Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §91.1-91.6

卢格杜努姆的火灾与应对未料之灾的准备

第 165 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

面对卢格杜努姆在一夜之间毁灭的突发惨剧,作者论述了命运的无常,以及心灵必须时刻对任何无法预料的灾祸做好准备的必要性。

§91.1Liberalis noster nunc tristis est nuntiato incendio, quo Lugdunensis colonia exusta est.
我们的朋友利贝拉里斯现在因得知卢格杜努姆殖民地被焚毁的火灾而感到悲伤。
Movere hic casus quemlibet posset, nedum hominem patriae suae amantissimum.
这起灾难可以触动任何人,更不用说一个极度热爱自己祖国的人了。
Quae res effecit, ut firmitatem animi sui quaerat, quam videlicet ad ea, quae timeri posse putabat, exercuit.
这件事促使他去寻找自己心灵的坚强,显然他曾针对那些他认为可能值得恐惧的事物来锻炼这种坚强。
Hoc vero tam inopinatum malum et paene inauditum non miror si sine metu fuit, cum esset sine exemplo.
但是,对于这起如此出乎意料且几乎闻所未闻的灾祸,如果他之前没有恐惧,我并不感到惊讶,因为这是没有先例的。
Multas enim civitates incendium vexavit, nullam abstulit.
因为火灾曾折磨过许多城市,但从未彻底夺走过任何一座。
Nam etiam ubi hostili manu in tecta ignis inmissus est, multis locis deficit, et quamvis subinde excitetur, raro tamen sic cuncta depascitur, ut nihil ferro relinquat.
因为即使当火灾被敌人的手放进房屋时,它也会在许多地方熄灭,而且尽管它屡次被重新点燃,但也极少会把一切吞噬到连刀剑都无所留存的地步。
Terrarum quoque vix umquam tam gravis et perniciosus fuit motus, ut tota oppida everteret.
地震也几乎从未如此严重和具有毁灭性,以至于倾覆整个城镇。
Numquam denique tam infestum ulli exarsit incendium, ut nihil alteri superesset incendio.
最后,从未有如此凶猛的火灾在任何人那里燃起,以至于没有给第二次火灾留下一星半点。
§91.2Tot pulcherrima opera, quae singula inlustrare urbes singulas possent, una nox stravit, et in tanta pace quantum ne bello quidem timeri potest accidit.
如此多极美丽的建筑,其中每一座都足以使一个单独的城市生辉,却在一夜之间被摧毁,并且在如此和平之中,发生了即使在战争中也无法预料的事情。
Quis hoc credat? Ubique annis quiescentibus, cum toto orbe terrarum diffusa securitas sit, Lugudunum, quod ostendebatur in Gallia, quaeritur.
谁能相信这事呢? 到处岁月静好,安全感弥漫在整个世界,而曾在高卢被指引瞩目的卢格杜努姆,现在却需要去寻找。
Omnibus fortuna, quos publice adflixit, quod passuri erant, timere permisit.
对于所有遭受集体打击的人,命运都允许他们提前恐惧他们将要承受的痛苦。
Nulla res magna non aliquod habuit ruinae suae spatium; in hac una nox interfuit inter urbem maximam et nullam.
没有任何伟大的事物在毁灭时没有经历过某种时间间隔;而唯独在这件事上,仅仅一夜之隔,最伟大的城市便化为乌有。
Denique diutius illam tibi perisse quam perit narro.
总而言之,我对你讲述它已经毁灭所花的时间,比它实际毁灭所花的时间还要长。
§91.3Haec omnia Liberalis nostri adfectum inclinant adversus sua firmum et erectum.
所有这些事情,使我们的利贝拉里斯那对待自身事物本来坚定而挺拔的心灵动摇了。
Nec sine causa concussus est; inexpectata plus adgravant; novitas adicit calamitatibus pondus, nec quisquam mortalium non magis quod etiam miratus est, doluit.
他受到震撼并非毫无原因;意料之外的事情压迫得更重;新奇给灾难增添了分量,凡人之中,没有一个不因自己感到惊异的事情而更加悲伤。
§91.4Ideo nihil nobis inprovisum esse debet.
因此,对我们来说,不应当有任何事情是出乎意料的。
In omnia praemittendus animus cogitandumque non quidquid solet, sed quicquid potest fieri.
心灵必须提前送往一切事物之中,我们必须思考的,不仅是通常发生的事,而是任何可能发生的事。
Quid enim est, quod non fortuna, cum voluit, ex florentissimo detrahat? Quod non eo magis adgrediatur et quatiat, quo speciosius fulget? Quid illi arduum quidve difficile est?
因为有什么是命运在它愿意时,不能从最繁荣的状态中拉下来的呢? 有什么是它不因为其闪耀得越发华丽,就越发去袭击和震撼的呢? 对它来说,有什么是艰难或困难的呢?
§91.5Non una via semper, ne tota quidem incurrit, modo nostras in nos manus advocat, modo suis contenta viribus invenit pericula sine auctore.
命运并不总是通过一条途径袭击,甚至不以其全部力量袭击;它时而招引我们自己的双手来反对我们自己,时而满足于它自己的力量,制造出找不到作恶者危险。
Nullum tempus exceptum est; in ipsis voluptatibus causae doloris oriuntur.
没有任何时间是例外的;就在享乐之中,痛苦的根源已经产生。
Bellum in media pace consurgit et auxilia securitatis in metum transeunt; ex amico inimicus, hostis ex socio.
战争在和平的中心兴起,安全的保障转化为恐惧;朋友变成仇敌,盟友变成敌人。
In subitas tempestates hibernisque maiores agitur aestiva tranquillitas.
夏日的宁静被驱入突然的、比冬日更大的暴风雨中。
Sine hoste patimur hostilia, et cladis causas, si alia deficiunt, nimia sibi felicitas invenit.
没有敌人,我们却遭受敌对的待遇,如果没有其他原因,过度的幸福本身就会为自己找到毁灭的契机。
Invadit temperantissimos morbus, validissimos phthisis, innocentissimos poena, secretissimos tumultus.
疾病侵袭最节制的人,肺结核侵袭最强壮的人,刑罚侵袭最无辜的人,骚乱侵袭最隐秘生活的人。
Eligit aliquid novi casus, per quod velut oblitis vires suas ingerat.
偶然的变故会选择某种新奇的手段,以便向仿佛已经忘记其力量的人们施加自己的力量。
§91.6Quidquid longa series multis laboribus, multa deum indulgentia struxit, id unus dies spargit ac dissipat.
漫长的岁月通过许多劳苦和神明的许多恩赐所建立起来的一切,仅仅一天就将其驱散并毁灭。
Longam moram dedit malis properantibus, qui diem dixit; hora momentumque temporis evertendis imperiis sufficit.
对于急匆匆到来的灾祸,说“一天”的人给出了太长的延迟;一个小时,甚至一瞬间的时间,就足以颠覆帝国。
Esset aliquod inbecillitatis nostrae solacium rerumque nostrarum, si tam tarde perirent cuncta quam fiunt; nunc incrementa lente exeunt, festinatur in damnum.
如果一切事物毁灭的速度像它们建立时那样缓慢,那将是对我们的软弱和我们事物的一种安慰;但现在,增长是缓慢进行的,而毁灭则是急促发生的。

