Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §27.1-27.9

富豪萨比努斯与无法买到的健全心智

第 36 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

塞内卡将自己比作同病相怜者来探讨共同的精神缺陷与疗法。他借富豪萨比努斯企图通过购买有学问的奴隶来占有学识的荒唐事迹,阐明健全的心智不能假手于人或用金钱购得,而必须依靠自身的努力去争取。

§27.1"Tu me," inquis, "mones? Iam enim te ipse monuisti, iam correxisti? Ideo aliorum emendationi vacas? "Non sum tam inprobus, ut curationes aeger obeam, sed tamquam in eodem valitudinario iaceam, de communi tecum malo conloquor et remedia communico.
“你是在忠告我吗? ”你说,“因为你已经忠告了你自己,已经纠正了你自己吗? 所以你才有闲暇去纠正别人吗? ”我并非如此厚颜无耻,以至于以病人之躯去给人治病,而是仿佛躺在同一所医院里,与你谈论我们共同的疾病并分享疗法。
Sic itaque me audi, tamquam mecum loquar.
因此,请这样听我说话,就好像我是在自言自语。
In secretum te meum admitto et te adhibito mecum exigo.
我把你接纳进我的秘密中,并在你的参与下审视我自己。
§27.2Clamo mihi ipse: "Numera annos tuos, et pudebit eadem velle, quae volueras puer, eadem parare.
我对自己大喊:“数数你的岁数吧,你就会为自己还想要和孩童时期一样的东西、准备同样的东西而感到羞耻。
Hoc denique tibi circa mortis diem praesta: moriantur ante te vitia.
临近死期,最后为自己做到这件事吧:让你的恶习先你而死。
Dimitte istas voluptates turbidas, magno luendas; non venturae tantum, sed praeteritae nocent.
丢弃那些浑浊的、需付出高昂代价的快乐吧;不仅是是将要到来的,连过去的快乐也具有危害。
Quemadmodum scelera etiam si non sint deprehensa cum fierent, sollicitudo non cum ipsis abit; ita inprobarum voluptatum etiam post ipsas paenitentia est.
正如罪行即使在发生时未被察觉,焦虑也不会随之而去;同样,不正当的快乐即使在消逝之后也会留下悔恨。
Non sunt solidae, non sunt fideles; etiam si non nocent, fugiunt.
它们是不坚实的,不是可靠的;即使它们不带来伤害,也会逃之夭夭。
§27.3Aliquod potius bonum mansurum circumspice.
倒不如寻找某种可以持久的善吧。
Nullum autem est, nisi quod animus ex se sibi invenit.
然而,除了心灵由自身为自身所发现的之外,并没有其他的善。
Sola virtus praestat gaudium perpetuum, securum; etiam si quid obstat, nubium modo intervenit, quae infra feruntur nec umquam diem vincunt. "
唯有美德能提供永久的、无忧无虑的喜悦;即使有什么阻碍它,那也只是像云朵一样介入其间,云朵在下方飘动,绝不能战胜白昼。
§27.4Quando ad hoc gaudium pervenire continget? Non quidem cessatur adhuc, sed festinetur.
” 什么时候才能有幸达到这种喜悦呢? 虽然目前并未松懈,但仍须抓紧。
Multum restat operis, in quod ipse necesse est vigiliam, ipse laborem tuum inpendas, si effici cupis.
还有许多工作要做,如果你渴望完成它,你就必须亲自投入你的警醒和劳动。
Delegationem res ista non recipit.
这件事是不接受委托的。
§27.5Aliud litterarum genus adiutorium admittit.
另一种学问则允许辅助。
Calvisius Sabinus memoria nostra fuit dives.
在我们的记忆中,卡尔维西乌斯·萨比努斯曾是个富人。
Et patrimonium habebat libertini et ingenium; numquam vidi hominem beatum indecentius.
他既有被释奴隶的家产,也有被释奴隶的心智;我从未见过一个有钱人富得如此不体面。
Huic memoria tam mala erat, ut illi nomen modo Vlixis excideret, modo Achillis, modo Priami, quos tam bene quam paedagogos nostros novimus.
他的记忆力如此糟糕,以至于他一会儿忘记乌利塞斯的名字,一会儿忘记阿喀琉斯的名字,一会儿又忘记普里阿摩斯的名字,而这些人我们像熟悉自己的启蒙老师一样熟悉。
Nemo vetulus nomenclator, qui nomina non reddit, sed inponit, tam perperam tribus quam ille Troianos et Achivos persalutabat.
没有任何一个想不起名字、只会胡编乱造的年迈报名奴隶,会在向各个部落致意时犯下像他向特洛伊人和阿开亚人致意时那样荒谬的错误。
