§22.1Iam intellegis educendum esse te ex istis occupationibus speciosis et malis.
이제 자네는 저 화려하면서도 해로운 일들로부터 이끌어내어져야만 한다는 것을 이해하고 있네.
Sed quo modo id consequi possis quaeris.
하지만 어떻게 그것을 이룰 수 있는지 묻고 있군.
Quaedam non nisi a praesente monstrantur.
어떤 일들은 오직 곁에 있는 사람에 의해서만 가르쳐질 수 있네.
Non potest medicus per epistulas cibi aut balinei tempus eligere; vena tangenda est.
의사는 편지를 통해서 식사나 목욕의 시간을 선택할 수 없으며, 맥박을 짚어보아야만 하네.
Vetus proverbium est gladiatorem in harena capere consilium;
검투사는 모래판 위에서 대책을 세운다는 옛 속담이 있네.
aliquid adversarii vultus, aliquid manus mota, aliquid ipsa inclinatio corporis intuentem monet.
상대방의 얼굴빛의 무언가가, 손의 미세한 움직임이, 몸 자체의 기울임이 그것을 주시하는 사람에게 경고를 준다네.
§22.2Quid fieri soleat, quid oporteat, in universum et mandari potest et scribi;
무엇이 행해지기 마련인지, 무엇이 마땅한지는 일반적인 차원에서 지시할 수도 있고 글로 쓸 수도 있네.
tale consilium non tantum absentibus, etiam posteris datur.
그러한 조언은 오직 자리에 없는 이들뿐만 아니라 후세 사람들에게도 주어지는 것이네.
Illud alterum, quando fieri debeat aut quemadmodum, ex longinquo nemo suadebit, cum rebus ipsis deliberandum est.
그러나 다른 하나, 즉 언제 행해져야 하는가 혹은 어떻게 행해져야 하는가에 대해서는 먼 곳에서 누구도 조언해 주지 못하네. 사태 그 자체와 함께 숙고해야 하기 때문이네.
§22.3Non tantum praesentis, sed vigilantis est occasionem observare properantem.
서둘러 지나가는 기회를 관찰하는 것은 단지 그 자리에 있는 사람뿐만 아니라, 깨어 주의를 기울이는 사람의 몫이네.
Itaque hanc circumspice, hanc si videris, prende et toto impetu, totis viribus id age, ut te istis officiis exuas.
그러므로 이 기회를 둘러보아 기회가 보이거든 그것을 붙잡고, 모든 힘과 온 정성을 다해 저 직무들로부터 자네 자신을 벗겨내도록 행동하게나.
Et quidem quam sententiam feram, adtende.
그리고 내가 어떤 판단을 내리는지 주의하여 듣게나.
Censeo aut ex ista vita tibi aut e vita exeundum.
나는 자네가 저 삶에서 떠나거나, 아니면 이 삶(목숨)에서 떠나야 한다고 생각하네.
Sed idem illud existimo, leni eundum via, ut quod male inplicuisti, solvas potius quam abrumpas, dummodo si alia solvendi ratio non erit, vel abrumpas.
하지만 나 역시 똑같이 생각하네. 완만한 길로 가야 하며, 자네가 서투르게 얽어놓은 것은 찢어발기기보다는 풀기를 바라네. 단, 풀 수 있는 다른 방도가 없다면 찢어발겨서라도 그렇게 하게나.
Nemo tam timidus est, ut malit semper pendere quam semel cadere.
단 한 번 떨어지는 것보다 평생 매달려 있는 것을 선호할 만큼 겁이 많은 사람은 아무도 없네.
§22.4Interim, quod primum est, impedire te noli.
우선은, 가장 중요한 일로서, 자네 자신을 방해하지 말게나.
Contentus esto negotiis, in quae descendisti, vel quod videri mavis, incidisti.
자네가 뛰어든, 혹은 자네가 그렇게 보이기를 원한다면 휩쓸려 들어간 그 일들에 만족하게나.
Non est quod ad ulteriora nitaris;
그 이상의 노력을 들여 나아갈 이유는 없네.
aut perdes excusationem et apparebit te non incidisse.
그렇지 않으면 자네는 핑계를 잃어버릴 것이며 자네가 휩쓸려 들어간 것이 아님이 탄로 날 것이네.
Ista enim, quae dici solent, falsa sunt: "Non potui aliter.
사람들이 흔히 말하곤 하는 다음과 같은 말들은 거짓이라네. "달리 어쩔 수 없었어.