词汇与语法注释

  1. §91.1nedum — 伴随虚拟语气或名词短语,表示“更不用说”或“何况”。此处引导宾格名词短语 `hominem patriae suae amantissimum`,强调主句中的 `movere hic casus quemlibet posset`(这起灾难能让任何人动摇)对于热爱故乡的利贝拉里斯而言更是如此。
  2. §91.1non miror si sine metu fuit — `sine metu`(没有恐惧、不抱恐惧)的隐含主语在上下文语境中是指利贝拉里斯。整句意为:对于这样一起空前的灾难,即使他事先没有恐惧(即未曾预料或防备),由于这是没有先例的,我也并不感到奇怪(`non miror`)。
  3. §91.2diutius illam tibi perisse quam perit narro — 比较级 `diutius` 修饰讲述的行为(`narro`)。意为“我对你讲述它已经毁灭(`narro ... perisse`)所花的时间,比它实际毁灭(`perit`)所花的时间还要长”。这是一种修辞上的夸张,旨在强调卢格杜努姆的毁灭是在瞬间完成的。
  4. §91.5sine auctore — 意为“没有作恶者”或“起因不明的”。指并非由于特定外在因素、人的意志或敌对行为,而是由于命运或自然力量突然且自发产生的危险。
  5. §91.6qui diem dixit — 直译为“指定了一天的人”。指那些曾用“一天”来形容国家或城市毁灭速度的人。塞内卡指出,这样的人给出的延迟(`longam moram`)依然太长,因为实际上颠覆帝国只需要一个小时或一瞬间(`hora momentumque`)。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §91.1-91.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:91.1-91.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。