Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §25.1-25.7

纠正友人恶习与自我完善中独处的危害

第 34 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

塞内卡讨论了纠正两位不同类型朋友缺点的策略,随后引用伊壁鸠鲁的教言,建议顺应自然简化生活、为自己设立道德监督者,并论述了在德性完善前应避免有害独处的必要性。

§25.1Quod ad duos amicos nostros pertinet, diversa via eundum est; alterius enim vitia emendanda, alterius frangenda sunt.
至于我们这两位朋友,必须走不同的道路;因为其中一人的缺点应当改正,而另一人的缺点则应当击碎。
Utar libertate tota.
我将使用充分的自由。
Non amo illum, nisi offendo.
我不爱他,除非我冒犯他。
"Quid ergo?" inquis, "quadragenarium pupillum cogitas sub tutela tua continere? Respice aetatem eius iam duram et intractabilem.
“那么,”你说,“你打算把你四十岁的被监护人留在你的监护之下吗? 看看他的年纪吧,已经硬化且难以驯服了。
§25.2Non potest reformari; tenera finguntur.
他无法被重塑;只有柔嫩的东西才能被塑造。
"An profecturus sim nescio.
”我是否会取得成效,我不知道。
Malo successum mihi quam fidem deesse.
我宁愿缺少成功,也不愿缺少忠诚。
Nec desperaveris etiam diutinos aegros posse sanari, si contra intemperantiam steteris, si multa invitos et facere coegeris et pati.
也不要绝望于即使是长期的病人也能被治愈,如果你对抗他们的放纵,如果你强迫违背他们意愿地去做和忍受许多事情。
Ne de altero quidem satis fiduciae habeo, excepto eo, quod adhuc peccare erubescit.
对于另一个人,我也没有足够的信心,除了这一点:他至今仍为犯错而感到羞愧。
Nutriendus est hic pudor, qui quamdiu in animo eius duraverit, aliquis erit bonae spei locus.
这种羞耻心应当被培育,只要它还留在他的心灵中,就还会有某种好希望的空间。
Cum hoc veterano parcius agendum puto, ne in desperationem sui veniat.
我认为对这位老兵应当更温和地处理,免得他陷入对自己的绝望。
§25.3Nec ullum tempus adgrediendi fuit melius quam hoc, dum interquiescit, dum emendato similis est.
也没有比现在更好的接近他的时机了,趁他正处于平静期、趁他看起来像个已改正的人。
Aliis haec intermissio eius inposuit; mihi verba non dat.
他的这一间歇骗过了其他人;但他无法糊弄我。
Exspecto cum magno faenore vitia reditura, quae nunc scio cessare, non deesse.
我预料那些我知道现在只是停息、而非消除的缺点,将会带着巨额利息回归。
Inpendam huic rei dies et utrum possit aliquid agi an non possit, experiar.
我将为此事花费光阴,并尝试是否能有所作为,或者不能。
§25.4Tu nobis te, ut facis, fortem praesta et sarcinas contrahe.
你向我们展现出你的坚强,正如你一直在做的那样,并收缩你的行囊。
Nihil ex his, quae habemus, necessarium est.
在我们所拥有的事物中,没有一样是必需的。
Ad legem naturae revertamur; divitiae paratae sunt.
让我们回到自然之法;财富已经准备就绪。
Aut gratuitum est, quo egemus, aut vile; panem et aquam natura desiderat Nemo ad haec pauper est, intra quae quisquis desiderium suum clusit, cum ipso Iove de felicitate contendat, ut ait Epicurus, cuius aliquam vocem huic epistulae involvam.
我们所缺少的,要么是免费的,要么是廉价的;自然渴求的只是面包和水。 面对这些,没有人是贫穷的,任何人只要把自己的欲望限制在这些之内,就可以在幸福上与朱庇特本人竞争,正如伊壁鸠鲁所说,我在这封信中要裹入他的一句名言。
" §25.5Sic fac," inquit, "omnia, tamquam spectet Epicurus.
“这样做吧,”他说,“每一件事,都仿佛伊壁鸠鲁在看着一样。
"Prodest sine dubio custodem sibi inposuisse et habere, quem respicias, quem interesse cogitationibus tuis iudices.
”毫无疑问,给自己设立一个监督者,并拥有一个你所敬仰、你认为参与了你思想的人,是大有裨益的。
Hoc quidem longe magnificentius est, sic vivere tamquam sub alicuius boni viri ac semper praesentis oculis, sed ego etiam hoc contentus sum, ut sic facias, quaecumque facies, tamquam spectet aliquis; omnia nobis mala solitudo persuadet.
这固然要宏伟得多:生活得仿佛在某个善良且始终在场的人的注视下;但即便如此我也满足了:无论你做什么,都仿佛有人在看着一般;因为孤独会诱使我们做出一切恶事。
§25.6Cum iam profeceris tantum, ut sit tibi etiam tui reverentia, licebit dimittas paedagogum; interim aliquorum te auctoritate custodi, aut Cato ille sit aut Scipio aut Laelius aut talis, cuius interventu perditi quoque homines vitia supprimerent, dum te efficis eum, cum quo peccare non audeas.
当你已经取得了如此大的进步,以至于对你自己也怀有敬畏时,你就可以遣走你的家庭教师了;在此期间,用某些人的权威来保护你自己,无论是那位伟大的卡托、西庇阿、莱利乌斯,还是这样的一位:由于他的出现,即使是堕落的人也会克制自己的恶习——直到你把自己塑造成一个,你不敢在其面前犯错的人。
Cum hoc effeceris, et aliqua coeperit apud te tui esse dignatio, incipiam tibi permittere, quod idem suadet Epicurus: "Tunc praecipue in te ipse secede, cum esse cogeris in turba. "
当你做到了这一点,并且对你自己的某种尊严开始产生时,我将开始允许你做那同一位伊壁鸠鲁所建议的事:“当你被迫置身于人群中时,那时你要特别退缩进你自身之中。
§25.7Dissimilem te fieri multis oportet.
” 你应当变得与众人不同。
Dum tibi tutum non est ad te recedere, circumspice singulos; nemo est, cui non satius sit cum quolibet esse quam secum.
当退回你自身对你而言尚不安全时,看看每一个个体;没有人不是宁愿与任何别的人在一起,也不愿与他自己在一起的。
"Tunc praecipue in te ipse secede, cum esse cogeris in turba"; si bonus vir, si quietus, si temperans.
“当你被迫置身于人群中时,那时你要特别退缩进你自身之中”;如果你是一个好人、一个安静的人、一个克制的人的话。
Alioquin in turbam tibi a te recedendum est; istic malo viro propius es.
否则,你应该从你自身退回到人群中去;在那儿你离一个恶人更近。
VALE.
祝好。