Quid, si nollem? Necesse erat. "Nulli necesse est felicitatem cursu sequi;
내가 원치 않았다면 어떻게 되었겠어? 그래야만 했단 말이지." 그 누구도 달음박질치며 행복을 쫓아갈 필요는 없네.
est aliquid, etiam si non repugnare, subsistere nec instare fortunae ferenti.
비록 저항하지는 못할지라도, 멈추어 서서 자네를 실어 나르는 운명을 다그치지 않는 것만으로도 의미가 있네.
§22.5Numquid offenderis, si in consilium non venio tantum, sed advoco, et quidem prudentiores quam ipse sum, ad quos soleo deferre, si quid delibero? Epicuri epistulam ad hanc rem pertinentem lege, Idomeneo quae inscribitur, quem rogat, ut quantum potest fugiat et properet, antequam aliqua vis maior interveniat et auferat libertatem recedendi.
만약 내가 상담에 응할 뿐만 아니라, 나 자신보다 더 현명한 이들을 불러들인다면 자네는 불쾌해하겠는가? 실상 내가 무언가를 결정하려 할 때 의견을 구하곤 하는 사람들 말이네. 이 일에 부합하는 에피쿠로스의 편지를 읽어보게나. 이도메네우스에게 보낸 그 편지에서 그는, 더 큰 힘이 개입하여 물러설 자유를 빼앗아가기 전에 가능한 한 빨리 도망치고 서두르라고 그에게 간청하고 있네.
§22.6Idem tamen subicit nihil esse temptandum, nisi cum apte poterit tempestiveque temptari.
그럼에도 동일한 그가 덧붙이기를, 적절하고도 시기적절하게 시도될 수 있을 때가 아니라면 아무것도 시도해서는 안 된다고 하네.
Sed cum illud tempus captatum diu venerit, exiliendum ait.
그러나 오랫동안 엿보아 온 그 시기가 찾아왔을 때에는 솟구쳐 나와야 한다고 말하네.
Dormitare de fuga cogitantem vetat et sperat salutarem etiam ex difficillimis exitum, si nec properemus ante tempus nec cessemus in tempore.
그는 도망을 생각하는 자가 조는 것을 금하며, 우리가 때 이르게 서두르지도 않고 제때에 지체하지도 않는다면 가장 곤란한 상황에서조차 안전한 빠져나감이 가능하리라 기대하네.
§22.7Puto, nunc et Stoicam sententiam quaeris.
내 생각에, 이제 자네는 스토아학파의 의견도 묻고 있는 듯하네.
Non est quod quisquam illos apud te temeritatis infamet;
누군가 자네 앞에서 그들을 무모하다고 비난할 이유는 없네.
cautiores quam fortiores sunt.
그들은 용감하기보다 신중하다네.
Expectas forsitan, ut tibi haec dicant: "Turpe est cedere oneri.
자네는 아마 그들이 자네에게 이렇게 말하기를 기대하고 있을지도 모르겠네. "무거운 짐에 굴복하는 것은 부끄러운 일이다.
Luctare cum officio, quod semel recepisti.
한 번 받아들인 직무와 맞서 싸워라.
Non est vir fortis ac strenuus qui laborem fugit, nisi crescit illi animus ipsa rerum difficultate. " §22.8Dicentur tibi ista, si operae pretium habebit perseverantia, si nihil indignum bono viro faciendum patiendumve erit;
사태 자체의 어려움으로 인해 영혼이 고양되는 것이 아니라면, 노고를 피하는 자는 용감하고 정력적인 사내가 아니다." 만약 인내가 그럴 만한 가치를 지니고 있고, 훌륭한 사내로서 행하거나 견디기에 부당한 일이 아무것도 없다면 그러한 말들이 자네에게 전해질 것이네.
alioqui sordido se et contumelioso labore non conteret nec in negotiis erit negotii causa.
그렇지 않다면 그는 비천하고 굴욕적인 노동으로 자신을 소모하지 않을 것이며, 일 자체를 위해 일 속에 머물지도 않을 것이네.
Ne illud quidem, quod existimas facturum eum, faciet, ut ambitiosis rebus inplicitus semper aestus earum ferat.
그는 자네가 그렇게 하리라 생각하는 일, 즉 야심 찬 일들에 얽매여 항상 그 격랑을 견뎌내는 일조차 하지 않을 것이네.
Sed cum viderit gravia, in quibus volutabatur, incerta, ancipitia, referet pedem, non vertet terga, sed sensim recedet in tutum.
오히려 자신이 그 안에서 허우적대던 무거운 일들이 불확실하고 위험하다는 것을 보게 될 때 발길을 돌릴 것이며, 등을 돌려 달아나는 것이 아니라, 서서히 안전한 곳으로 물러설 것이네.