Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §117.24-117.33

求死的愚蠢与放弃逻辑游戏以治疗心灵

第 237 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

塞内卡指出轻率渴望死亡的愚蠢,并批评将时间浪费在无益的逻辑游戏上的徒劳。他强调,在有限的生命时光中,应当将哲学转向真正的心灵治疗和实践,而非仅仅将其作为言辞上的娱乐。

§117.24Ita quamprimum moriar": "quamprimum "istud quid esse vis? Quem illi diem ponis? Citius fieri quam optas, potest.
“愿我 ¦p.v3.p.354 就此尽快死去”——你所说的那个“尽快”究竟是什么意思? 你为此设定的是哪一天? 它可能比你所期盼的发生得还要快。
Inbecillae mentis ista sunt verba et hac detestatione misericordiam captantis; non vult mori qui optat.
这些话语出自软弱的心灵,也是在用这种自我诅咒来博取同情;渴望死的人并不真的想死。
Deos vitam et salutem roga; si mori placuit, hic mortis est fructus, optare desinere.
向神明祈求生命和健康吧;如果已经决定要死,这就是死亡的收获:停止渴望。
§117.25Haec, mi Lucili, tractemus, his formemus animum.
我亲爱的卢西利乌斯,让我们探讨这些,用这些来塑造我们的心灵。
Hoc est sapientia, hoc est sapere, non disputatiunculis inanibus subtilitatem vanissimam agitare.
这就是智慧,这就是明智,而不是用虚无、琐碎的争论来玩弄最无益的精微。
Tot quaestiones fortuna tibi posuit, nondum illas solvisti;
命运已经在你面前摆了这么多问题,你还没有解决它们,难道你现在就在咬文嚼字了吗?
iam cavillaris? Quam stultum est, cum signum pugnae acceperis, ventilare.
当你接到战斗信号时,却在空中挥舞武器,这是多么愚蠢啊。
Remove ista lusoria arma; decretoriis opus est.
拿走那些玩具武器,我们需要决定性的武器。
Dic, qua ratione nulla animum tristitia, nulla formido perturbet, qua ratione hoc secretarum cupiditatium pondus effundam.
告诉我,用什么方法能使任何悲哀、任何恐惧都不扰乱我的心灵,用什么方法我能卸下这隐藏欲望的重担。
Agatur aliquid. "
让我们做点实事。
§117.26Sapientia bonum est, sapere non est bonum"; sic fit, ut negemur sapere, ut hoc totum studium derideatur tamquam operatum supervacuis.
” “智慧是善,而明智不是善”;如此一来,我们就被否定了明智,这整个研究也被嘲笑为是在无用之物上白费功夫。
Quid, si scires etiam illud quaeri, an bonum sit futura sapientia? Quid enim dubi est, oro te, an nec messem futuram iam sentiant horrea nec futuram adulescentiam pueritia viribus aut ullo robore intellegat? Aegro interim nil ventura sanitas prodest, non magis quam currentem luctantemque post multos secuturum menses otium reficit.
如果你知道人们甚至在探问“未来的智慧是否是善”,你会怎么想? 因为,我求求你,难道有什么可怀疑的,即仓库还没有感受到未来的收获,少年期也没有凭其力量或任何强壮来理解未来的青年期吗? 与此同时,未来的健康对病人毫无益处, ¦p.v3.p.356 就像几个月后才会到来的闲暇并不能让一个正在奔跑和摔跤的人恢复体力一样。
§117.27Quis nescit hoc ipso non esse bonum id, quod futurum est, quia futurum est? Nam quod bonum est, utique prodest.
谁不知道,未来之物正因为它是未来的,所以在当下就不是善呢?
Nisi praesentia prodesse non possunt;
因为凡是善,必定是有益的。
si non prodest, bonum non est; si prodest, iam est.
除了当下的事物,没有任何东西能产生有益的作用;如果不产生有益的作用,它就不是善;如果有益,它就已经存在了。
Futurus sum sapiens; hoc bonum erit, cum fuero, interim non est.
我未来将会成为智者;当我成为智者时,这将是一个善,但在此期间它还不是。
Prius aliquid esse debet, deinde quale esse.
一个事物必须先存在,然后才谈得上有怎样的性质。
§117.28Quomodo, oro te, quod adhuc nihil est, iam bonum est? Quomodo autem tibi magis vis probari non esse aliquid, quam si dixero: futurum est? Nondum enim venisse apparet quod venit, ver secuturum est: scio nunc hiemem esse.
我求求你,那至今还什么都不是的东西,怎么可能已经是善了呢? 而如果我说“它是未来的”,我又怎么能向你更充分地证明它还不是某个东西呢? 因为显然,将要到来的东西还没有到来。 春天将会随之而来:但我知道现在是冬天。
Aestas secutura est: scio aestatem non esse.
夏天将会随之而来:但我知道现在不是夏天。
Maximum argumentum habeo nondum praesentis futurum esse.
对于尚未存在之物,我所拥有的最大证据就是“它是未来的”。
§117.29Sapiam, spero, sed interim non sapio.
我希望自己能变得明智,但在此期间我并不明智。
Si illud bonum haberem, iam hoc carerem malo.
如果我拥有那个善,我早就摆脱了这个恶。
Futurum est, ut sapiam; ex hoc licet nondum sapere me intellegas.
我未来将会明智;由此你可以理解我目前还不明智。
Non possum simul et in illo bono et in hoc malo esse; duo ista non coeunt nec apud eundem sunt una malum et bonum.
我不能同时既处在那个善中,又处在这个恶中;这两者不相容,恶与善不会同时存在于同一个人身上。
§117.30Transcurramus sollertissimas nugas et ad illa, quae nobis aliquam opem sunt latura, properemus.
让我们跨过这些极其巧妙的废话,急切地奔向那些能带给我们一些帮助的事物吧。
Nemo, qui obstetricem parturienti filiae sollicitus accersit, edictum et ludorum ordinem perlegit.
当女儿临产时,焦急地去请接生婆的人,绝不会去通读法令和节日竞技的节目单。
Nemo, qui ad incendium domus suae currit, tabulam latrunculariam prospicit, ut sciat, quomodo alligatus exeat calculus.
当自己的房子着火时,急着奔去的人,也绝不会去凝视 ¦p.v3.p.358 棋盘,想看清一个被困住的棋子如何走出来。
§117.31At mehercule omnia tibi undique nuntiantur, et incendium domus et periculum liberorum et obsidio patriae et bonorum direptio; adice isto naufragia motusque terrarum et quicquid aliud timeri potest;
然而,天哪,各种消息从四面八方向你传来:房子的火灾、孩子的危险、祖国的被围、财产的被劫;再加上船难、地震以及其他任何可以预料的恐惧;在这些事情中分身乏术的你,难道还要把时间花在除了娱乐心灵之外别无他用的事情上吗?
inter ista districtus rebus nihil aliud quam animum oblectantibus vacas? Quid inter sapientiam et sapere intersit, inquiris? Nodos nectis ac solvis tanta mole impendente capiti tuo?
你还在探究智慧和明智之间有什么区别吗? 当如此巨大的灾祸正悬在你的头上时,你还在解开和系上那些结扣吗?
§117.32Non tam benignum ac liberate tempus natura nobis dedit, ut aliquid ex illo vacet perdere.
自然并没有给予我们如此慷慨而宽裕的时间,以至于我们有任何时间可以浪费。
Et vide, quam multa etiam diligentissimis pereant: aliud valetudo sua cuique abstulit, aliud suorum; aliud necessaria negotia, aliud publica occupaverunt; vitam nobiscum dividit somnus.
而且你看,即使是最勤奋的人,也失去了多少时间:各自的疾病夺去了一部分,家人的疾病夺去了一部分;必要的事务占用了一部分,公共的职责占用了一部分;睡眠与我们瓜分了生命。
Ex hoc tempore tam angusto et rapido et nos auferente quid iuvat maiorem partem mittere in vanum?
在这如此狭窄、快速且将我们带走的时间里,把大部分时间浪费在虚无中又有什么益处呢?
§117.33Adice nunc, quod adsuescit animus delectare se potius quam sanare et philosophiam oblectamentum facere, cum remedium sit.
现在还要加上这一点:心灵已经习惯于娱乐自己而不是医治自己,并把哲学当成了消遣,而它原本是治疗药。
Inter sapientiam et sapere quid intersit nescio; scio mea non interesse, sciam ista an nesciam.
智慧与明智之间有什么区别,我不知道;我只知道,无论我是知道还是不知道那些,都与我无关。
Dic mihi: cum quid inter sapientiam et sapere intersit didicero, sapiam? Cur ergo potius inter vocabula me sapientiae detines quam inter opera? Fac me fortiorem, fac securiorem, fac fortunae parem, fac superiorem.
告诉我:当我学到了智慧与明智之间的区别后,我会变得明智吗? 那么,为什么你把我留置在智慧的字句里,而不是智慧的实践中呢? 让我变得更坚强,让我变得更安宁,让我与命运对等,让我超越命运。
Possum autem superior esse, si derexero eo omne, quod disco.
而如果我把我所学的一切都引向那个方向,我就能够超越命运。
VALE.
祝你健康。

