Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §58.20-58.27

柏拉图其余的存在方式与理念论的道德意义

第 76 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

阐述柏拉图存在的第四至第六种方式(形相、通常存在与仿佛存在),并说明感官世界的流变。由此得出柏拉图伊底亚论的道德教训,劝诫人们勿执着于物质世界,而应关注永恒与神的摄理。

§58.20Quartum locum habebit idos.
第四个位置将由“意多斯”占据。
Quid sit hoc idos, attendas oportet et Platoni inputes, non mihi, hanc rerum difficultatem.
这“意多斯”是什么,你必须注意,并且要把这种事物的困难归咎于柏拉图,而不是我。
Nulla est autem sine difficultate subtilitas.
然而,没有无困难的精妙。
Paulo ante pictoris imagine utebar.
刚才我曾使用画家的比喻。
Ille cum reddere Vergilium coloribus vellet, ipsum intuebatur.
当他想用色彩再现维吉尔时,他注视着维吉尔本人。
Idea erat Vergilii facies, futuri operis exemplar.
伊底亚是维吉尔的容貌,即未来作品的范本。
Ex hac quod artifex trahit et operi suo inposuit, idos est.
艺术家从中吸取并施加于其作品之上的东西,就是“意多斯”。
§58.21Quid intersit, quaeris? Alterum exemplar est, alterum forma ab exemplari sumpta et operi inposita.
你问,这有什么区别? 一个是范本,另一个是从范本中获取并施加于作品之上的形相。
Alteram artifex imitatur, alteram facit.
一个由艺术家来模仿,另一个由他来制作。
Habet aliquam faciem statua; haec est idos.
雕像具有某种外表,这就是“意多斯”。
Habet aliquam faciem exemplar ipsum, quod intuens opifex statuam figuravit; haec idea est.
范本本身也具有某种外表,工匠注视着它而塑造了雕像,这就是伊底亚。
Etiamnunc si aliam desideras distinctionem, idos in opere est, idea extra opus nec tantum extra opus est, sed ante opus.
如果你还需要进一步的区分,“意多斯”存在于作品之内,而伊底亚存在于作品之外,不仅在作品之外,而且在作品之前。
§58.22Quintum genus est eorum, quae communiter sunt; haec incipiunt ad nos pertinere; hic sunt omnia, homines, pecora, res.
第五个类是那些通常存在的事物的类;这些开始与我们有关;这里有一切事物:人、牲畜、器物。
Sextum genus eorum, quae quasi sunt: tamquam inane, tamquam tempus.
第六个类是那些仿佛存在的事物的类:比如虚空,比如时间。
Quaecumque videmus aut tangimus, Plato in illis non numerat, quae esse proprie putat.
凡是我们所看见或触摸到的东西,柏拉图都不将其列入他认为本来存在的事物之中。
Fluunt enim et in assidua deminutione atque adiectione sunt.
因为它们在流动,并且处于不断的减少和增加之中。
Nemo nostrum idem est in senectute, qui fuit iuvenis; nemo nostrum est idem mane, qui fuit pridie.
我们当中没有人在老年时与青年时是相同的;我们当中没有人在早晨时与前一天是相同的。
Corpora nostra rapiuntur fluminum more.
我们的身体像河流一样被冲走。
Quicquid vides, currit cum tempore.
你所看到的一切都随着时间而奔流。
Nihil ex iis, quae videmus, manet.
我们所看见的事物中,没有一个能留存。
Ego ipse, dum loquor mutari ista, mutatus sum.
我自己,在谈论这些事物正在发生变化的同时,就已经发生了改变。
§58.23Hoc est, quod ait Heraclitus: "In idem flumen bis descendimus et non descendimus.
这就是赫拉克利特所说的:“我们两次涉入而不涉入同一条河。
"Manet enim idem fluminis nomen, aqua transmissa est.
”因为河流的相同名字保留着,而水已经流走了。
Hoc in amne manifestius est quam in homine.
这在河流中比在人身上更为明显。
Sed nos quoque non minus velox cursus praetervehit, et ideo admiror dementiam nostram, quod tantopere amamus rem fugacissimam, corpus, timemusque, ne quando moriamur, cum omne momentum mors prioris habitus sit.
但同样迅速的流逝也正载着我们过去,因此我惊讶于我们的愚蠢,因为我们如此强烈地爱着那最易消逝的东西——身体,并且害怕有一天我们会死去,而实际上每一个瞬间都是前一个状态的死亡。
Vis tu non timere, ne semel fiat, quod cotidie fit!
难道你不希望不害怕那每天都在发生的事情只发生一次吗?
§58.24De homine dixi, fluvida materia et caduca et omnibus obnoxia causis; mundus quoque, aeterna res et invicta, mutatur nec idem manet.
