Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §94.1-94.8

阿里斯顿与克莱安西斯关于具体教训有效性的观点

第 174 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

塞内卡开始讨论关于向个人提供具体教训的哲学分支(伦理实践分支)的有效性,介绍了主张该分支多余的奇奥斯阿里斯顿的观点,以及主张一般教条与具体教训并重的克莱安西斯的观点。

§94.1Eam partem philosophiae, quae dat propria cuique personae praecepta _ nec in universum conponit hominem, sed marito suadet quomodo se gerat adversus uxorem, patri quomodo educet liberos, domino quomodo servos regat, quidam solam receperunt, ceteras quasi extra utilitatem nostram vagantes reliquerunt, tamquam quis posset de parte suadere nisi qui summam prius totius vitae complexus est.
有些人只接受了哲学中为每个人提供特有教训的那一部分,这一部分并不从整体上塑造人,而是建议丈夫如何对待妻子,父亲如何教育子女,主人如何管理奴隶;而他们把其余的部分当作在我们实用之外游荡的东西予以抛弃,仿佛一个人若不先掌握整个生命的总体,就能够对局部提出建议似的。
§94.2Sed Ariston Stoicus contrario hanc partem levem existimat et quae non descendat in pectus usque anilia habentem praecepta, plurimum ait proficere ipsa decreta philosophiae constitutionemque summi boni.
但斯多葛派的阿里斯顿相反地认为这一部分是轻浮的,是无法深入心灵深处、只包含老婆子唠叨般的教训,并认为哲学本身的教条以及最高善的规定才是最有益的。
Quam qui bene intellexit ac didicit, quid in quaque re faciendum sit sibi ipse praecipit.
很好地理解并学习了这一点的人,会在每种情况下自己指示自己该做什么。
Quemadmodum qui iaculari discit, destinatum locum captat et manum format ad derigenda quae mittet, eum hanc vim ex disciplina et exercitatione percepit, quocumque vult illa utitur, didicit enim non hoc aut illud ferire, sed quodcumque voluerit: sic qui se ad totam vitam instruxit, non desiderat particulatim admoneri, doctus in totum, non enim quomodo cum uxore aut cum filio viveret, sed quomodo bene viveret.
正如学习投枪的人,瞄准指定的地点,训练自己的手以指引将要投掷出的东西,而当他通过教导和练习掌握了这种力量时,他就可以在任何他想用的地方使用它,因为他所学的不是去击中这个或那个特定的东西,而是去击中任何他想要击中的东西;同样,那些为整个人生做好了准备的人,不需要被零碎地忠告,因为他已经在整体上受到了教育——他所学到的,不是如何与妻子或儿子生活,而是如何高尚地生活。
§94.3In hoc est et quomodo cum uxore ac liberis vivat.
在这“高尚地生活”之中,也包含了如何与妻子和孩子生活。
§94.4Cleanthes utilem quidem iudicat et hanc partem, sed inbecillam nisi ab universo fluit, nisi decreta ipsa philosophiae et capita cognovit.
克莱安西斯确实认为这一部分也是有用的,但除非它源于整体,除非它已经了解了哲学的教条本身和基本原则,否则它是无力的。
In duas ergo quaestiones locus iste dividitur: utrum utilis an inutilis sit, et an solus virum bonum possit efficere, id est utrum supervacuus sit an omnes faciat supervacuos.
因此,这个论题被分为两个问题:它是有益还是无益,以及它是否能独自造就一个好人,也就是说,它本身是多余的,还是它使其他所有部分都变得多余。
§94.5Qui hanc partem videri volunt supervacuam, hoc aiunt: "Si quid oculis oppositum moratur aciem, removendum est.
那些想要使这一部分显得多余的人这样说:“如果有什么东西挡在眼前阻碍了视线,就必须将其移除。
Illo quidem obiecto operam perdit qui praecipit: sic ambulabis, illo manum porriges.
在有障碍物遮挡的情况下,那个提出教训的人是在浪费精力:‘你应该这样走,你应该把手伸向那儿。
Eodem modo ubi aliqua res occaecat animum et ad officiorum dispiciendum ordinem inpedit, nihil agit qui praecipit: sic vives cum patre, sic cum uxore.
’同样,当某种事物蒙蔽了心灵并阻碍其看清义务的秩序时,那个提出教训的人就毫无作用:‘你应该这样与父亲生活,这样与妻子生活。
Nihil enim proficient praecepta, quamdiu menti error offusus est;
’因为只要心灵还笼罩着错误,教训就不会起任何作用;如果错误被驱散,那么每个义务所应当承担的是什么就会显而易见。
si ille discutitur, apparebit, quid cuique debeatur officio. Alioqui doces illum, quid sano faciendum sit, non efficis sanum.
