§52.8Ex his autem, qui sunt, eligamus non eos, qui verba magna celeritate praecipiant et communes locos volvunt et in privato circulantur,sed eos, qui vita docent, qui cum dixerunt, quid faciendum sit, probant faciendo, qui docent, quid vitandum sit, nec umquam in eo, quod fugiendum dixerunt, deprehenduntur.
然而,在现存的人当中,让我们不要选择那些极快地倾倒言辞、翻来覆去地诉诸常套、在私人圈子里招徕听众的人,而要选择那些用生命去教导的人,他们在说明了该做什么之后,通过亲身实践来予以证明,他们教导该避开什么,却从未在他们说应当逃避的事情中被当场逮住。
Eum elige adiutorem, quem magis admireris, cum videris quam cum audieris.
选择这样一位帮手:当你看到他时,要比听到他时更令你景仰。
§52.9Nec ideo te prohibuerim hos quoque audire, quibus admittere populum ac disserere consuetudo est, si modo hoc proposito in turbam prodeunt, ut meliores fiant faciantque meliores, si non ambitionis hoc causa exercent.
我也不会因此禁阻你去听那些习惯于招揽大众并进行辩论的人,只要他们走向人群时抱有这样的目的:使自己变得更好,也使他人变得更好,并且他们不是为了虚荣野心而做这件事。
Quid enim turpius philosophia captante clamores? Numquid aeger laudat medicum secantem?
还有什么比追逐喝彩的哲学更卑劣的呢? 难道病人会去赞美正在给他做切开手术的医生吗?
§52.10Tacete, favete et praebete vos curationi.
保持静默,顺从配合,将你们自己交付治疗。
Etiam si exclamaveritis, non aliter audiam, quam si ad tactum vitiorum vestrorum ingemescatis.
即便你们发出呼喊,我也不会以此为意,而只会当成是因为触碰到了你们的恶癖而发出的呻吟。
Testari vultis adtendere vos moverique magnitudine rerum? Sane liceat; ut quidem iudicetis et feratis de meliore suffragium, quidni non permittam? Apud Pythagoram discipulis quinque annis tacendum erat; numquid ergo existimas statim illis et loqui et laudare licuisse?
你们想要证明自己正在专注听讲、并被事物的伟大所打动吗? 当然可以允许;但至于让你们来评判并对谁更好进行投票,我凭什么不予以禁止呢? 在毕达哥拉斯门下,弟子们必须保持五年的静默;那么你难道认为,他们一开始就被允许既说话又喝彩吗?
§52.11Quanta autem dementia eius est, quem clamores inperitorum hilarem ex auditorio dimittunt? Quid laetaris, quod ab hominibus his laudatus es, quos non potes ipse laudare? Disserebat populo Fabianus, sed audiebatur modeste.
然而,被愚昧之人的喝彩捧得兴高采烈地离开讲堂的人,其愚妄是何等巨大! 你为什么要因为得到了那些你自己都无法赞美的人的赞美而感到高兴呢? 法比亚努斯曾向大众讲学,但听众听讲时十分克制。
Erumpebat interdum magnus clamor laudantium, sed quem rerum magnitudo evocaverat, non sonus inoffense ac molliter orationis elapsae.
偶尔也会爆发赞美者的巨大欢呼声,但那是事物的伟大所唤起的,而不是演讲顺畅柔和、款款流出的声音所致。
§52.12Intersit aliquid inter clamorem theatri et scholae; est aliqua et laudandi decentia.
剧场的欢呼与学校的喝彩之间应当有所区别;赞美也有其相应的得体分寸。
Omnia rerum omnium, si observentur, indicia sunt et argumentum morum ex minimis quoque licet capere: inpudicum et incessus ostendit et manus mota et unum interdum responsum et relatus ad caput digitus et flexus oculorum.
如果加以观察,万事物皆是印记,我们甚至可以从极微小的事情中获取性格的证据:无耻之人会通过其步态、手的动作、有时仅一次回答、手指触碰头部的手势以及眼神的转动显露出来。
Inprobum risus, insanum vultus habitusque demonstrat.
笑容显明邪恶之人,面容与身姿显明疯狂之人。
Illa enim in apertum per notas exeunt; qualis quisque sit, scies, si quemadmodum laudet, quemadmodum laudetur, aspexeris.
因为这些内在特质通过标记流露于外;只要你观察一个人如何赞美他人、以及他如何被他人赞美,你就会知道他是怎样的人。
§52.13Hinc atque illinc philosopho manus auditor intentat et super ipsum caput mirantium turba consistit; non laudatur ille nunc, si intellegis, sed conclamatur.
听众从四面八方向哲学家伸出双手,惊叹的人群甚至逼近到他的头顶上方;如果你明白的话,他现在并不是在被赞美,而是在被哄闹。
Relinquantur istae voces illis artibus, quae propositum habent populo placere; philosophia adoretur.
让那些呼喊声留给那些旨在讨好大众的技艺吧;哲学应当被尊崇。
§52.14Permittendum erit aliquando iuvenibus sequi impetum animi, tunc autem, cum hoc ex impetu facient, cum silentium sibi imperare non poterunt.
有时也必须允许年轻人顺从内心的冲动,但那必须是在他们确实出于冲动而这样做、且无法强令自己保持静默的时候。
Talis laudatio aliquid exhortationis adfert ipsis audientibus et animos adulescentium exstimulat.
这种赞美能给听众自身带来一些激励,并激发年轻人的心灵。
Ad rem commoveantur, non ad verba conposita; alioquin nocet illis eloquentia, si non rerum cupiditatem facit, sed sui.
让他们为内容所动容,而不是为雕琢的言词;否则,如果雄辩激起的不是对事物的渴望,而是对雄辩自身的渴望,那么雄辩就会对他们产生危害。
§52.15Differam hoc in praesentia; desiderat enim propriam et longam exsecutionem, quemadmodum populo disserendum, quid sibi apud populum permittendum sit, quid populo apud se.
这一问题我目前且先搁置;因为如何向大众讲学、在大众面前自己可以容许什么、在自己面前可以容许大众什么,这需要专门且详尽的论述。
Damnum quidem fecisse philosophiam non erit dubium, postquam prostituta est.
毫无疑问,哲学自从被作践贬低以来,已经遭受了损害。
Sed potest in penetralibus suis ostendi, si modo non institorem, sed antistitem nancta est.
但只要它遇到的不是零售商,而是祭司,它依然可以在其内殿中显现出来。
VALE.
再会。