我谈到了人,它是流动的、易逝的、易受各种原因影响的物质;宇宙也是如此,它虽然是一个永恒且不可战胜的存在,但也在变化,不能保持相同。
Quamvis enim omnia in se habeat, quae habuit, aliter habet quam habuit; §58.25ordinem mutat.
因为,虽然它自身拥有它曾拥有的一切,但它拥有它们的方式与它曾拥有它们的方式不同;它改变了秩序。
"Quid ista," inquis, "mihi subtilitas proderit?" Si me interrogas, nihil.
“那种精妙对我有什么益处? ”你问。 如果你问我,毫无益处。
Sed quemadmodum ille caelator oculos diu intentos ac fatigatos remittit atque avocat et, ut dici solet, pascit; sic nos animum aliquando debemus relaxare et quibusdam oblectamentis reficere.
但是,正如那位雕刻师会让长期专注而疲惫的眼睛放松、移开,并且正如俗话所说,用美景来休养它;同样,我们也应该有时放松我们的心灵,用一些娱乐来恢复它。
Sed ipsa oblectamenta opera sint.
但让娱乐本身也成为有意义的工作。
Ex his quoque, si observaveris, sumes, quod possit fieri salutare.
如果你注意观察,你也可以从这些娱乐中汲取能变得有益健康的东西。
§58.26Hoc ego, Lucili, facere soleo: ex omni notione, etiam si a philosophia longissime aversa est, eruere aliquid conor et utile efficere.
卢克莱修啊,我习惯于这样做:从每一个概念中,即使它极远地偏离了哲学,我也努力挖掘出一些东西并使之有用。
Quid istis, quae modo tractavimus, remotius a reformatione morum? Quomodo meliorem me facere ideae Platonicae possunt? Quid ex istis traham, quod cupiditates meas conprimat? Vel hoc ipsum, quod omnia ista, quae sensibus serviunt, quae nos accendunt et inritant, negat Plato ex his esse, quae vere sint.
我们刚才探讨的那些事情,有什么比它们更远离品德的改善呢? 柏拉图的伊底亚如何能使我变得更好? 我能从这些事物中汲取什么来压制我的欲望? 或者正是这件事情本身,即:凡是服务于感官、点燃并刺激我们的这一切事物,柏拉图都否定它们属于那些真正存在的事物。
§58.27Ergo ista imaginaria sunt et ad tempus aliquam faciem ferunt, nihil horum stabile nec solidum est; et nos tamen cupimus, tamquam aut semper futura aut semper habituri.
因此,这些都是虚幻的,只在一段时期内呈现某种外表,其中没有一个是稳定或坚固的;然而我们却渴望它们,仿佛它们要么永远存在,要么我们将永远拥有它们。
Inbecilli fluvidique inter vana constitimus; ad illa mittamus animum, quae aeterna sunt.
软弱且流动的我们置身于虚无之中;让我们把心灵送往那些永恒的事物。
Miremur in sublimi volitantes rerum omnium formas deumque inter illa versantem et hoc providentem, quemadmodum quae inmortalia facere non potuit, quia materia prohibebat, defendat a morte ac ratione vitium corporis vincat.
让我们赞叹那在高处飞翔的万物形相,以及在它们之间运行并为此做好预见的神:他如何将那些由于物质阻碍而无法使其不朽的事物保护起来免于死亡,并用理智战胜身体的缺陷。

词汇与语法注释

  1. 58.21Alteram artifex imitatur, alteram facit. — 代词“alteram... alteram”(阴性单数宾格)在概念上指代“idea”(或“facies”)和“forma”,尽管前一句中使用了中性名词“exemplar”。它对比了模仿的对象(idea)与创造的产物(forma)。
  2. 58.23Vis tu non timere, ne semel fiat, quod cotidie fit! — “Vis tu non...?”(字面意思是“难道你不想……吗?”)起到强烈的劝告或敦促作用(“难道你不应该……吗?”)。“ne semel fiat, quod cotidie fit”是表示害怕之词(“timere”)后的实质性从句(ne 从句),意为“免得那每天发生的事情只发生一次”。
  3. 58.27deumque inter illa versantem et hoc providentem, quemadmodum quae inmortalia facere non potuit, quia materia prohibebat, defendat — 指示代词“hoc”(“providentem”的直接宾语)先期指代了后文的间接疑问从句“quemadmodum... defendat”(先行结构)。关系代词“quae”(中性复数宾格)省略了先行词(神所创造的物质对象),并作为“defendat”的直接宾语。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §58.20-58.27. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:58.20-58.27

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。