词汇与语法注释

  1. §25.1Non amo illum, nisi offendo. — 意为“如果我不冒犯他(通过直言规劝其缺点来使其难堪),我就不爱他”。塞内卡在此表达了古典时期的友谊观,即真挚的爱包含为了朋友的道德提升而不惜直言纠错(offendere)。
  2. §25.2Malo successum mihi quam fidem deesse. — 两个“对格+不定式”结构(successum [mihi] deesse 与 fidem [mihi] deesse)作为动词 malo 的宾语进行对比。此处的 fides 指对朋友的“忠实”与“诚挚努力”,体现了塞内卡宁可面临失败、也绝不在对友人的道义责任上失职的道德态度。
  3. §25.6cum quo peccare non audeas — 由关系代词 cum quo 引导的关系从句,修饰先行代词 eum(“那样的人”)。从句中的动词 audeas 使用虚拟式现在时(audeo 的第二人称单数),这是因为它表达的并非具体实存的某人,而是某种具有潜在特征或属性的类型(即“一个你不敢在其面前犯错的人”)。
  4. §25.7Alioquin in turbam tibi a te recedendum est; istic malo viro propius es. — 构文为:“否则,你应该从你自身退回到人群中去;在那儿(独处的状态下)你离一个恶人(你不完美的自我)更近。”副词 istic 指独处的境地。塞内卡在此指出了一个悖论:在灵魂尚未得到充分改善前,独处是有害的,因为那相当于迫使自己与心中的恶(malo viro)为伴。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §25.1-25.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:25.1-25.7

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。