§89.17Superest ut rationalem partem philosophiae dividam.
剩下的就是我要划分哲学的逻辑学部分。
Omnis oratio aut continua est aut inter respondentem et interrogantem discissa.
所有的谈话要么是连续的,要么是在回答者和提问者之间交错进行的。
Hanc διαλεκτικήν, illam ῤητορικὴν placuit vocari.
人们同意将后者称为辩证学,前者称为修辞学。
Ῥητορικὴ verba curat et sensus et ordinem; διαλεκτικὴ in duas partes dividitur, in verba et significationes, id est in res quae dicuntur et vocabula quibus dicuntur.
修辞学关注言词、意蕴和条理;辩证学分为两个部分,即言词和指称,也就是所说的事物和用以表达它们的词汇。
Ingens deinde sequitur utriusque divisio.
随后是对这两者的巨大划分。
Itaque hoc loco finem faciam et
"
Summa sequar fastigia rerum; "
alioqui si voluero facere partium partes, quaestionum liber fiet.
因此,在此处我将作个总结,并且 “我将追随事物的最高峰”;否则,如果我想对部分再作划分,这就将变成一本问题集了。
§89.18Haec, Lucili virorum optime, quo minus legas non deterreo, dummodo quicquid legeris, ad mores statim referas.
最优秀的男子路西留啊,我并不阻止你阅读这些内容,只要你将读到的任何东西立即与道德品行联系起来。
Illos conpesce, marcentia in te excita, soluta constringe, contumacia doma, cupiditates tuas publicasque quantum potes vexa; et istis dicentibus "quo usque eadem?" responde: "ego debebam dicere 'quo usque eadem peccabitis?'"
克制它们;激发起你身上那些萎靡不振的东西,收紧那些松弛的东西,驯服那些不驯之物,尽你所能去打击你自己的以及世人的欲望;对那些说“同样的话要到何时为止? ”的人,你要回答:“本该由我来说‘你们在同样的罪错中要到何时为止?
§89.19Remedia ante vultis quam vitia desinere? Ego vero eo magis dicam et, quia recusatis, perseverabo.
’” 在恶德停止之前,你们就想让药剂停止吗? 但我反而会更加多说,而且正因为你们拒绝,我才更要坚持。
Tunc incipit medicina proficere, ubi in corpore alienato dolorem tactus expressit.
当接触使麻木的身体产生痛苦时,医治才开始起作用。
Dicam etiam invitis profutura.
我将要说的话,即使对不愿听的人也有益处。
Aliquando aliqua ad vos non blanda vox veniat, et quia verum singuli audire non vultis, publice audite.
让某种不讨好你们的声音有时也传到你们耳中,既然你们个人不愿听真话,那就公开地听吧。
§89.20Quo usque fines possessionum propagabitis? Ager uni domino, qui populum cepit, angustus est.
你们要把领地的边界扩张到什么时候? 一度能容纳整个民族的土地,对于一个主人来说竟显得狭窄。
Quo usque arationes vestras porrigetis, ne provinciarum quidem spatio contenti circumscribere praediorum modum? Inlustrium fluminum per privatum decursus est et amnes magni magnarumque gentium termini usque ad ostium a fonte vestri sunt.
你们要把耕地延伸到哪里,难道连各行省的范围都无法满足你们对庄园边界的限制吗? 著名的河流流经私人领地,伟大的川流和伟大民族的边界从源头到河口都是你们的。
Hoc quoque parum est, nisi latifundiis vestris maria cinxistis, nisi trans Hadriam et Ionium Aegaeumque vester vilicus regnat, nisi insulae, ducum domicilia magnorum, inter vilissima rerum numerantur.
这还不够,除非你们用巨大的庄园将海洋包围,除非在亚得里亚海、伊奥尼亚海和爱琴海的对岸有你们的管家在统治,除非那些曾是伟大将领住所的岛屿被列为最微不足道的事物。
Quam vultis late possidete, sit fundus quod aliquando imperium vocabatur; facite vestrum quicquid potestis, dum plus sit alieno.
