§25.1Quod ad duos amicos nostros pertinet, diversa via eundum est;
二人の友人に関する限り、異なる道を進まねばならない。
alterius enim vitia emendanda, alterius frangenda sunt.
というのは、一人の欠点は矯正されるべきであり、もう一人の欠点は打ち砕かれるべきだからだ。
Utar libertate tota.
私は完全な率直さを用いるつもりだ。
Non amo illum, nisi offendo.
私は彼を気分を害させない限り、愛していない。
"Quid ergo?" inquis, "quadragenarium pupillum cogitas sub tutela tua continere? Respice aetatem eius iam duram et intractabilem.
「それならどういうことだ? 」と君は言うだろう。 「四十歳の被後見人を君の後見の下にとどめておくつもりか? 彼の年齢を見てみなさい、すでに硬く、扱いがたくなっているのだから。
§25.2Non potest reformari;
彼は作り直されることができない。
tenera finguntur.
柔らかいものが形作られるのだ。
"An profecturus sim nescio.
」私が効果を上げるかどうかはわからない。
Malo successum mihi quam fidem deesse.
私は、自分の誠実さが欠けるよりは、成功が欠ける方を望む。
Nec desperaveris etiam diutinos aegros posse sanari, si contra intemperantiam steteris, si multa invitos et facere coegeris et pati.
そして、もし君が無節制に立ち向かい、彼らが望まない多くのことを行わせ、また耐え忍ばせるなら、長期の病人も回復しうるということを絶望してはならない。
Ne de altero quidem satis fiduciae habeo, excepto eo, quod adhuc peccare erubescit.
もう一人についても、彼がいまだに罪を犯すことを恥じて赤面するということを除いては、十分な信頼を抱いていない。
Nutriendus est hic pudor, qui quamdiu in animo eius duraverit, aliquis erit bonae spei locus.
この恥じらいは育まれるべきである。 これが彼の心にある限り、良き希望の余地がいくらかあるだろう。
Cum hoc veterano parcius agendum puto, ne in desperationem sui veniat.
この退役兵とはいささか手加減して接するべきだと私は思う。 彼が自分自身に絶望してしまわないように。
§25.3Nec ullum tempus adgrediendi fuit melius quam hoc, dum interquiescit, dum emendato similis est.
そして、彼にアプローチするのに、彼が休息しており、矯正された人のように見えるこの時より良い時はなかった。
Aliis haec intermissio eius inposuit; mihi verba non dat.
彼のこの一時的な休止は他の人々を騙したが、私を言いくるめることはない。
Exspecto cum magno faenore vitia reditura, quae nunc scio cessare, non deesse.
私は、いまは休止しているだけで無くなったわけではないと知っている欠点が、大きな利息を伴って戻ってくることを予想している。
Inpendam huic rei dies et utrum possit aliquid agi an non possit, experiar.
私はこのことに日々を費やし、何事かがなされうるのか、なされ得ないのかを、試してみるつもりだ。
§25.4Tu nobis te, ut facis, fortem praesta et sarcinas contrahe.
君は私たちに対して、今行っているように、自分を強く保ち、荷物をまとめなさい。
Nihil ex his, quae habemus, necessarium est.
私たちが持っているもののうち、必要なものは何もない。
Ad legem naturae revertamur;
自然の法へと立ち返ろう。
divitiae paratae sunt.
富は用意されているのだから。
Aut gratuitum est, quo egemus, aut vile;
私たちが求めているものは、無料であるか、さもなくば安価である。
panem et aquam natura desiderat Nemo ad haec pauper est, intra quae quisquis desiderium suum clusit, cum ipso Iove de felicitate contendat, ut ait Epicurus, cuius aliquam vocem huic epistulae involvam.
自然が求めているのはパンと水である。 これらに対して貧しい者は誰もいない。 自分の望みをその中に閉じ込めた者は誰であれ、木星自身と幸福を競い合えるだろう、とエピクロスは言っている。 私は彼のいくつかの言葉をこの手紙に包み込もう。
" §25.5Sic fac," inquit, "omnia, tamquam spectet Epicurus.
「エピクロスが見ているかのように、すべてをこのように行え」と彼は言っている。
"Prodest sine dubio custodem sibi inposuisse et habere, quem respicias, quem interesse cogitationibus tuis iudices.
自分自身に監視者を課し、君が顧みるべき人、君の思考に立ち会っていると君が判断する人を持つことは、疑いなく有益である。
Hoc quidem longe magnificentius est, sic vivere tamquam sub alicuius boni viri ac semper praesentis oculis, sed ego etiam hoc contentus sum, ut sic facias, quaecumque facies, tamquam spectet aliquis;
ある善き人、かつ常に居合わせている人の目の下にいるかのように生きることは、実にいっそう崇高なことであるが、私は、君が何を行うにしても、誰かが見ているかのように行うというこれだけでも満足である。
omnia nobis mala solitudo persuadet.
孤独は私たちにすべての悪を勧め、納得させるからだ。
§25.6Cum iam profeceris tantum, ut sit tibi etiam tui reverentia, licebit dimittas paedagogum;
君がすでに自分自身に対しても敬意を払うほどに進歩したなら、お目付け役を去らせてもよくなるだろう。
interim aliquorum te auctoritate custodi, aut Cato ille sit aut Scipio aut Laelius aut talis, cuius interventu perditi quoque homines vitia supprimerent, dum te efficis eum, cum quo peccare non audeas.
当面の間は、誰か他の人々の権威によって自分を守りなさい。 かのカト、あるいはスキピオ、あるいはラエリウス、あるいは、その人が現れることで破滅的な人々でさえその欠点を抑え込むような人物を監視者としなさい、君自身が、その人の前では罪を犯す勇気が出ないような人物になるまでは。
Cum hoc effeceris, et aliqua coeperit apud te tui esse dignatio, incipiam tibi permittere, quod idem suadet Epicurus: "Tunc praecipue in te ipse secede, cum esse cogeris in turba.
君がこれを達成し、君の中で自分自身へのある種の品位が生じ始めたとき、私は、同じくエピクロスが勧めていることを君に許し始めるだろう。
"
「群衆の中にいることを強いられているときこそ、特に自分自身の中に退きなさい。
§25.7Dissimilem te fieri multis oportet.
」君は多くの人々とは異なる者になる必要がある。
Dum tibi tutum non est ad te recedere, circumspice singulos;
自分自身の中に退くことが君にとって安全でない間は、個々の人々を見回してみなさい。
nemo est, cui non satius sit cum quolibet esse quam secum.
自分自身と一緒にいるよりは、誰であれ他の誰かと一緒にいる方がマシではない、という人は誰もいない。
"Tunc praecipue in te ipse secede, cum esse cogeris in turba"; si bonus vir, si quietus, si temperans.
「群衆の中にいることを強いられているときこそ、特に自分自身の中に退きなさい」――もし君が善き人であり、穏やかな人であり、節度ある人であるならば、だ。
Alioquin in turbam tibi a te recedendum est;
そうでないなら、君は自分自身から群衆へと退くべきである。
istic malo viro propius es.
そこでは、君は悪しき男により近いのだから。
VALE.
健やかにあれ。