Nihilominus eruditus volebat videri.
尽管如此,他还是希望显得博学。
§27.6Hanc itaque conpendiariam excogitavit: magna summa emit servos, unum, qui Homerum teneret, alterum, qui Hesiodum; novem praeterea lyricis singulos adsignavit.
因此他想出了这条捷径:他用巨资买下一些奴隶,一个用来记住荷马,另一个记住赫西俄德;此外,他还给九位抒情诗人每人指派了一个奴隶。
Magno emisse illum non est quod mireris; non invenerat, faciendos locavit.
你不必惊奇他花了大价钱买下他们;他没有找到现成的,而是出资让人去培训他们。
Postquam haec familia illi conparata est, coepit convivas suos inquietare.
准备好了这批奴隶仆人后,他便开始折磨他的宴会宾客。
Habebat ad pedes hos, a quibus subinde cum peteret versus, quos referret, saepe in medio verbo excidebat.
他把这些人放在脚边,不时向他们要诗句来引用,却常常在半个词的地方就卡壳忘词。
§27.7Suasit illi Satellius Quadratus, stultorum divitum adrosor, et quod sequitur, adrisor, et quod duobus his adiunctum est, derisor, ut grammaticos haberet analectas.
萨特利乌斯·夸德拉图斯——一个愚蠢富豪的寄生虫,以及接踵而至的逢迎者,还有与这两者紧密相连的嘲弄者——建议他把文法学者当成残羹剩饭收集奴。
Cum dixisset Sabinus centenis milibus sibi constare singulos servos; "Minoris," inquit, "totidem scrinia emisses.
当萨比努斯说每个奴隶花了他十万塞斯特斯时,萨特利乌斯说:“你本可以花更少的钱买下同样数量的书箱。
"Ille tamen in ea opinione erat, ut putaret se scire, quod quisquam in domo sua sciret.
”然而,萨比努斯仍抱有这样的见解:他认为自己家里任何人知道的事情,他自己也知道。
§27.8Idem Satellius illum hortari coepit, ut luctaretur, hominem aegrum, pallidum, gracilem.
还是这个萨特利乌斯开始怂恿他去摔跤,而萨比努斯是个多病、脸色苍白、身材瘦弱的人。
Cum Sabinus respondisset: "Et quomodo possum? Vix vivo," "Noli, obsecro te," inquit, "istuc dicere; non vides, quam multos servos valentissimos habeas? "Bona mens nec commodatur nec emitur.
当萨比努斯回答道:“那我怎么能行? 我几乎都活不成了,”他说:“求求你,千万别说这话;难道你没看见你拥有多少健壮如牛的奴隶吗? ”健全的心智既不能出借,也不能购买。
Et puto, si venalis esset, non haberet emptorem.
而且我认为,如果它是待售的,也不会有买主。
At mala cotidie emitur.
然而,糟糕的心智每天都有人买。
§27.9Sed accipe iam quod debeo et vale.
但现在请收下我所欠你的,并祝好。
"Divitiae sunt ad legem naturae conposita paupertas.
“财富是按照自然法则调整过的贫困。
"Hoc saepe dicit Epicurus aliter atque aliter; sed numquam nimis dicitur, quod numquam satis discitur.
”伊壁鸠鲁常常以不同的方式说这句话;但对于永远学不够的东西,怎么多说也不过分。
Quibusdam remedia monstranda, quibusdam inculcanda sunt.
对有些人,治疗方法必须展示出来;对有些人,则必须灌输进去。
VALE.
祝好。

词汇与语法注释

  1. §27.1aeger — 主句中目的从句动词 `obeam` 主语的谓语性形容词,表示状态,意为“以病人之躯”、“作为病人”。
  2. §27.2puer — 与关系从句 `quae volueras` 的主语呈同格或谓语性名词,在语义上起副词作用,意为“当你是孩童时”或“作为孩童”。
  3. §27.5libertini — 属格名词,同时修饰并列的 `patrimonium`(家产)和 `ingenium`(心智),意为“被释奴隶的家产与(被释奴隶的)心智”。
  4. §27.6faciendos locavit — 及物动词 `locare` 与动形容词(未来 passive 分词)`faciendos` 的结合,表示使役性含义:“出资让人去训练他们(把他们培养成那样的人)”。
  5. §27.7analectas — 希腊语借词的宾格复数形式,原指“收拾食桌残羹碎屑的奴隶”。此处用作讽刺,指代那些在萨比努斯遗忘词句时,在脚边为其“拾凑”知识断片的学者奴隶。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §27.1-27.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:27.1-27.9

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。