Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §63.9-63.16

主动消除悲痛与结交新友

第 84 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

塞内卡论证了长期悲伤的虚无,告诫卢基里乌斯应当主动斩断悲伤,去寻找新的朋友,而不是消极等待时间冲淡痛苦。他反思了自己过去因年轻友人塞雷努斯之死而过度哭泣的过错,强调了时刻预料所爱之人终有一死的重要性。

§63.9Feras autem hos, qui neglegentissime amicos habent, miserrime lugent, nec amant quemquam, nisi perdiderunt? Ideoque tunc effusius maerent, quia verentur, ne dubium sit, an amaverint; sera indicia adfectus sui quaerunt.
然而,你能容忍那些平日里对待朋友最为疏忽、而在失去时却哭得最为悲惨,且除非失去否则谁也不爱的人吗? 他们当时之所以哭得更加放肆,是因为他们害怕人们怀疑自己是否曾爱过他们;他们是在为自己的感情寻找迟到的证明。
§63.10Si habemus alios amicos, male de iis et meremur et existimamus, qui parum valent in unius elati solacium; si non habemus, maiorem iniuriam ipsi nobis fecimus quam a fortuna accepimus; illa unum abstulit, nos, quemcumque non fecimus.
如果我们还有其他朋友,却认为他们不足以抚慰我们失去一个已逝之人的痛苦,那我们既对不起他们,也对他们估价过低;如果我们没有其他朋友,那我们对自己造成的伤害就比从命运那里遭受的还要大:命运只夺走了一个,而我们自己却失去了所有那些我们未曾去结交的朋友。
§63.11Deinde ne unum quidem nimis amavit, qui plus quam unum amare non potuit.
再者,连一个以上的人都无法去爱的人,实际上连那仅有的一个也没有足够地爱过。
Si quis despoliatus amissa unica tunica conplorare se malit quam circumspicere, quomodo frigus effugiat et aliquid inveniat, quo tegat scapulas, nonne tibi videatur stultissimus? Quem amabas, extulisti; quaere, quem ames.
如果一个人被剥夺了衣服、失去了唯一的突尼克,却宁愿号啕大哭,而不去环顾四周看看如何避寒并找些东西遮盖肩膀,你难道不会觉得他极其愚蠢吗? 你已经埋葬了你所爱的人;去寻找一个你可以去爱的人吧。
§63.12Satius est amicum reparare quam flere.
重建友谊胜过哭泣。
Scio pertritum iam hoc esse, quod adiecturus sum, non ideo tamen praetermittam, quia ab omnibus dictum est: finem dolendi etiam qui consilio non fecerat, tempore invenit.
我知道我将要补充的话已经是陈词滥调,但我不会因为大家都说过就略而不提:即使没有通过理性决定来结束悲伤的人,也会通过时间找到终点。
Turpissimum autem est in homine prudente remedium maeroris lassitudo maerendi.
然而,对于一个明智的人来说,悲伤的药方竟是“因疲惫而停止悲伤”,这是最可耻的。
Malo relinquas dolorem quam ab illo relinquam, et quam primum id facere desiste, quod etiam si voles, diu facere non poteris.
我希望是你主动离开悲伤,而不是被悲伤所抛弃,并尽快停止做那件即使你想做也无法长久做下去的事。
§63.13Annum feminis ad lugendum constituere maiores, non ut tam diu lugerent, sed ne diutius; viris nullum legitimum tempus est, quia nullum honestum.
祖先们为妇女规定了一年的服丧期,不是为了让她们哀悼这么久,而是为了让她们哀悼不要超过这个时间;对男人来说则没有法定的期限,因为任何期限都是不体面的。
Quam tamen mihi ex illis mulierculis dabis vix retractis a rogo, vix a cadavere revulsis, cui lacrimae in totum mensem duraverint? Nulla res citius in odium venit quam dolor, qui recens consolatorem invenit et aliquos ad se adducit, inveteratus vero deridetur, nec inmerito.
