§27.1"Tu me," inquis, "mones? Iam enim te ipse monuisti, iam correxisti? Ideo aliorum emendationi vacas? "Non sum tam inprobus, ut curationes aeger obeam, sed tamquam in eodem valitudinario iaceam, de communi tecum malo conloquor et remedia communico.
「あなたは私に忠告するのですか? 」と君は言う。 「もう自分自身に忠告し、もう自分を正したのですか? だから他人の矯正に暇を充てているのですか? 」私は病人の身でありながら治療を施すほど不謹慎ではなく、同じ病室に横たわっているかのように、君と共通の病について語り合い、治療法を共有しているのだ。
Sic itaque me audi, tamquam mecum loquar.
だから、私が自分自身に語りかけているかのように私の言葉を聞いてほしい。
In secretum te meum admitto et te adhibito mecum exigo.
私は君を自分の秘密に招き入れ、君を同席させて自分を厳しく取り調べているのだ。
§27.2Clamo mihi ipse: "Numera annos tuos, et pudebit eadem velle, quae volueras puer, eadem parare.
私は自分自身に叫ぶ。 「お前の年月を数えてみよ。 そうすれば、少年時代に望んでいたのと同じものを望み、同じものを準備することを恥じるようになるだろう。
Hoc denique tibi circa mortis diem praesta: moriantur ante te vitia.
最後に、死の日を控えて自分にこれを施せ。 お前の欠点がお前より先に死ぬようにせよ。
Dimitte istas voluptates turbidas, magno luendas;
高い代償を払わねばならない、あの濁った快楽を捨て去れ。
non venturae tantum, sed praeteritae nocent.
これから訪れる快楽だけでなく、過去の快楽も害を与える。
Quemadmodum scelera etiam si non sint deprehensa cum fierent, sollicitudo non cum ipsis abit; ita inprobarum voluptatum etiam post ipsas paenitentia est.
犯罪は、それが行われたときに見つからなかったとしても、不安がそれらと共に去ることはないのと同じように、不道徳な快楽もまた、それが去った後に後悔が残る。
Non sunt solidae, non sunt fideles;
それらは確固としたものではなく、信頼できるものでもない。
etiam si non nocent, fugiunt.
たとえ害を及ぼさないとしても、逃げ去ってしまうのだ。
§27.3Aliquod potius bonum mansurum circumspice.
むしろ、何か永続する善いものを周りに見出しなさい。
Nullum autem est, nisi quod animus ex se sibi invenit.
しかし、心が自らの内から自らのために見出すもの以外に、そのようなものは何もない。
Sola virtus praestat gaudium perpetuum, securum;
徳だけが、永続し、揺るぎない喜びを提供する。
etiam si quid obstat, nubium modo intervenit, quae infra feruntur nec umquam diem vincunt. "
たとえ何かが邪魔をしても、それは雲のように間に挟まるだけであり、雲は下に流れるものであって、決して光に打ち勝つことはない。
§27.4Quando ad hoc gaudium pervenire continget? Non quidem cessatur adhuc, sed festinetur.
」この喜びに到達することはいつ可能になるのだろうか。 今も怠っているわけではないが、急がねばならない。
Multum restat operis, in quod ipse necesse est vigiliam, ipse laborem tuum inpendas, si effici cupis.
多くの仕事が残っており、それを達成したいと望むなら、君自身が目配りをし、君自身が労力を注ぎ込む必要がある。
Delegationem res ista non recipit.
この件は委任を受け入れないのだ。
§27.5Aliud litterarum genus adiutorium admittit.
別の種類の学問なら、助力を受け入れる。
Calvisius Sabinus memoria nostra fuit dives.
私たちの記憶において、カルウィシウス・サビヌスという富豪がいた。
Et patrimonium habebat libertini et ingenium;
彼は解放奴隷の遺産と才能を併せ持っていた。
numquam vidi hominem beatum indecentius.
私はこれほど不見識に富んでいる人を見たことがない。
Huic memoria tam mala erat, ut illi nomen modo Vlixis excideret, modo Achillis, modo Priami, quos tam bene quam paedagogos nostros novimus.
彼の記憶力は非常に悪く、あるときはウリクセスの名前を忘れ、あるときはアキレスの、あるときはプリアムスの名前を忘れるほどであった。 彼らの名は、私たちが自分の教育係を知っているのと同じくらいよく知っているというのに。
Nemo vetulus nomenclator, qui nomina non reddit, sed inponit, tam perperam tribus quam ille Troianos et Achivos persalutabat.
