Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §22.1-22.8

脱离世俗公务与获得自由的稳妥之道

第 28 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

塞内卡劝告卢基里乌斯摆脱世俗事务的纠缠,并结合伊壁鸠鲁和斯多葛学派的观点,建议他不要采取过激行动,而是要审时度势,稳妥而渐进地退出。

§22.1Iam intellegis educendum esse te ex istis occupationibus speciosis et malis.
如今你已明白,你必须从那些虚华而有害的事务中被带出来。
Sed quo modo id consequi possis quaeris.
然而你问,如何才能做到这一点。
Quaedam non nisi a praesente monstrantur.
某些事情只有在场的人才能指明。
Non potest medicus per epistulas cibi aut balinei tempus eligere; vena tangenda est.
医生无法通过信件来选择进食或沐浴的时间;必须亲自诊脉。
Vetus proverbium est gladiatorem in harena capere consilium; aliquid adversarii vultus, aliquid manus mota, aliquid ipsa inclinatio corporis intuentem monet.
有句古老的谚语说,角斗士是在竞技场上做决定的;对手面部表情的某些变化、手的某种运动、身体本身的某种倾斜,都会给注视者以启示。
§22.2Quid fieri soleat, quid oporteat, in universum et mandari potest et scribi; tale consilium non tantum absentibus, etiam posteris datur.
通常该做什么、应当做什么,可以概括地予以指示或写下来;这样的建议不仅是给不在场的人的,也是给后世的。
Illud alterum, quando fieri debeat aut quemadmodum, ex longinquo nemo suadebit, cum rebus ipsis deliberandum est.
至于另一件事,即何时应当去做或以何种方式去做,没有人能从远处给出建议,因为必须根据具体的事态本身来进行考量。
§22.3Non tantum praesentis, sed vigilantis est occasionem observare properantem.
捕捉转瞬即逝的机会,不仅是在场者的任务,更是警醒者的职责。
Itaque hanc circumspice, hanc si videris, prende et toto impetu, totis viribus id age, ut te istis officiis exuas.
因此,要环顾四周寻找这个机会,一旦看见就紧紧抓住,并以全部的冲劲和力量去努力,使自己摆脱那些职责。
Et quidem quam sententiam feram, adtende.
而且,请注意听我将提出什么意见。
Censeo aut ex ista vita tibi aut e vita exeundum.
我认为,你要么必须离开你那种生活,要么必须离开人世。
Sed idem illud existimo, leni eundum via, ut quod male inplicuisti, solvas potius quam abrumpas, dummodo si alia solvendi ratio non erit, vel abrumpas.
但我也持同样的看法,即应当走温和的道路,对于你糟糕地纠缠在一起的事情,应当解开而不是扯断,只要没有其他解开的办法,即使扯断也在所不惜。
Nemo tam timidus est, ut malit semper pendere quam semel cadere.
没有一个人会胆怯到宁愿永远悬在半空,也不愿跌落一次。
§22.4Interim, quod primum est, impedire te noli.
在此期间,作为首要的事情,不要妨碍你自己。
Contentus esto negotiis, in quae descendisti, vel quod videri mavis, incidisti.
满足于你所投身的——或者如你更愿意表现的那样,陷入的——事务吧。
Non est quod ad ulteriora nitaris; aut perdes excusationem et apparebit te non incidisse.
你没有理由去追求更远的事情;否则你会失去你的借口,并且你并非陷入其中的事实也会暴露。
Ista enim, quae dici solent, falsa sunt: "Non potui aliter.
因为人们常说的那些话都是虚假的:“我没有别的办法。
Quid, si nollem? Necesse erat.
如果我不愿意呢? 这是必须的。
"Nulli necesse est felicitatem cursu sequi; est aliquid, etiam si non repugnare, subsistere nec instare fortunae ferenti.
”任何人都没有必要奔跑着去追逐幸福;即使不去抗拒,驻足而不去紧逼顺流而行的命运,也是一种收获。
§22.5Numquid offenderis, si in consilium non venio tantum, sed advoco, et quidem prudentiores quam ipse sum, ad quos soleo deferre, si quid delibero? Epicuri epistulam ad hanc rem pertinentem lege, Idomeneo quae inscribitur, quem rogat, ut quantum potest fugiat et properet, antequam aliqua vis maior interveniat et auferat libertatem recedendi.
如果我不仅自己来出谋划策,而且还召集比我自己更明智的人——即我在考虑任何事情时,通常会向他们寻求意见的人——你会感到不快吗? 请读一读伊壁鸠鲁与此事相关的信,即写给伊多梅纽斯的那封,信中请求他尽其所能地逃离并加快速度,在某种更大的力量介入并夺走撤退的自由之前。
§22.6Idem tamen subicit nihil esse temptandum, nisi cum apte poterit tempestiveque temptari.
然而,同一位作者也补充说,除非能够适宜且合时宜地尝试,否则什么都不该尝试。
Sed cum illud tempus captatum diu venerit, exiliendum ait.
但当那等待已久的时机到来时,他说必须一跃而出。
Dormitare de fuga cogitantem vetat et sperat salutarem etiam ex difficillimis exitum, si nec properemus ante tempus nec cessemus in tempore.
他禁止考虑逃跑的人打瞌睡,并寄希望于即使在最困难的境地中也能安全脱身,只要我们既不在时机未成熟时急躁,也不在时机来临时迟疑。
§22.7Puto, nunc et Stoicam sententiam quaeris.
我想,现在你也想听听斯多葛学派的意见。
Non est quod quisquam illos apud te temeritatis infamet; cautiores quam fortiores sunt.
没有任何理由让任何人在你面前指责他们鲁莽;他们与其说是勇敢,不如说是谨慎。
Expectas forsitan, ut tibi haec dicant: "Turpe est cedere oneri.
也许你期待他们会对你这样说:“屈服于重荷是可耻的。
Luctare cum officio, quod semel recepisti.
与你一旦接受的职责作斗争。
Non est vir fortis ac strenuus qui laborem fugit, nisi crescit illi animus ipsa rerum difficultate. "
除非心灵因事物本身的困难而成长,否则逃避劳苦的人就不是勇敢和精力充沛的人。
§22.8Dicentur tibi ista, si operae pretium habebit perseverantia, si nihil indignum bono viro faciendum patiendumve erit; alioqui sordido se et contumelioso labore non conteret nec in negotiis erit negotii causa.
” 如果坚持是有价值的,如果没有任何不配做个好人的事情需要去做或去承受,他们就会对你对说这些话;否则,好人不会用卑微和屈辱的劳苦折磨自己,也不会为了事务本身而留于事务之中。
Ne illud quidem, quod existimas facturum eum, faciet, ut ambitiosis rebus inplicitus semper aestus earum ferat.
他甚至不会做你以为他会做的事,即卷入名利事务中并始终承受其惊涛骇浪。
Sed cum viderit gravia, in quibus volutabatur, incerta, ancipitia, referet pedem, non vertet terga, sed sensim recedet in tutum.
而当他看到自己曾在其中挣扎的那些沉重事物变得不确定和危险时,他会退步,而不表现为临阵脱逃,他会渐渐退至安全地带。