否则,你只是在教他一个健康的人应该做什么,而不是使他变得健康。
§94.6Pauperi ut agat divitem monstras;
” “你是在向穷人展示如何像富人一样行动;在贫穷依然存在的情况下,这怎么可能做到呢?
hoc quomodo manente paupertate fieri potest? Ostendis esurienti quid tamquam satur faciat; fixam potius medullis famem detrahe.
你是在向饥饿的人展示在饱腹时该做什么;还是先把固定在他骨髓里的饥饿拔除吧。
"Idem tibi de omnibus vitiis dico: ipsa removenda sunt, non praecipiendum quod fieri illis manentibus non potest.
”我对你关于所有恶德也说同样的话:必须清除恶德本身,而不是去吩咐那些在恶德存留时无法做到的事情。
Nisi opiniones falsas, quibus laboramus, expuleris, nec avarus, quomodo pecunia utendum sit, exaudiet, nec timidus, quomodo periculosa contemnat.
除非你驱逐了我们所受折磨的虚假意见,否则贪婪者既不会听从该如何使用金钱,胆怯者也不会听从该如何蔑视危险之物。
§94.7Efficias oportet, ut sciat pecuniam nec bonum nec malum esse; ostendas illi miserrimos divites.
你必须使他知道金钱既非善也非恶;你必须向他展示那些最悲惨的富人。
Efficias, ut quicquid publice expavimus, sciat non esse tam timendum quam fama circumfert, nec dolere nec mori; saepe in morte, quam pati lex est, magnum esse solacium, quod ad neminem redit; in dolore pro remedio futuram obstinationem animi, qui levius sibi facit, quicquid contumaciter passus est. Optimam doloris esse naturam, quod non potest nec qui extenditur magnus esse nec qui est magnus extendi; omnia fortiter excipienda, quae nobis mundi necessitas imperat.
你必须使他知道,任何我们公开惧怕的东西——无论是痛苦还是死亡——都不像传言所说的那样可怕;在死亡(承受它是自然规律)中,往往有一个巨大的安慰,那就是死不会重新降临到任何人身上;在痛苦中,心灵的坚韧将作为解药,心灵会使自己倔强承受的一切变得更轻;痛苦的本性是极好的,因为它既不能在延长时保持剧烈,也不能在剧烈时得以延长;而宇宙的必然性命令我们做的一切,都必须勇敢地接受。
§94.8"His decretis eum illum in conspectum suae condicionis adduxeris et cognoverit beatam esse vitam non quae secundum voluptatem est, sed secundum naturam, cum virtutem unicum bonum hominis adamaverit, turpitudinem solum malum fugerit, reliqua omnia, divitias, honores, bonam valitudinem vires, imperia, scierit esse mediam partem nec bonis adnumerandam nec malis, monitorem non desiderant ad singula, qui dicat: sic incede, sic cena.
“当通过这些教条,你引导他直面他自身的境遇,且他已知道幸福的生活不是顺从快乐、而是顺从自然的,当他已经爱上作为人唯一之善的德性、逃避作为唯一之恶的丑恶,并且知道其他一切——财富、荣誉、健康、力量、权力——都是不归入善也不归入恶的中间部分时,他们就不再需要一个针对具体细节的建议者来指指点点:这样走,这样吃。
Hoc viro hoc feminae, hoc marito hoc caelibi convenit.
这适合男人,这适合女人,这适合丈夫,这适合独身者。 ”

词汇与语法注释

  1. §94.1tamquam quis posset de parte suadere nisi qui — tamquam 带有虚拟语气(posset),引导一个表示“仿佛……似的”虚拟比较从句。nisi qui 表示否定条件“除非是那些……的人”。
  2. §94.2eum hanc vim ex disciplina — 手抄本传统中的 'eum' 通常被解释为时间连词 'cum' 的误写(或异读),在此处引导一个表示“当……时”的从句。
  3. §94.7magnum esse solacium ... obstinationem animi ... futuram ... Optimam doloris esse naturam — 一系列的“对格+不定式”结构(magnum esse, futuram [esse], Optimam esse)被解释为承接前句中 'sciat'(使他知道)的间接引语,或处于 'efficias ut' 的支配之下。
  4. §94.8cum illum in conspectum suae condicionis adduxeris ... monitorem non desiderant — cum 从句中的动词 'adduxeris' 是第二人称单数(当你引导时),而主句动词 'desiderant' 是第三人称复数(他们不需要)。这是一种语法不一致(破格,anacoluthon),前句的单数 'illum' 代表泛指的人,而在主句中转换为了复数。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §94.1-94.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:94.1-94.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。