§40.1Quod frequenter mihi scribis, gratias ago.
我感谢你经常给我写信。
Nam quo uno modo potes, te mihi ostendis.
因为你正以你所能的唯一方式,向我展现你自己。
Numquam epistulam tuam accipio, ut non protinus una simus.
我每次收到你的信,没有一次不是感觉我们立刻就在一起。
Si imagines nobis amicorum absentium iucundae sunt, quae memoriam renovant et desiderium falso atque inani solacio levant, quanto iucundiores sunt litterae, quae vera amici absentis vestigia, veras notas adferunt? Nam quod in conspectu dulcissimum est, id amici manus epistulae inpressa praestat, agnoscere.
如果缺席朋友的画像对我们来说是令人愉悦的,因为它们唤醒记忆,并用虚假和空洞的安慰减轻思念之情,那么,能带来缺席朋友的真实足迹和真实特征的信件,又是多么更加令人愉悦呢? 因为在亲眼所见中最为甜蜜的事,即认出彼此,已被印在信上的朋友手迹所提供。
§40.2Audisse te scribis Serapionem philosophum, cum istuc adplicuisset: "Solet magno cursu verba convellere, quae non effundit una, sed premit et urguet.
你写道,当哲学家塞拉皮翁到达你那里时,你听了他的讲学:“他习惯于以极快的速度倾吐词句,他不是一次性把它们倒出来,而是推挤和催促着它们。
Plura enim veniunt quam quibus vox una sufficiat.
因为涌现出来的词汇比一个声音所能容纳的还要多。
"Hoc non probo in philosopho, cuius pronuntiatio quoque, sicut vita, debet esse conposita; nihil autem ordinatum est, quod praecipitatur et properat.
”我不赞成哲学家的这种做法,哲学家的口才和他的生活一样,也应当是沉着稳重的;而任何仓促和急躁的事物都是毫无秩序的。
Itaque oratio illa apud Homerum concitata et sine intermissione in morem nivis superveniens iuveniori oratori data est, lenis et melle dulcior seni profluit.
因此,荷马史诗中那种激昂、如雪般连绵不断的言辞被赋予了较年轻的演说家,而温和且比蜜还甜的言辞则从长者口中流出。
§40.3Sic itaque habe, istam vim dicendi rapidam atque abundantem aptiorem esse circulanti quam agenti rem magnam ac seriam docentique.
因此,你应当这样理解:那种急速而滔滔不绝的说话方式,更适合街头艺人,而不适合处理伟大而严肃之事务并进行教学的人。
Aeque stillare illum nolo quam currere; nec extendat aures nec obruat.
我不希望他像滴水那样慢吞吞,正如我不希望他像奔跑那样急促;他既不应拉长听众的耳朵,也不应压倒他们。
Nam illa quoque inopia et exilitas minus intentum auditorem habet taedio interruptae tarditatis, facilius tamen insidit, quod exspectatur, quam quod praetervolat.
因为那种贫乏和单薄也会因断断续续的迟缓带来的厌烦而使听众注意力减弱,然而,被期待之物比起飞掠而过之物,仍更容易植根于心中。
Denique tradere homines discipulis praecepta dicuntur; non traditur quod fugit.
毕竟,人们说向弟子“传授”教诲;而逃逸之物是无法被传授的。
§40.4Adice nunc, quod quae veritati operam dat oratio, inconposita esse debet et simplex.
再加上这一点:致力于真理的言论应当是未经雕琢且简单的。
Haec popularis nihil habet veri; movere vult turbam et inconsultas aures inpetu rapere, tractandam se non praebet, aufertur.
这种迎合大众的言论毫无真理可言;它只想煽动群众,用冲劲席卷那些未经深思的耳朵,它不容人揣摩,便转瞬即逝。
Quomodo autem regere potest, quae regi non potest? Quid, quod haec oratio, quae sanandis mentibus adhibetur, descendere in nos debet? Remedia non prosunt, nisi inmorantur.
可是,连自身都无法被支配的言论,又如何能够支配他人呢? 再者,这种用于治疗心灵的言论,难道不应该深入我们的内心吗? 药物如果不留存在体内,就毫无益处。
§40.5Multum praeterea habet inanitatis et vani, plus sonat quam valet.
此外,它含有大量的虚妄与空洞,响声大于其实际价值。
Lenienda sunt, quae me exterrent, conpescenda, quae inritant, discutienda, quae fallunt, inhibenda luxuria, corripienda avaritia;
那些令我恐惧的事物需要被抚慰,那些激怒我的需要被克制,那些欺骗我的需要被驱散,奢侈需要被抑制,贪婪需要被纠正;这些事情中哪一件能仓促完成?
quid horum raptim potest fieri? Quis medicus aegros in transitu curat? Quid, quod ne voluptatem quidem ullam habet talis verborum sine dilectu ruentium strepitus?
哪有医生是在路过时顺便治好病人的? 再者,这种未经选择、奔流而出的词汇噪音,难道能带来任何乐趣吗?
§40.6Sed ut pleraque, quae fieri posse non crederes, cognovisse satis est, ita istos, qui verba exercuerunt, abunde est semel audisse.
但是,正如对于许多你原本不相信能做到的事情,仅仅了解它们就足够了一样,对于那些操练口舌的人,听过一次也就绰绰有余了。
Quid enim quis discere, quid imitari velit? Quid de eorum animo iudicet, quorum oratio perturbata et inmissa est nec potest reprimi?
因为人会想从他们那里学习什么,又想模仿什么呢? 对于那些言论混乱、纵情奔放且无法被克制的人,我们该如何评判他们的心灵呢?
§40.7Quemadmodum per proclive currentium non ubi visum est, gradus sistitur, sed inritato corporis pondere se rapit ac longius quam voluit effertur; sic ista dicendi celeritas nec in sua potestate est nec satis decora philosophiae, quae ponere debet verba, non proicere, et pedetemptim procedere.
正如在陡坡上奔跑的人,其脚步无法停在他们想要停下的地方,而是因身体重力的加速而被裹挟,被带到比他们预想更远的地方;这种说话的速度同样既不受自身控制,也不太适合哲学;因为哲学应当是安放词句,而非抛掷词句,并且应当循序渐进。