名前を思い出せず押し付ける老いぼれた名前呼び奴隷でさえ、彼がトロイア人やアカイア人を挨拶の中で誤って配したほどひどく部族に呼びかけることはなかった。
Nihilominus eruditus volebat videri.
それにもかかわらず、彼は教養ある人物に見られたがった。
§27.6Hanc itaque conpendiariam excogitavit: magna summa emit servos, unum, qui Homerum teneret, alterum, qui Hesiodum;
そこで彼はこのような近道を編み出した。 巨額の金を払って奴隷を買い、一人はホメロスを保持する者、もう一人はヘシオドスを保持する者とした。
novem praeterea lyricis singulos adsignavit.
さらに9人の抒情詩人それぞれに一人ずつの奴隷を割り当てた。
Magno emisse illum non est quod mireris;
彼がそれらを高値で買ったことに驚く必要はない。
non invenerat, faciendos locavit.
彼はそのような奴隷を見つけられなかったので、作らせるために注文したのだから。
Postquam haec familia illi conparata est, coepit convivas suos inquietare.
この奴隷の一群が彼のために揃うと、彼は会食の客たちを煩わせ始めた。
Habebat ad pedes hos, a quibus subinde cum peteret versus, quos referret, saepe in medio verbo excidebat.
彼は足元にこれらの奴隷を控えさせ、そこから繰り返すための詩句をたびたび求めては、よく言葉の途中で忘れてしまっていた。
§27.7Suasit illi Satellius Quadratus, stultorum divitum adrosor, et quod sequitur, adrisor, et quod duobus his adiunctum est, derisor, ut grammaticos haberet analectas.
愚かな富豪に取り入り、おこぼれをあずかり、これら二つに結びついていることだが、嘲笑する者であったサテリウス・クアドラトゥスが、学者の食べ残し拾い奴隷を雇うように彼に勧めた。
Cum dixisset Sabinus centenis milibus sibi constare singulos servos; "Minoris," inquit, "totidem scrinia emisses.
サビヌスが、奴隷一人がそれぞれ十万かかったと言ったとき、サテリウスは「それより安く、同じ数の書物箱を買えたでしょうに」と言った。
"Ille tamen in ea opinione erat, ut putaret se scire, quod quisquam in domo sua sciret.
それでもサビヌスは、自分の家にいる誰かが知っていることは、自分が知っていることだと考えるような意見を抱いていた。
§27.8Idem Satellius illum hortari coepit, ut luctaretur, hominem aegrum, pallidum, gracilem.
同じサテリウスは、病弱で、顔色が悪く、痩せ細った男であった彼に、レスリングをするよう勧め始めた。
Cum Sabinus respondisset: "Et quomodo possum? Vix vivo," "Noli, obsecro te," inquit, "istuc dicere;
サビヌスが「どうしてできるのだ。 かろうじて生きているのだぞ」と答えると、彼は言った。 「お願いですから、そのようなことはおっしゃらないでください。 あなたには、どれほど多くの非常に頑健な奴隷がいるか見えないのですか?
non vides, quam multos servos valentissimos habeas? "Bona mens nec commodatur nec emitur.
」健全な精神は、貸し出すことも、買うこともできない。
Et puto, si venalis esset, non haberet emptorem.
そして私は、もしそれが売り物だとしても、買い手はいないだろうと思う。
At mala cotidie emitur.
しかし、邪悪な精神は毎日買われている。
§27.9Sed accipe iam quod debeo et vale.
だが、今や私の義務を受け取り、健やかにあれ。
"Divitiae sunt ad legem naturae conposita paupertas.
「富とは、自然の掟に従って整えられた貧困である。
"Hoc saepe dicit Epicurus aliter atque aliter;
」これをエピクロスは様々な形で何度も言っている。
sed numquam nimis dicitur, quod numquam satis discitur.
しかし、いくら言っても言い過ぎることはない。 なぜなら、いくら学んでも学び足りないからだ。
Quibusdam remedia monstranda, quibusdam inculcanda sunt.
ある人々には治療法が示されねばならず、ある人々にはそれがたたき込まれねばならない。
VALE.
健やかにあれ。