idem tibi iter emetiendum sit, flere eum, qui antecessit? Fiet aliquis factum, quod non ignoravit futurum? Aut si mortem in homine non cogitavit, sibi inposuit.
既然你也要走完同样的旅程,那么为先走的人哭泣,还有什么比这更愚蠢的呢? 人会为自己明明知道将要发生的事情而哭泣吗? 或者如果他没有想过人终有一死,那他就是自欺欺人。
§99.8Fiet aliquis factum, quod aiebat non posse non fieri? Quisquis aliquem queritur mortuum esse, queritur hominem fuisse.
人会为自己曾说过不可能不发生的事情而哭泣吗? 凡是抱怨有人死去的人,其实就是在抱怨他是个人。
Omnis eadem condicio devinxit: cui nasci contigit, mori restat.
同样的条件约束着所有人:凡是有幸出生的人,就注定要死去。 ”

词汇与语法注释

  1. 99.1Adflicto — 此处为与非人称动形容词 `cedendum est`(应当让步)连用的施事与格或间接宾语与格。意为“对于备受打击和伤害的人,必须在短时间内予以让步(听任其便)”。
  2. 99.3danda opera erat — 在虚拟条件句(`si amicum perdidisses`)的结论句中,表示应当或义务的表达方式(动形容词加 `esse`)的直陈式过去未完成时代替了虚拟式过去完成时(`danda opera fuisset`)。这是一种习惯用法,用以表示过去未履行的义务(“本应当付出努力”,而实际上没有)。
  3. 99.5haec ... illa — 指示代词 `hic` 和 `ille` 的对比。虽然在前句中 `futura`(未来)在前,`praeterita`(过去)在后,但在接下来的 `haec exspectatione, illa memoria` 中,`haec`(这些)指代未来(通过期待),而 `illa`(那些)指代过去(通过记忆)。这与通常基于语序的“`hic` = 后者,`ille` = 前者”的规则不同,而是将时间上较近的未来视为 `hic`(眼前),将遥远的过去 health 视为 `ille`(彼方)。
  4. 99.7Fiet — 手抄本中的 `Fiet` 结合其与 §99.8 开头 `Flet aliquis` 的平行关系,以及谴责悲伤之荒谬的上下文,应被理解为动词 `flere`(哭泣、叹息)的三人称单数现在时 `flet` 的笔误或异读。因此,合适地翻译为“人会为……而叹息吗”。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §99.1-99.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:99.1-99.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。