然而,在那些刚从火葬柴堆旁被拉回来、刚从尸体旁被拽开的妇人中,你能指给我看哪一个人的眼泪能持续整整一个月吗? 没有比悲伤更快令人厌恶的了,刚发生时它能找到安慰者并吸引一些人来到身边,但时间久了就会遭到嘲笑,而且这也是理所当然的。
Aut enim simulatus aut stultus est.
因为它要么是虚假的,要么是愚蠢的。
§63.14Haec tibi scribo is, qui Annaeum Serenum, carissimum mihi, tam inmodice flevi, ut, quod minime velim, inter exempla sim eorum, quos dolor vicit.
我写这些给你,是作为一个曾为我最亲爱的安奈乌斯·塞雷努斯过度哭泣的人,以至于(虽然我极其不情愿)我成为了那些被悲伤征服之人的典型。
Hodie autem factum meum damno et intellego maximam mihi causam sic lugendi fuisse, quod numquam cogitaveram mori eum ante me posse.
然而今天,我谴责我当年的行为,并明白我当时如此哀悼的最大原因在于,我从未想过他可能会死在我之前。
Hoc unum mihi occurrebat, minorem esse et multo minorem, tamquam ordinem fata servarent.
我脑子里只闪过一个念头:他比我年轻,而且年轻得多,仿佛命运之神会遵守长幼顺序似的。
§63.15Itaque adsidue cogitemus tam de nostra quam omnium, quos diligimus, mortalitate.
因此,让我们不断地思考我们自身以及我们所爱之人的死亡命运吧。
Tunc ego debui dicere: "Minor est Serenus meus;
那时我本该说:“我的塞雷努斯比我年轻;但这有什么关系?
quid ad rem pertinet? Post me mori debet, sed ante me potest.
他应该在我之后死,但他也有可能死在我之前。
"Quia non feci, inparatum subito fortuna percussit.
”因为我没有这样做,命运突然袭击了毫无准备的我。
Nunc cogita omnia et mortalia esse et incerta lege mortalia.
现在,请记住万物皆有一死,且是以不确定的规律步向死亡。
Hodie fieri potest, quicquid umquam potest.
任何时候可能发生的事,今天就可能发生。
§63.16Cogitemus ergo, Lucili carissime, cito nos eo perventuros, quo illum pervenisse maeremus.
因此,我们最亲爱的卢基里乌斯,让我们想想,我们很快也会到达那个我们因他到达而哀悼的地方。
Et fortasse, si modo vera sapientium fama est recipitque nos locus aliquis, quem putamus perisse, praemissus est.
而且也许,如果智者们的传闻是真的,且某个我们认为已经消逝的地方会接纳我们,那么他只是被提前送去了。
VALE.
祝好。

词汇与语法注释

  1. 63.9Feras — 第二人称单数现在时虚拟语气。在此伴随问号,用作表示潜在可能(或反问)的虚拟语气,表达愤慨或怀疑:“你能容忍……吗?”。
  2. 63.10qui parum valent — 先行词为 alios amicos。该关系从句用作关系代词 qui 的说明性用法(或表示原因),指明了“因为认为其他朋友(在抚慰失去一个死者的痛苦上)力量不足,我们便对他们不公”的因果关系。
  3. 63.12Malo relinquas dolorem quam ab illo relinquam — 由 malo (malle) 引导的虚拟语气。后半部分的 ab illo relinquam 最好根据手稿异文 relinquaris(第二人称单数被动语态)来解读。由此,构成了一个鲜明的对比:“我希望你主动抛弃悲伤,而不是被悲伤(随着时间流逝而自然)抛弃”。
  4. 63.13cui lacrimae in totum mensem duraverint — 关系代词 cui 为单数形式,指代 mulierculis 中的“某一个女人(单数)”。虚拟语气 duraverint 构成了表示特征(或结果)的关系从句,意为“眼泪能持续(整整一个月)那样的妇人”。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §63.9-63.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:63.9-63.16

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。