尽你们所愿地广泛占有吧,让曾经被称为帝国的地方成为一个庄园;尽你们所能将一切化为己有,只要别人的东西比自己的更多。
§89.21Nunc vobiscum loquor, quorum aeque spatiose luxuria quam illorum avaritia diffunditur.
现在我同你们说话,你们的奢侈与那些人的贪婪同样广泛地扩张。
Vobis dico: quo usque nullus erit lacus cui non villarum vestrarum fastigia immineant? Nullum flumen cuius non ripas aedificia vestra praetexant? Ubicumque scatebunt aquarum calentium venae, ibi nova deversoria luxuriae excitabuntur.
我对你们说:要到什么时候,才会没有任何一个湖泊不被你们别墅的屋顶所俯临? 没有任何一条河流的堤岸不被你们的建筑所遮蔽? 无论哪里涌出温泉,哪里就会兴建起新的奢华旅舍。
Ubicumque in aliquem sinum litus curvabitur, vos protinus fundamenta iacietis nec contenti solo nisi quod manu feceritis, mare agetis introrsus.
无论海岸在哪里弯曲成海湾,你们就会立即奠定地基,不满足于天然的土地,除非是你们亲手建造的,你们还要把大海往内陆逼退。
Omnibus licet locis tecta vestra resplendeant, aliubi inposita montibus in vastum terrarum marisque prospectum, aliubi ex plano in altitudinem montium educta, cum multa aedificaveritis, cum ingentia, tamen et singula corpora estis et parvola.
让你们的屋宇在所有地方闪耀光芒吧,或建在山上俯瞰广阔的陆地和海洋,或从平地拔高到大山的高度;尽管你们建造了许多、建造了宏伟的建筑,然而你们每个人都只是单一且微小的肉体。
Quid prosunt multa cubicula? In uno iacetis, Non est vestrum ubicumque non estis.
许多卧室有什么益处呢? 你们只躺在其中一间。 凡是你们不在的地方,都不是你们的。
§89.22Ad vos deinde transeo, quorum profunda et insatiabilis gula hinc maria scrutatur, hinc terras, alia hamis, alia laqueis, alia retium variis generibus cum magno labore persequitur; nullis animalibus nisi ex fastidio pax est.
接着我转向你们,你们那深不见底且无法满足的喉咙在这边搜寻海洋,在那边搜寻陆地,用鱼钩、用陷阱、用各种网具费尽力气追逐不同的猎物;除了因为你们的厌腻之外,没有任何动物享有和平。
Quantulum ex istis epulis, quae per tot comparatis manus, fesso voluptatibus ore libatis? Quantulum ex ista fera periculose capta dominus crudus ac nauseans gustat? Quantulum ex tot conchyliis tam longe advectis per istum stomachum inexplebilem labitur? Infelices, ecquid intellegitis maiorem vos famem habere quam ventrem?
在你们动用如此多的人手准备的盛宴中,你们那因享乐而疲惫的口,究竟能尝到其中多么微不足道的一点点呢? 那冒着危险捕获的野兽,消化不良且作呕的主人究竟能尝到多么微不足道的一点点呢? 从那么远运来的这么多贝类,究竟有多么微不足道的一点点滑过那无法填满的胃袋呢? 不幸的人啊,难道你们一点都不明白,你们的饥渴远比你们的胃袋更大吗?
§89.23Haec aliis dic, ut dum dicis, audias ipse; scribe, ut dum scribis, legas, omnia ad mores et ad sedandam rabiem adfectuum referens.
把这些话对别人说,以便在说的时候,你自己也能听见;写下来,以便在写的时候,你自己也能阅读,将一切都与道德品行以及平息情念的狂怒联系起来。
Stude, non ut plus aliquid scias, sed ut melius.
去学习吧,不是为了多知道些什么,而是为了知道得更好。
VALE.
祝好。