词汇与语法注释

  1. §22.1non nisi — 副词性表达,意为“只有……才”(字面上为“除……外不”)。此处修饰“a praesente”(在场者),强调某些建议只能在面对面时给出。
  2. §22.2cum rebus ipsis deliberandum est — 无人称被动动意形容词结构(deliberandum est,意为“必须加以考量”)。“rebus ipsis”(事物本身)是与“cum”连用的夺格短语(与事态本身商榷),表明必须根据眼前具体的实际情况而非遥远的距离做出决策。
  3. §22.3Non tantum praesentis, sed vigilantis est — 与“est”连用的所有格属格结构,表示“是……的职责/特征”。现在分词“praesentis”(在场者)和“vigilantis”(警醒者)在此作名词性属格使用,修饰作为句子主语的不定式短语“occasionem observare”(捕捉机会)。
  4. §22.3exeundum — 带施事者与格“tibi”的无人称被动动意形容词结构(exeundum [esse]),意为“你必须离开”。它将“ex ista vita”(从你那世俗的生活中)与“e vita”(从生命本身,即通过死亡)进行了对比。
  5. §22.4Non est quod — 惯用表达,意为“没有理由……”,后接虚拟语气(nitaris)。
  6. §22.7temeritatis infamet — 动词“infamare”(谴责、抹黑)带表示指控罪名的属格(temeritatis,“鲁莽”)。在此意为“指控他们(斯多葛学派)鲁莽”。
  7. §22.8ut ambitiosis rebus inplicitus semper aestus earum ferat — 解释指示代词“illud”的同位语(或结果)“ut”从句。它具体指代“他(智者)卷入名利事务中并始终承受其动荡(aestus)”。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §22.1-22.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:22.1-22.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。