词汇与语法注释

  1. 117.24hic mortis est fructus, optare desinere — 不定式短语 optare desinere(停止渴望)与指示代词 hic(这)和 fructus(成果)构成同位关系。这里指出选择死亡的根本益处在于摆脱不断渴望的烦恼。
  2. 117.26sic fit, ut negemur sapere — negemur 是人称被动语态,后面的 sapere 是主格不定式,意为“我们被否定了明智”。拉丁语在此处使用了人称构文(主语包含在动词中),而非无人称构文 negatur nos sapere。
  3. 117.26Quid enim dubi est, oro te, an ... — Quid dubi est 带有部分属格 dubi(怀疑)。随后的 an 引导的虚拟语气从句在句法上是间接疑问,但在修辞上表示强烈的反问,意为“对于……并非如此,难道有什么可怀疑的吗(即显然并非如此)”。
  4. 117.31nihil aliud quam animum oblectantibus — 此分词短语修饰 rebus(与格,由 vacas 支配)。nihil aliud quam(不外乎、仅仅)修饰现在分词 oblectantibus,意为“仅仅娱乐心灵的事物”。
  5. 117.32ut aliquid ex illo vacet perdere — ut 引导结果从句。vacet 在此处表示“有空闲、有余地”,并带不定式 perdere(浪费),整个结构意为“以至于有空闲去浪费其中的任何一部分”。
  6. 117.33scio mea non interesse, sciam ista an nesciam — mea non interesse 是无人称动词 interest 的宾格不定式结构,其中夺格阴性单数物主代词 mea 表示“与我相关”。随后的 sciam... an nesciam 是由虚拟语气现在时构成的选择性让步从句,意为“无论我是知道还是不知道这些”。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §117.24-117.33. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:117.24-117.33

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。